İçeriğe atla

Koleda

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Koleda, geleneksel Slav âdetlerinden biridir. Geleneksel olarak gece yarısından Noel arifesi gündoğumuna kadarki zaman dilimi koleda için belirlenmiştir. Güneşin doğumuyla o güç söner ve koleda bitmiş olur. Zengin ve çeşitli folklor öğeleriyle kuvvetlendirilen koledalarda şarkılar, fıkralar, atasözleri ve şakalaşmalar yer alır. Koleda boyunca koleda şarkıları kulakları çınlatır. Oğlan koleda tayfasını arkasına takan stanenik isimli tecrübeli ağabey, tayfayı belli bir sıra hâlinde şarkılar söyleterek köydeki evlerin önlerinde veya bahçelerne sokup hâneye uygun düşen şarkıları, çobansa çobanlıkla ilgili, avcıysa avcılıkla ilgili, papazsa papazlıkla ilgili, yeni gelinse yeni gelinle ilgili, bekâr kız veya oğlan bekârlıkla ilgili olan şarkılar ise söyletir. Koleda hazırlıkları 20 aralıkta başlar. Koledacılar bu güne has olarak giyinirler, şapkalarında özel motifler olur. Gece yarısından sabaha kadar etrafında dolaşmadık ev bırakmazlar. Hem yolda, hem kapılarda ve de evlerde koledaya özel ritüel şarkılarını, bulunulan mekâna ve atfedilen hânenin motifine göre söylerler. Genelde, sağlık, aile huzuru ve çiftliğin bereketi için dileklerde bulunurlar ve giderler. Koledaya küçükler katılabildiği gibi büyükler de katılabilir. Onlar da ev ev dolaşıp hânelere sağlık, huzur ve refah dilerler.

En son hânede şarkılar bittikten sonra, çiftçilerin hediye ettiği koleda açmalarını elinde tutan tayfa başı;

Tanrıdan sana bol sağlık, bize de biraz eğlence! diye seslenir.

Açmanın yanında para, et, pastırma, fasulye, un, şarap ve nice şey de bağışlanır. Koleda evli erkeklerin de katıldığı berâberce kutlanan bir eğlence ile sonlanır. Kalan erzaklar satılarak, parası fukaraya, kiliseye, okula veya halkevine verilir.

Koleda şarkıları[değiştir | kaynağı değiştir]

{{Alıntı|Gelmişler bir araya
Delikanlılar, tüm koledacılar
Yetişen yetişmiş, geç kalan kalmış
O çamurlu yollarda
Kapıya vurmuş da vurmuşlar
Sanmışlar, kötü bir adam çıkacak
Kaçsınlar mı, dövüşsünler mi
Ama iyi bir adam çıkmış
Sevinmişler, sevindirmişler, adam cebine bakmış
Çıkarmış bir demet anahtar
Şimşir kapılarını saymış
Düz bahçeye götürmüş
Beyaz evin düz bahçesine
Güzel şarkıları söylesinler diye, güzel koleda şarkılarını
Vermiş iyi bir hediye, ikiye katlanmış bir açmayı
Açmanın üstünde gümüşten, altından bir haç
Huzurlu, kutlu ve bereketli olsun
Tarlaların yemyeşil, bağların üzüm dolu

Kalk, nineciğim, kalk

Saygıdeğer nineciğim!
İyi misafirler geliyor
Kalk, nineciğim, kalk!
Saygıdeğer nineciğim!
İyi misafirler; koledacılar
Kalk, nineciğim, kalk!
Saygıdeğer nineciğim!
İyi haber getirmişler
Kalk, nineciğim, kalk!
Saygıdeğer nineciğim
Koyunlar kuzulamış
Kalk, nineciğim, kalk
Saygıdeğer nineciğim!
İnekler buzaklamış
Kalk, nineciğim, kalk
Saygıdeğer nineciğim!
Dağlar sardunya açmış
Kalk, nineciğim, kalk
Saygıdeğer nineciğim!
Hânemizde sağlık varmış
Kalk, nineciğim, kalk
Saygıdeğer nineciğim!

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]