Klivaç

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Ključ sayfasından yönlendirildi)
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Koordinatlar: 44°32′N, 16°46′E

Klivaç

Ključ
Кључ
—  Belediye  —
Klivaç belediyesi
Kasaba görünümü
Kasaba görünümü
Klivaç
Arma
Klivaç'nın Bosna-Hersek'da bulunduğu yer
Klivaç
Klivaç

Klivaç'ın Bosna-Hersek'teki konumu

Koordinatlar: 44°32′K 16°46′D / 44.533°K 16.767°D / 44.533; 16.767
Ülke  Bosna-Hersek
Entite Bosna-Hersek Federasyonu
Kanton Una-Sana
Yönetim
 - Belediye başkanı Necad Zukanović (SDP)
Yüzölçümü
 - Toplam 358 km2 (138,2 mi2)
Nüfus (2013)[1]
 - Toplam 18.714
Zaman dilimi OAZD (+1)
 - Yaz (YSU) OAYZD (+2)
İnternet sitesi: www.opcina-kljuc.ba

Klivaç (Boşnakça: Ključ), Bosna-Hersek'ın Bosna-Hersek Federasyonu'na bağlı Una-Sana Kantonu'nda bulunan bir kasaba ve belediyedir. Belediye, ülkenin Kuzey Batı kesiminde Sana Nehri kıyısında yer almaktadır. Yüzölçümü 358 km² olan belediyenin nüfusu 2013 yılı itibarı ile 18,714'tür.[1]

Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

Ortaçağ ve Osmanlı Devleti Dönemi'nde Kljuc[değiştir | kaynağı değiştir]

Kljuc Kalesi'nin, Hırvatistan-Bosna arasında stratejik konumdaki kente ismini veren de bu kaledir, 14. yüzyılda inşaa edildiği düşünülmektedir.1463 yılında Bosna'nın son kralı Stjepan Tomasevic, Osmanlı Ordusu tarafından bu kalede ele geçirilmiştir. Kentte 1838 yılına dek bir Osmanlı Garnizonu bulunuyordu. Bu garnizonun görevi Sana Nehri'ndeki trafik akışını kontrol etmekti. Kent bu stratejik askeri konumu sebebiyle Osmanlı Tarihi boyunca genişlemeye devam etmiştir.[2]

Bosna Savaşı ve Savaş Sonrası Dönem'de Kljuc[değiştir | kaynağı değiştir]

Bosna İç Savaşı boyunca, 1992 ve 1994 yılları arasında, Sırp etnisitesinden olmayan kent sakinleri Sırp Cumhuriyeti Ordusu tarafından ve Sırp kontrolündeki Yugoslavya Ordusu tarafından kentten sürülmüş ya da katledilmiştir. Öyle ki, kent sakinleri Bosna İç Savaşı boyunca; Yugoslavya Ordusu, Çetnikler ve Sırp Cumhuriyet Ordusu tarafından sistematik olarak sürdürülen soykırım hareketinin bu kentte başladığına dair tanıklık etmektedir.[3] Kentte ilk etapta 700'e yakın insan bu sistematik soykırımın kurbanı olmuştur. Ayrıca bir çok insan Manjaca kentinde yer alan konsantrasyon kampına sürülmüş ve burada katledilmiştir.[4]

Savaş boyunca Sırp güçlerin kuşatması altında yaşayan kentin tarihi dokusu da yara almış; kentte bulunan 5 cami ve Katolik Kilisesi yağmalanarak yıkılmıştır. Sırp Güçleri, kentteki Boşnaklar ve Hırvatlar nüfusun evlerini ateşe vermiş; böylelikle kentte yaşayıp Sırp etnisitesinden gelmeyen sivilleri göçe zorlamıştır.

