Konstantin Karatodori

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Konstantin Karatodori
Caratheodory Constantin Greek.JPG
Doğum 13 Eylül 1873
Berlin, Alman İmparatorluğu
Ölüm 2 Şubat 1950
Münih, Batı Almanya
Vatandaşlığı Almanya, Yunanistan
Milliyeti Yunan asıllı Alman
Din Ortodoks Hıristiyan
Dalı Matematik
Çalıştığı yerler Münih Ludwig Maximilian Üniversitesi
İzmir İyon Üniversitesi
Öğrenim Berlin Üniversitesi
Göttingen Üniversitesi
Doktora hocası Hermann Minkowski[1]
Doktora öğrencileri Georg Aumann
Hermann Boerner
Paul Finsler
Ernst Peschl
Hans Rademacher
Hans Rügemer
Wladimir Seidel
Nazım Terzioğlu[2]

Konstantin Karatodori, (Yunanca: Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή) (d. 13 Eylül 1873, Berlin, Alman İmparatorluğu – ö. 2 Şubat 1950, Münih, Batı Almanya) Yunan asıllı Alman matematikçi.

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Babası Osmanlı Devleti'nin Brüksel büyükelçisi olan Karatodori, Berlin'de doğdu, Brüksel'de büyüdü. Kendisi Osmanlı devleti'nde kamu hizmetlerinde görev almış Karatodori ailesi mensubudur. Dolayısıyla Konstantin Karatodori bir Osmanlı vatandaşı idi. Anneleri ölünce babası Brüksel'de Alman bir dadı tuttu ve kızkardeşi Julya ile birlikte Almanca konuşmaya başladı.

Eğitimi[değiştir | kaynağı değiştir]

1881'den 1891'e kadar değişik okullarda eğitim gördü. Belçika'nın en iyi matematik öğrencisi seçildi. Askeri mühendis olmak üzere École Militaire de Belgique okuluna ve École d'Application okuluna 1891-1896 yılları arasında devam etti. 1897 yılında Osmanlı-Yunan Savaşı başlayınca babasının Osmanlı hükümetinin bir görevlisi olması dolayısıyla duygusal karmaşalar yaşadı. Britanya koloni servisinde işe girerek 1900 yılına kadar Mısır'ın Asyut kentinde çalıştı. 1900'de Berlin Üniversitesi'ni, 1902'de Göttingen Üniversitesi'ni bitirdi.

Akademik yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

1908 yazında Kuruçeşme’ye gelmiş, burada termodinamik üzerindeki çalışmalarını tamamlayarak aynı yılın Ekim ayında Göttingen Üniversitesi’ne dönmüş ve profesör olmuştur. Sonra tekrar Kuruçeşme’ye gelen Carathéodory’nin bir altı ay daha burada kaldığı bilinmektedir.[3] 1909'da Hannover Üniversitesi'nde, 1910'da Wroclaw Teknoloji Üniversitesi'nde, 1913'te Göttingen Üniversitesi'nde, 1919'da Berlin Üniversitesi'nde çalıştı. Elefterios Venizelos’un çağrısına uyarak, işgal yıllarında (1919-1922) İzmir’de kurulan İyonya Üniversitesi rektörlüğünü yapmıştır.[4] 1922'de Atina Teknik Üniversitesi'nde[5], 1924'te Münih Ludwig Maximilian Üniversitesi'nde çalıştı. 1938'de emekli oldu ama çalışmalarına 1950 yılında ölünceye değin Bavyera Bilimler Akademisi'nde devam etti.

Konstantin Karatodori (solda) Macar matematikçi Fejér (1880–1959) ile (sağda).

Karatodori, Yunanca, Almanca, Türkçe, İtalyanca, Fransızca, İngilizce ve bazı antik dillerde konuşup yazabiliyordu. Ailesi Yunanistan'ın Türkiye sınırında bulunan Yeni Vize şehrinden olduğundan burada bir Karatodori aile müzesi kurulmuştur. 2009 yılında Gümülcine'de bir müze daha açılmıştır.[6][7][8]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Mathematics Genealogy Project-Constantin Carathéodory.
  2. ^ Mathematics Genealogy Project-Nazım Terzioğlu.
  3. ^ Salih Zeki, Hikmet-i Tabi’iye-i Umumiyeden Mebhas-ı Hararet-i Harekiye, İstanbul, Matbaa-i Amire, 1326 [1910]
  4. ^ M. Georgiadou, “Doğu’daki Yunan uygarlaştırma misyonunun Smyrna (İzmir) örneği: İyonya Üniversitesi”, [“Die Gründung der Ionische Universität – Die griechische ‘zivilisatorische Mission’ in Orient”, Südost-Forschungen, 56: 291-317, 1997] çev. A.T. Çırakoğlu, Toplumsal Tarih, sayı 142, Ekim 2005, s.58-67; Sayı 143, Kasım 2005, s.74-81.
  5. ^ J P Christianidis & N Kastanis: In memoriam Evangelos S Stamatis (1898–1990) Historia Mathematica 19 (1992) 99-105
  6. ^ (Yunanca)"Caratheodory Museum Opening". Friends of C.Caratheodory. 8 Ağustos 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20140808054604/http://www.karatheodori.gr/index.php?op=news&lop=viewNew&nid=20. 
  7. ^ "Caratheodory Museum Opens". Hellenic Republic Embassy at Australia, Press and Communication Office. 4 Ocak 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20100104215737/http://www.greekembassy.org.au:80/media_news.php?act=detail&id=267. 
  8. ^ "Caratheodory Museum enriched with new exhibits". Athens News Agency. 4 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20150404050119/http://www.hri.org/news/greek/ana/2009/09-03-20.ana.html.