Kedi gözü (yol)
Kedi gözü, karayolu işaretlemesinde kullanılan özel reflektördür. Üzerlerine gelen ışığı aynı yöne yansıtırlar. Genellikle küçük silindirlerdir. Çoğu zaman nesnelerin varlığını işaret ederler veya sürücüyü yoldaki viraj gibi bir tehlikeye karşı uyarırlar.
Kedi gözü tasarımı 1934 yılında Birleşik Krallık'ta ortaya çıkmış olup günümüzde tüm dünyada kullanılmaktadır. Orijinal formu, dökme demir bir muhafaza içine monte edilmiş, beyaz kauçuk bir kubbe üzerine yerleştirilen iki çift geri yansıtıcıdan oluşmaktaydı. Bu tür, genellikle yolun merkezini işaretlemek için kullanılır ve her bir yöne bakan birer çift kedi gözü içerir. Yol kenarlarında ve şerit ayırıcı olarak farklı renklerdeki tek yönlü modeller de yaygınlık kazanmıştır. Kedi gözleri özellikle sisli havalarda sürüş güvenliği açısından oldukça önemlidir ve kar küreme araçlarından kaynaklanan hasarlara karşı büyük ölçüde dirençlidir.[1]
Kedi gözünün temel özelliklerinden biri, trafiğin geçişi sırasında deforme olabilen esnek kauçuk kubbedir. Sabit bir kauçuk silecek, reflektörler yol yüzeyinin altına her giriş çıkışında yüzeylerini temizler (taban kısmı yağmurdan sonra su tutma eğiliminde olduğundan, bu yıkama süreci daha da verimli hale gelir). Kauçuk kubbe, metal bordürler tarafından darbe hasarlarından korunur. Bu metal kısımlar aynı zamanda şeritten sapan sürücüler için sarsıntı ve ses yoluyla dokunsal ve işitsel bir geri bildirim sağlar.[2]
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Kedi gözünün mucidi, İngiltere'nin Yorkshire'ın Batı Bölgesi, Halifax'ın Boothtown kasabasından Percy Shaw'dır. Shaw, yakındaki Ambler Thorn banliyösünde tramvay rayları kaldırıldığında, geceleri yolunu bulmak için cilalı çelik rayları kullandığını fark etmiştir. "Kedi gözü" ismi, Shaw'un cihaz için aldığı ilhamdan, yani bir kedinin gözlerinden yansıyan parlamadan gelmektedir.[3] 1934 yılında icadının patentini almış (436,290 ve 457,536 numaralı patentler) ve 15 Mart 1935'te ürünlerin üretimi için Halifax'ta Reflecting Roadstuds Limited şirketini kurmuştur. "Catseye" markası bu şirkete aittir. Geri yansıtmalı lens, aslında altı yıl önce Herefordshirelı bir muhasebeci olan Richard Hollins Murray tarafından reklam tabelalarında kullanılmak üzere icat edilmişti ve Shaw'un da kabul ettiği üzere, bu lensler onun tasarım fikrine temel oluşturmuştur.[4]
İkinci Dünya Savaşı (1939–1945) sırasındaki karartmalar ve o dönemde kullanılan panjurlu araç farları, Shaw'un icadının değerini kanıtlamış ve Birleşik Krallık'ta kitlesel kullanımının yaygınlaşmasına yardımcı olmuştur. Savaştan sonra, James Callaghan ve Sir Arthur Young liderliğindeki Ulaştırma Bakanlığı komitesinden tam destek alan cihazın kullanımı zamanla tüm dünyaya yayılmıştır.
2006 yılında kedigözleri; BBC ve Tasarım Müzesi tarafından düzenlenen Great British Design Quest kapsamında; Concorde, Mini, Supermarine Spitfire, K2 telefon kulübesi ve World Wide Web gibi ikonik tasarımların bulunduğu listede, Britanya'nın en iyi 10 tasarım ikonundan biri seçilmiştir.[5]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ↑ "Cat's eyes: How a pub trip made the world's roads safer". BBC News. 22 Nisan 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2026.
- ↑ "Inventions that prove size doesn't matter; Ross Reyburn takes a look at some of the little things that have changed lives in big ways over the century". Reyburn, Ross. 26 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2026.
- ↑ "The day Percy saw the light!". Halifax Today. 12 Mart 2004 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2026.
- ↑ "Percy Shaw O.B.E. 15th April 1890 to 1st September 1976". Reflecting Roadstuds Ltd. 19 Şubat 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2026.
- ↑ "Concorde voted the UK's top icon". BBC News. 3 Eylül 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2026.