Kore Budist tapınakları

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Budizm
Dharma wheel

Budizm
Budizm kronolojisi

Budizm Kavramları
Pratitya-samutpada
Üç Hazine
Dört Yüce Gerçek
Sekiz Aşamalı Asil Yol
Nirvāna

Önemli Kişiler
Buda
Gotama Buda
Bodhisattva

Yörelere göre Budizm
Güneydoğu Asya Budizmi
Çin Budizmi
Tibet Budizmi
Batı Budizmi
Japon Budizmi

Üçlü Budizm
Theravada
Mahāyāna
Vajrayāna

Budizmin Yazılı Kaynakları
Tripitaka
Pali Derlemesi
Vinaya
Pali Suttaları
Mahayana Sutraları
Abhidharma
Budist Tantra

Budist Kültürü

Budist tapınakları Kore peyzajının önemli bir parçasıdır. Bu makalede Kore Budizmine kısa bir bakış sunulmakta, daha sonra Kore'deki önemli tapınaklardan bazılarına değinilmektedir. Kore tapınakların çoğunun, Sino-Korece'de "tapınak" anlamına gelen -sa (사, 寺) ile biten isimleri dikkat çekmektedir.

Sudeoksa gibi birçok tapınak, ziyaretçilere bir Temple Stay programı sunmaktadır.[1]

Arka Plan[değiştir | kaynağı değiştir]

Kore'de farklı bir Budizm formu gelişti. Bu form, coğrafi konum ve kültürel koşullar tarafından kolaylaştı. Budizm Kore'ye ilk defa Koguryo zamanında, 372'de geldi. 374'te bilge Han Çin keşişi Ado krallığa geldi ve ertesi yıl Koguryo Kralı Sosurim'e ilham verdi. İlk iki tapınak Seongmunsa ve Ilbullansa, kralın emriyle 375 yılında inşa edildi. Budizm kısa süre sonra Koguryo'nun ulusal dini oldu.

624'te Taoizm'in gelişiyle, yöneticiler Budizmi bastırmaya başladı ve Budiz'in önemi hızla azaldı. Diğer yandan Baekje Krallığı, Budizmin etkisi altında gelişti. 552'de Budist kutsal yazıtları Japonya'ya gönderildi. Bu, Japonya'da Budizmin kurulmasına yol açtı.

Silla'da da Budizm önemliydi. Sillalı Jinheung döneminde (540 - 576) gelişti. Herhangi bir sivilin de bir keşiş olabileceği Heungnyunsa inşa edildi. Kutsal yazıtların incelenmesi büyük ölçüde gelişti. Yaklaşık 250 yıl sonra Budizm Birleşik Silla'da gelişti.

Budizm, Goryeolu Taejo olarak tahta çıkmış olan Wang Geon tarafından kabul gördü. Ülke genelinde pagodalar ve diğer Budist yapıları inşa edildi.

Goryeo'nun sonlarında, Budizm rejimin bozulmasıyla ilişkilendirildi. Çok sayıda rahip siyasete atıldı. Joseon'un kurulmasıyla sona eren, kargaşaya yol açan anti-Budist duygular gelişti. Joseonlu Taejo dindar bir Budistti, ama keşişlerin etkisi azalmıştı. Zaman zaman keşişler dışlanıyordu, ancak genellikle uygulamalarında herhangi bir engelle karşılaşmıyorlardı. Budist mirası, tapınaklar, pagodalar, heykeller, resimler, el sanatları ve binalar şeklinde ülkenin her yerinde görülebilmektedir.

Özgün Plan[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir özgün Kore tapınağı aşağıdaki unsurlardan oluşur:[2]

