Kaos Tiyatrosu

Vikipedi, özgür ansiklopedi
 Türkiye 21. Yüz Yıl içerisinde gelişen tiyatro türlerinde bir tanesi de Kaos Tiyatrosudur.

Kaos Tiyatrosu  21. yüzyılda Türkiye’de ortaya çıkmış tiyatro akımıdır. Diğer kuramlardan en belirgin farklılığı ise tiyatro gösterisi için özel bir alana (Sahne, gösteri merkezi gibi) ihtiyaç duymamasıdır. Oyun türü bakımından ise, klasik anlayışın dışındadır.

Nedir?[değiştir | kaynağı değiştir]

Yüz yıllar boyunca tiyatro; seyir alanı, eksen çizgisi (Perde) ve oyun alanı olmak üzere büyük bir yapının içinde devam etmektedir. Bu alanları birbirine bağlayan teknik desteklere ihtiyaç duyulmaktadır. (Ses, Işık, Dekor gibi) Kaos Tiyatrosunda ise özellikli bir yapıya ihtiyaç yoktur. Sahne yer yüzünün her alanıdır ve oyuncusu ise, yaşayan halklarıdır. Diğer kuramlar ve tiyatro yöntemlerinde oyuncu ile izleyici arasında bir sınır vardır. (Son yıllarda dünya da adından pek sık bahsedilen interaktif tiyatro da sınır yok muş gibi gözükse de seyir alanında oturan ile oyun alanındaki aktör arasında mesafe gözle gözükmese de vardır.) Kaos tiyatro anlayışında durum böyle değildir. İzleyici ile oyunu sergileyen aktör aynı ortamda aynı alanı paylaşarak gösteriye beraber devam etmektedirler. Oyun sırasında gösterinin yapıldığı alanda izleyici oyuncunun nereden geleceğini bilemez, bilmemelidir de. Her an yanında oturan izleyicinin oyuna müdahale edeceğini düşünmesini sağlamak için bazı zaman gösterinin belirli yerlerinde aktör izleyicilerin arasına yerleştirilir. Böylelikle tiyatro sever yanında tanımadığı bir insan oturuyorsa “acaba bu da mı oyunun içerisinde dir?” düşüncesine kapılması sağlanır. Gösterim alanındaki genel izleyici her an oyunun bir parçası olduğunu bilmesi sağlandığında gösterim sırasında sık sık izleyici iskelet kadronun bir parçası olarak oyuna katılması sağlanır.

Örnek;

İzleyici sahnede bir oyunu izlerken bir anda sahneyi basan beş sıradan kostümlü oyuncu halktan biriymiş gibi gösteriye müdahale eder. Bu sırada izleyicilere dönerek onlarla diyalog kurmaya başlar. Yazılan metne göre aktörler ile arasında bir gerilim başlar. Tuluatı yüksek olan oyuncu izleyicilerin arasında kendilerine müdahale etmek isteyenler ile belirli seviyede atışır. Varsayalım bir izleyiciden tepki gelmedi bu seferde daha önceden izleyicilerin arasına yerleştirilen gizli aktör müdahale de bulunur.  

Oyuncu Metodu[değiştir | kaynağı değiştir]

Günümüzde tüm tiyatro anlayışlarının büyük çoğunluğunda klasik oyuncu metodu uygulanır. Kaos Tiyatrosun da ise, klasik anlayışa yer verilmez. Oyun sergilendiği bölgeye göre oyuncunun yöntemi de değişir. Tuluatı yüksek oyuncuların gösterime katılması daha etkilidir. Metne bağlılık oranı yarının bir kısım üzerindedir. Oyuncu gösterimin yapıldığı tüm alanı kullandığı için sabit bir noktada (Sahne) kalamaz. Sürekli olarak yer değiştirmesi ya da alandan çıkması gereklidir. Gereksiz mimik, jestlerden kaçınılır aynı zamanda da gereksiz kasvetli aktör duruşuna da gerek yoktur. Tamamen gösterinin doğal şartlarına göre hareket edilir.

Metni[değiştir | kaynağı değiştir]

Senaryosu yazılırken tüm detaylar düşünülerek kaleme alınır. Aktörün gösterim alanına girişi ve çıkışı bu sırada kullanacağı aksesuarı ve en ince noktaya kadar kağıda yazılır. Kullanacaksa ortam ışığı, ses, efekt gibi her şeyi düşünür. Yönetmen metni eline aldığında sadece uygulaması kalır. Tuluata açık bölümleri de belirtmesi gereklidir. Klasik metinlerin bu bicime uygulanması sırasında da aynı şekilde gösterim alanına adapte edilir.

Gösterim alanı[değiştir | kaynağı değiştir]

Klasik anlayışta bildiğimiz tiyatro sahnelerine gerek yoktur. Her alan Kaos Tiyatrosu için sahnedir. Bir gemide, bir uçakta, ya da bir restoranda bu yöntem ile gösteri sergilene bilir.

Örnek;

Çok işlek bir cadde üzerinde kurgulanan bir oyun metni ansızın oynana bilir. O esnada cadde üzerinden geçen insanlar oyunun doğal izleyicileridir. Ya da bir uçak içerisini düşünün, oyunda hava yolları şirketinin personelleri aktörlerle değiştirilmiş bir metinle yolculuk yapıla bilinir.

Amacı[değiştir | kaynağı değiştir]

Hedeflenen ise, tiyatro sadece bir alan ile sınırlı kalmamasıdır. Yüz yıllar boyunca tiyatro belirli alanlara sıkıştırılmış, bazı normlar ile yapılmaya çalışılmıştır. Oysa tiyatro sanatı özgürlüğü anlatır. Özgürlüğü anlatan bir sanat dalının hareket alanının kısıtlanması ise manidardır. Bu nedenle kaos tiyatrosu sanatın özgürleştirilmesi ve her bireye ulaştırılmasını savunur.