Kazıklı çit

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Aziz Fagans Ulusal Tarih Müzesi, Galler'de bir Kelt köyünde bir kazıklı çitin yeniden inşası
Orta Çağ Almanya'sında bir kazıklı çitin yeniden inşası

Bir kazıklı çit, genellikle demir ya da tahta direklerden veya ağaç gövdelerinden yapılmış çit ya da savunma duvarıdır ve bir savunma yapısı ya da çeper olarak kullanılır. Kazıklı çitlerden palanka inşa edilebilir.

Antik Yunanistan ve Roma[değiştir | kaynağı değiştir]

Sardinya'da yeniden inşa edilmiş bir Roma castrumu

Hem Yunanlar hem de Romalılar ordugahlarını korumak için kazıklı çitler inşa ettiler. Romalı tarihçi Livy, Yunanların kazıklı çit inşa yöntemini İkinci Makedonya Savaşı sırasında Romalılarınkine göre ikinci derece olarak tanımlar. Yunanların kazıkları çokça dallı ve kolayca taşınamayacak kadar büyük olduğu gibi birbirinden fazla uzak yerleştirilmişlerdi. Bu, düşman askerlerinin onları dallarından çekerek kökünden sökmelerini, böylelikle içeri girebilmeleri için yeterince büyük bir boşluk yaratmalarını kolaylaştırdı. Romalılarsa daha ufak ve sıkıca yerleştirilmiş kazıklar kullandılar, bu da kökünden sökülmelerini zorlaştırdı.[1]

 

Kızılderililer[değiştir | kaynağı değiştir]

Güney Illinois'te, Kincaid Mevkisi'nde Mississipi kültürüne ait bir etrafı kazıklı çitle çevrili yerleşke

Kızılderililer tümsek veya nehir kenarı gibi savunması kolay olan bölgelere köylerini inşa etmiş ve etrafını bazen üç sıraya kadar varan kazıklı çitlerle çevirmişlerdir. 9. ve 10. yüzyılda Missouri bölgesinde bulunan yerleşkeler kazıklı çitler ve hendeklerden oluşan istikhamlara sahipti, 12. yüzyıldan itibaren Orta Missouri Kızılderilileri, kazıklı çitlerden yapılı çeperler, hendekler ve tabyalarla çevrili müstahkem köyler inşa ediyorlardı. Bu dönemdeki bazı mevkiler -antropoloji profesörü David. E. Jones'a göre- yeni bir yerleşke inşa edildiğinde ilk önceliğin köyün etrafına koruyucu bir çeper örmek olduğunu göstermektedir. 12. ile 17. yüzyıllar arasında aşağı Büyük Göller yöresindeki Eski İrokua, kuzeybatı Ohio'daki Whittlesey ve Wisconsin'deki Aztalan kültürlerinin hepsi köylerini kazıklı çitlerden yapılmış çeperlerle korumaktaydılar.[2]

 

Kolonyal Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

Sol tarafta Jamestown kasabasının kazıklı çitlerden yapılı üçgensel kalesi, 1614 civarı.

Kolonyal Amerika'da 16. yy. dan itibaren Avrupalı göçmenler tarafından kurulan yerleşkeler kazıklı çitten kalelerle birlikte inşa edilmiştir. Göçmenlerin yerli kızılderililerle ilk ilişkileri gergin olduğundan bu tür savunma yapıları önemliydi. İngilizlerin Amerika'daki ilk kalıcı yerleşkesi olan ve 1607 yılında göçmenlerce kurulan Jamestown, başta yarım daire şeklideki kazıklı çitten yapılı bir kaleye sahipti, daha sonra üç dairesel tabyaya sahip üçgensel bir yapı olacak şekilde genişletildi.[3] 1614 yılında Hollandalı tüccarlar, Kuzey Amerika'daki ilk Hollanda yerleşkesi olan, günümüz Albany'de bulunan, kazıklı çitten bir set içeren ve ticaret merkezi görevi gören Nassau Kalesi'ni inşa ettiler.[4]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Özel[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Liv. 33 5. 
  2. ^ Native North American Armor, Shield, and Fortifications. David E. Jones (İngilizce). University of Texas Press. s. Kitabın geneli. 10 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  3. ^ Chartrand 2007, s. 10.
  4. ^ Chartrand 2007, s. 13.
  5. ^ Chartrand 2007, s. 9.

Genel[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Chartrand, Rene (2007). The Forts of Colonial North America: British, Dutch and Swedish colonies (İngilizce). Osprey Publishing.