  1. Iljumun (일주문, 一柱門) - Tapınak alanlarına girişte bulunan bir sütun kapısı
  2. Sacheonwangmun (사천왕문, 四天王門), ayrıca Cheonwangmun - Tapınağın sınırlarının girişini işaretleyen, Dört Göksel Kral'ın Kapısı
  3. Beopdang (법당, 法堂) - Dersler ve vaazlar için kullanılan Dharma salonu
  4. Keşiş konutları
  5. Jonggo (종고, 鐘鼓) - çan kulesi
  6. Daeungjeon (대웅전, 大雄殿) - Tapınağın ana Buddha görsellerine ev sahipliği yapan ana tapınak
  7. Pagoda
  8. Myeongbujeon (명부전, 冥府殿) - bodhisattva Ksitigarbha (지장, 地 藏) ve Budist cehennem tasvirleri görüntüsünü barındıran yargı salonu,
  9. Nahanjeon (나한전, 羅漢殿) - Arhatların salonu
  10. Sansingak (산신각, 山神閣) - hem erkek hem de kadın olarak tasvir edilebilen dağ tanrısı Sanshin'e (산신, 山神) adanmış şamanik bir türbe.[3] Bazen chilseong-gak (칠성각, 七星 閣) veya samseong-gak (삼성각, 三星 閣) olarak da adlandırılır ve bu tür tapınaklar genellikle ana tapınak salonunun arkasında bulunur.
  11. Hermitage
Sacheonwangmun
Busan'daki Beomeosa.
Daeungjeon
Gwangju'daki Jeungsimsa.
Jonggak
Guinsa.
Özgün plan (tamamlanacak)

Kuzey Kore[değiştir | kaynağı değiştir]

Birçok tapınağın yönetiminin devlet tarafından ele alındığı bildirilmektedir. Hükûmet bu binaları kontrol altına aldıktan sonra, esas olarak Kore geleneklerin sergilendiği müzeler olarak kullanmaya başlamıştır. Birkaç tapınak hala kullanılmakta ve Ulusal Hazine olarak kabul edilmektedir. Büyük şehirlerdeki tapınakların pek azı, ABD'nin Kore Savaşı'ndaki halı bombardımanını atlatmış olsa da, kırsal alanlardaki tapınakların pek çoğu ayakta kalmıştır ve yıkılan ünlü, büyük tapınakların bir kısmı yeniden inşa edilmiştir (Ryongtongsa ve Singyesa gibi). Sonuçta, 300 tapınak bulunmasına rağmen,[4] sadece birkaç tane tapınakta dini hizmetlere izin verilmektedir. Aşağıdaki listede [1], “×” ile işaretlenmiş tapınaklar Kore Savaşı sırasında yok edilmiş ya da başka nedenlerle yok olmuş; "*" ile işaretlenmiş tapınaklar yeniden inşa edilmiştir.


Yongmyongsa, 1930'lar
Singyesa, 1930'lar
Sogwangsa, 1930'lar
Pictures taken in the 1930s

Güney Kore[değiştir | kaynağı değiştir]

(1945'ten günümüze, tapınakların evrimini anlatan kısa bir metin burada verilmelidir.).

Kore Yarımadası'nda dikkat çeken bazı tapınaklar[değiştir | kaynağı değiştir]


Aşağıdaki liste illere göre sıralanmıştır(GK=Güney Kore, KK=Kuzey Kore), ancak istenirse tapınak adlarının Latince ya da Korece yazılışlarına göre de sıralanabilir. Bazı Korece adlar ve kuruluş tarihleri tamamlanacaktır (kuruluş tarihi, özgün yapı yerinde bulunmasa bile, orijinal yapının bulunduğu alan için geçerlidir).