16 Eylül 1995 günü, Sana Operasyonu'nu yürüten Atıf Dudakoviç önderliğindeki 5.Ordu, Sırp Kuşatmasını kırmış ve kenti geri almıştır. Bosna Ordusu'ndan çekinen Sırp yerleşimciler aynı gün kenti terk etmiştir.[5]

Kentte soykırım kurbanı Boşnak ve Hırvatlara ait bir çok toplu mezar ve anıt bulunmaktadır. En büyükleri için;

  • Lanište I (188 Şehit)
  • Lanište II (77 Şehit)
  • Prhovo (38 Şehit)

Savaştan önce tek bir kent olan Kljuc, Dayton Antlaşmasıyla ikiye ayrılmıştır. Kent Merkezi ve eski kentin Kuzey Batısı'nda %97'yi bulan Boşnak nüfusu sebebiyle kent Bosna-Hersek Federasyonu'nun kontrolünde bırakılmıştır. Ancak eski kentin güney doğusu kentten koparılarak, Sırp Cumhuriyeti'ne bağlı Ribnik isimli yeni bir idari merkez kurulmuştur. 2013 itibariyle Ribnik'teki Sırp nüfus 6500 dolaylarındadır.

Kentin İdari Yapısı ve Ulaşım[değiştir | kaynağı değiştir]

Kentin İdari Yapısı[değiştir | kaynağı değiştir]

Klivaç Belediyesi, Klivaç Kent Merkezi ile birlikte toplam 10 idari birimden oluşmaktadır;

  • Biljani
  • Donja Sanica
  • Humići
  • Kamičak
  • Ključ (Stadt)
  • Krasulje
  • Sanica
  • Velagići
  • Velečevo-Dubočani
  • Zgon-Crljeni

Kentte Ulaşım[değiştir | kaynağı değiştir]

M5 ve M15 isimli iki önemli otoban Kljuc'un içerisinden geçer. Kent lokasyonu ile M5 otobanı ile Bosna-Hersek'in Kuzey Hırvatistan Sınırında yer alan Ličko (Rakovica) – Izačić (Bihać) kentlerini Saraybosna'ya bağlarken; M15 otobanı ile Hırvatistan sınırında yer alan Bosanska Dubica'yı Bosna-Hersek'in Batı Hırvatistan Sınırında yer alan Livno'ya bağlar. Bu otoyol Adriyatik sahiline kadar devam eder.

Kljuc, inşası devam eden B1 otobanı üzerinde yer almasıyla gelecekte de lokasyon avantajını koruyacaktır.

Kentin Nüfusu ve Demografik Yapısı[değiştir | kaynağı değiştir]

Kentin Nüfusu[değiştir | kaynağı değiştir]

Savaştan önce 45000 Yugoslavya vatandaşına ev sahipliği yapan Kljuc'un nüfusu, 2013 yılında yapılan nüfus sayımında 18714 olarak sayılmıştır.

Kentin Etno - Demografik Yapısı[değiştir | kaynağı değiştir]

Savaşın başladığı 1991 yılında Kljuc nüfusu Boşnaklar ve Sırplardan oluşmaktaydı. Bunun yanı sıra; Hırvat, Çek, Slovak ve Romanlar da Kljuc ve çevresinde meskundu.[6] Atıf Dudakovic önderliğindeki Bosna-Hersek 5.Ordusu 16 Eylül 1995 günü kenti düşman işgalinden kurtarmıştır.[5] Bu olay üzerine Sırplar kenti terk etmiştir. Bu durumu 5.Ordu'nun zorlamasıyla ilişkilendirenler de vardır. Kentin bugünkü nüfusunun %97'sini Boşnaklar oluşturmaktadır.

Din[değiştir | kaynağı değiştir]

Bosna-Hersek'in her yerinde olduğu gibi Kljuc'ta da farklı dinlere inanan insanlar bir arada yaşamaktadır. Ancak bugün nüfusun çoğunluğunu Müslümanlar oluşturmaktadır. Kent merkezinde cami, Ortodoks Kilisesi ve Katolik Kilisesi yan yana yer almaktadır.

Kentin Çocukları[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Serif Konjević (d. 1958), ses sanatçısı
  • Jovan Perišić (d. 1972), ses sanatçısı
  • Muhamed Subašić (d. 1988), futbolcu
  • Josip Kleczek (1923-2014), Çek astrofizikçi, Gornja Sanica'da doğdu.
  • Zlatan Muslimović (d. 1981), futbolcu. Banja Luka'da doğdu ama ailesi Ključ'ludur ve savaş patlak verene kadar Kljuc'ta yaşamıştır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]