İl Tapınak Konum Hangul Hanja Kuruluş
GK Seul Gyeongguksa 753 Jeongneung-dong, Jongno-gu 경국사 慶國寺 1325
GK Seul Gwaneumsa 관음사 觀音寺
GK Seul Doseonsa Bukhansan : 264 Ui-dong, Gangbuk-gu 도선사 道詵寺 862
GK Seul Bongeunsa Samseong-dong, Gangnam-gu 봉은사 奉恩寺 794
GK Seul Bongwonsa Bongwon-dong, Seodaemun-gu 봉원사 奉元寺 889
GK Seul Yeonghwasa 영화사 永華寺
GK Seul Jogyesa Gyeonji-dong, Jongno-gu 조계사 曹溪寺 1395 & 1910
GK Seul Jingwansa 진관사 津寬寺
GK Gyeonggi Bomunsa
GK Gyeonggi Jeondeungsa 전등사 傳燈寺
GK Gyeonggi Bongnyeongsa
GK Gyeonggi Bongseonsa 봉선사 奉先寺 969
GK Gyeonggi Silleuksa Yeoju-gun 신륵사 神勒寺 580
GK Gyeonggi Yeonjuam
GK Gyeonggi Yongjusa Hwasan, Taean-eup, Hwaseong, Gyeonggi-si 용주사 龍珠寺 854
GK Gyeonggi Jajaeam
GK Gangwon Baekdamsa near Seoraksan, Inje-gun 백담사 百潭寺 650 circa
GK Gangwon SK Guryongsa
GK Gangwon Naksansa 낙산사 洛山寺 671
GK Gangwon Deungmyeong-nakgasa
GK Gangwon Samhwasa 삼화사 三和寺
GK Gangwon Sinheungsa Seoraksan, Sokcho-si 신흥사(향성사) 神興寺(香城寺) 650 circa
GK Gangwon Oseam Seoraksan 오세암 五歲庵 643
GK Gangwon Woljeongsa Odaesan, Pyeongchang-gun 월정사 月精寺 643
GK Gangwon Cheongpyeongsa
GK Kuzey Chungcheong Beopjusa Songnisan, Naesongni-myeon, Boeun-gun 법주사 法住寺 553
GK Kuzey Chungcheong Guinsa Sobaeksan, Danyang County-gun 구인사 救仁寺 1945
GK Güney Chungcheong Magoksa Gongju-si 마곡사 麻谷寺 640
GK Güney Chungcheong Sudeoksa Deoksungsan, Deoksan-myeon, Yesan-gun 수덕사 修德寺 1308
GK Kuzey Gyeongsang Donghwasa Palgongsan, Dohak-dong, Dong-gu, Daegu 동화사 桐華寺 493 and 832
GK Kuzey Gyeongsang Pagyesa 파계사 把溪寺
GK Kuzey Gyeongsang Bogyeongsa
GK Kuzey Gyeongsang Bongjeongsa Cheondeungsan, Andong-si 봉정사 鳳停寺 672
GK Kuzey Gyeongsang Buseoksa Bonghwangsan, Yeongju-si 부석사 浮石寺 676
GK Kuzey Gyeongsang Bulguksa (including Seokguram) Tohamsan, Jinheon-dong, Gyeongju City 불국사 佛國寺 528 and 751
GK Kuzey Gyeongsang Golgulsa Yangbuk-Myeon, Gyeongju 골굴사 骨窟寺 *
GK Kuzey Gyeongsang Girimsa Hamwolsan, Gyeongju 기림사 祇林寺 643
GK Kuzey Gyeongsang Baekryulsa in Gyeongju Geumgangsan, Dongcheon-dong, Gyeongju City 백률사 栢栗寺 692
GK Kuzey Gyeongsang Hwangnyongsa Tohamsan, Gyeongju National Park 황룡사 黃龍寺 553
GK Kuzey Gyeongsang Jikjisa Hwangaksan, Daehang-myeon, Gimcheon-si, 직지사 直指寺 418
GK Güney Gyeongsang Ssanggyesa Jirisan, Hwagae-myeon, Hadong-gun 쌍계사 雙磎寺 772
GK Güney Gyeongsang Tongdosa Chiseosan, Yangsan-si 통도사 通度寺 646
GK Güney Gyeongsang Haeinsa Gayasan 해인사 海印寺 802
GK Güney Gyeongsang Haedong Yonggungsa Busan 해동용궁사 海東龍宮寺
GK Güney Gyeongsang Beomeosa Geumjeongsan, Busan 범어사 梵魚寺 678
GK Kuzey Jeolla Eunsusa Maisan (Horse Ear Mountain), Jinan-gun 은수사 銀水寺
GK Kuzey Jeolla Geumdangsa Maisan (Horse Ear Mountain), Jinan-gun 금당사 金塘寺 814
GK Kuzey Jeolla Geumsansa Moaksan, Gimje-si 금산사 金山寺 600 and 770
GK Kuzey Jeolla Mireuksa Iksan-si 미륵사 彌勒寺 602
GK Kuzey Jeolla Naesosa Jinseo-myeon, Buan-gun 내소사 633
GK Kuzey Jeolla Seonunsa Dosolsan, Asan-myeon, Gochang-gun 선운사 禪雲寺 577 [5]
GK Kuzey Jeolla Silsangsa 실상사 實相寺
GK Kuzey Jeolla Tapsa Jinan-gun 탑사 塔寺 1885
GK Güney Jeolla Baegyangsa Bukha-myeon, Jangseong-gun 백양사 白羊寺 632
GK Güney Jeolla Baengnyeonsa Doam-myeon, Gangjin-gun 백련사 白蓮寺 650 circa
GK Güney Jeolla Daeheungsa Duryunsan, Samsan city, Haenam-gun 대흥사 大興寺 514 ?
GK Güney Jeolla Geumtapsa Cheondeungsan, Podu-myeon, Goheung-gun 금탑사 金塔寺 650 circa
GK Güney Jeolla Hwaeomsa Jirisan, Masan-myeon, Gurye-gun 화엄사 華嚴寺 544
GK Güney Jeolla Jeungsimsa Mudeungsan, Gwangju 증심사 証心寺
GK Güney Jeolla Mihwangsa Dalmasan, Haenam-gun 미황사 美黃寺 749
GK Güney Jeolla Songgwangsa Songgwangsan, 송광사 松廣寺 867 and 1190
GK Güney Jeolla Unjusa (National Treasure #312) Hwasun-gun 운주사 雲住寺
GK Jejudo Gwaneumsa
GK Jejudo Yakcheonsa 약천사 藥泉寺
GK Jejudo Beophwasa
GK Jejudo Seondeoksa
KK Pyongyang Chongrungsa* Ryongsan-ri, Ryokpo-guyok 정릉사
KK Pyongyang Kwangbopsa* Taesong-dong, Taesong-guyok 광법사
KK Pyongyang Ryonghwasa Kaeson-dong, Moranbong-guyok 룡화사
KK Pyongyang Tong-kumgangamsa Osan-ri, Sunan-guyok 동금강암사 金剛)
KK Pyongyang Yongmyongsa× NK Moranbong Park, Moranbong-guyok 영명사 *
KK Pyongyang Pobun Hermitage Ryongbong-ri, Mangyongdae-guyok 법운암
KK Güney Pyongan Anguksa Ponghak-dong, Pyongsong 안국사 503
KK Güney Pyongan Chongjinsa Hyangpung-ri, Songchon-gun 정진사
KK Güney Pyongan Pophungsa Sinsong-ri, Pyongwon-gun 법흥사
KK Kuzey Pyongan Chonjusa Yongbyon 천주사 1684
KK Kuzey Pyongan Kaewonsa Tangsang-ri, Kwaksan-gun 개원사
KK Kuzey Pyongan Kumgwangsa Kumgwang-ri, Uiju-gun 금광사
KK Kuzey Pyongan Mannyonsa Songan-dong, Kusong 만년사
KK Kuzey Pyongan Pohyonsa Hyangam-ri, Hyangsan-gun 보현사 普賢 1025 circa
KK Kuzey Pyongan Powolsa Uhyon-ri, Kujang-gun 보월사
KK Kuzey Pyongan Pakchon Simwonsa Sangyang-ri, Pakchon-gun 심원사
KK Kuzey Pyongan Ryongmunsa Ryongdung Worker's District, Kujang-gun 룡문사
KK Kuzey Pyongan Sounsa Yongbyon 서운사
KK Kuzey Pyongan Yanghwasa Sangdan-ri, Taechon-gun 양화사
KK Kuzey Pyongan Habiro Hermitage Hyangam-ri, Hyangsan-gun 하비로암
KK Kuzey Pyongan Hwajang Hermitage Hyangam-ri, Hyangsan-gun 화장암
KK Kuzey Pyongan Kyejo Hermitage Hyangam-ri, Hyangsan-gun 계조암
KK Kuzey Pyongan Mansu Hermitage Hyangam-ri, Hyangsan-gun 만수암
KK Kuzey Pyongan Nungin Hermitage Hyangam-ri, Hyangsan-gun 능인암
KK Kuzey Pyongan Puryong Hermitage Hyangam-ri, Hyangsan-gun 불영대
KK Kuzey Pyongan Sangwon Hermitage Hyangam-ri, Hyangsan-gun 상원암
KK Güney Hwanghae Chahyesa Sowon-ri, Sinchon-gun 자혜사
KK Güney Hwanghae Hakrimsa× Hakrim-ri, Changyon-gun 학림사
KK Güney Hwanghae Kangsosa Kangho-ri, Paechon-gun 강서사 西
KK Güney Hwanghae Paeyopsa× Paeyop-ri, Anak-gun 패엽사
KK Güney Hwanghae Singwangsa× Singwang-ri, Haeju 신광사
KK Güney Hwanghae Woljongsa Woljong-ri, Anak-gun 월정사
KK Güney Hwanghae Hanging Hermitage (Changsusan) Sorim-ri, Chaeryong-gun 현암
KK Güney Hwanghae Songwol Hermitage Hakrim-ri, Changyon-gun 송월암
KK Kuzey Hwanghae Anhwasa Koryo-dong, Kaesong 안화사 930
KK Kuzey Hwanghae Hungwangsa× Sambong-ri, Kaepung-gun 흥왕사
KK Kuzey Hwanghae Kwanumsa Pakyon-ri, Kaesong 관음사 觀音 970 and 1393
KK Kuzey Hwanghae Kwijinsa Songwol-ri, Sohung-gun 귀진사
KK Kuzey Hwanghae Pulilsa× Sonjok-ri, Changpung-gun 관음사
KK Kuzey Hwanghae Ryongtongsa* Ryonghung-dong, Kaesong 령통사 1027
KK Kuzey Hwanghae Yontan Simwonsa Yontan 심원사 *
KK Kuzey Hwanghae Songbulsa Jongbang-ri, Sariwon 성불사 898
KK Kuzey Hwanghae Taehungsa Pakyon-ri, Kaesong 대흥사
KK Kangwon Changansa× Naegang-ri, Kumgang-gun 장안사
KK Kangwon Chongyangsa Naegang-ri, Kumgang-gun 정양사
KK Kangwon Anbyon Pohyonsa Ryongsin-ri, Anbyon-gun 보현사 普賢
KK Kangwon Myongjoksa Yongsam-ri, Wonsan 명적사
KK Kangwon Pyohunsa Naegang-ri, Kumgang-gun 표훈사 670
KK Kangwon Ryongchusa Mihyon-ri, Anbyon-gun 령추사
KK Kangwon Singyesa* Onjong-ri, Kosong-gun 신계사 519
KK Kangwon Sogwangsa× Solbong-ri, Kosan-gun 석왕사 1386
KK Kangwon Yujomsa× Naegang-ri, Kumgang-gun 유점사 550 circa and 1168
KK Kangwon Mahayon Hermitage× Naegang-ri, Kumgang-gun 마하연
KK Kangwon Podok Hermitage Naegang-ri, Kumgang-gun 보덕암
KK Kangwon Pomun Hermitage Solbong-ri, Kosan-gun 보덕암
KK Kangwon Pulji Hermitage Naegang-ri, Kumgang-gun 불지암
KK Güney Hamgyong Anbulsa Tonghung-ri, Kumya-gun 안불사
KK Güney Hamgyong Chonggwangsa× Wonsa-ri, Riwon-gun 정광사
KK Güney Hamgyong Kwangjesa Chuksang-ri, Pukchong-gun 광제사
KK Güney Hamgyong Kwijusa× Kumsil-dong, Hamhung 귀주사
KK Güney Hamgyong Ryangchonsa Nakchon-ri, Kowon-gun 량천사
KK Güney Hamgyong Ryonghungsa Ponghung-ri, Yonggwang-gun 룡흥사 1048
KK Güney Hamgyong Tongdoksa Tuyon-ri, Tanchon-gun 동덕사
KK Güney Hamgyong Hungbok Hermitage Sudong-ri, Hamhung 흥복암
KK Güney Hamgyong Pulji Hermitage Ponghung-ri, Yonggwang-gun 불지암
KK Kuzey Hamgyong Kaesimsa Pochon-ri, Myongchon-gun 개심사 826 and 1377
KK Kuzey Hamgyong Hwasong Ssanggyesa Puam-ri, Hwasong-gun 쌍계사
KK Chagang Wŏnmyŏngsa Ryujung-ri, Huich'ŏn 원명사
KK Chagang Mansu Hermitage Changp'yong-ri, Huich'ŏn 만수암
KK Ryanggang Chunghŭngsa Kwanp'yŏng-ri, Samsu-gun 중흥사

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Cerny, Branko (4 Ekim 2011). "Temple stay: 48 hours at Sudeoksa Temple". CNN Travel. Erişim tarihi: 26 Şubat 2013. 
  2. ^ Grayson, James Huntley (2002). Korea: a religious history. Psychology Press. s. 193. ISBN 978-0-7007-1605-0. 
  3. ^ "San shin – The Mountain god (산신)". Dale's Korean Temple Adventures. 17 Ekim 2011. 28 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Şubat 2012. 
  4. ^ http://web.archive.org/web/20171126191054/https://www.state.gov/j/drl/rls/hrrpt/2001/eap/8330.htm. 26 Kasım 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi.  Eksik ya da boş |başlık= (yardım)
  5. ^ "seounsa". 29 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi.