Kanarya Adaları
| Kanarya Adaları Canarias | |
|---|---|
.jpg) | |
 Kanarya Adaları | |
| İdare | |
| • Tür | Özerk |
| • Cumhurbaşkanı | Ángel Víctor Torres (PSOE) |
| Yüzölçümü | |
| • Toplam | 7.447 km² |
| Nüfus | |
| • Toplam | 2.098,593 |
| • Yoğunluk | 281.8/km² |
| Zaman dilimi | UTC (WET) |
| • Yaz (YSU) | UTC+01.00 (BAYS) |
| Otonom Statü | 16 Ağustos 1982 |
| Parlamento | Cortes Generales |
| İspanya Kongresi'nde sandalye sayısı | 13 (350) |
| İspanya Senatosu'nda sandalye sayısı | 15 (264) |
Resmî site www.gobcan.es | |
Kanarya Adaları, Atlantik Okyanusu'nda yer alan ve İspanya'nın en güneydeki özerk bölgesi olan bir takımadadır, Afrika'nın kuzeybatı kıyısından yaklaşık 100 kilometre (60 mil) açıkta bulunur. Takımadanın yaklaşık 2,27 milyonluk nüfusuyla Avrupa Birliği'nin en kalabalık denizaşırı özel bölgesidir.
Alan bakımından en büyükten en küçüğe doğru sıralanan yedi ana ada şunlardır: Tenerife, Fuerteventura, Gran Canaria, Lanzarote, La Palma, La Gomera ve El Hierro. Yerleşim yeri olan tek diğer ada ise idari olarak Lanzarote'ye bağlı olan La Graciosa'dır. Takımada ayrıca Alegranza, Isla de Lobos, Montaña Clara, Roque del Oeste ve Roque del Este gibi çok sayıda küçük ada ve adacık ile Garachico ve Anaga gibi çeşitli kayalıkları da içerir. Tarihsel olarak, ada zinciri "Şanslı Adalar" olarak anılırdı. Kanarya Adaları, İspanya'nın en güney ve en batı bölgesi olup aynı zamanda Makaronezya'nın en büyük ve en kalabalık takımadasıdır. Ayrıca İspanya'nın en büyük ve en kalabalık takımadasıdır. Stratejik konumu nedeniyle uzun zamandır Afrika, Avrupa ve Amerika kıtaları arasında bir bağlantı olarak kabul edilir.
Ekim 2025'te Kanarya Adaları'nın nüfusu 2.268.035'ti ve km2 başına 305 kişi yoğunluğuyla İspanya'nın en kalabalık yedinci özerk bölgesiydi ve Madrid ve Bask Bölgesi'nin ardından nüfus yoğunluğu bakımından üçüncü sırada yer alıyordu. Nüfusun büyük kısmı iki başkent adasında yoğunlaşmıştır, yaklaşık %43'ü Tenerife'de ve %39'u Gran Canaria'da yaşamaktadır. 2026 yılında Kanarya Adaları'nın nominal GSYİH'sının 64.123 milyar € olması ve kişi başına GSYİH'sının 28.272 € olması beklenmektedir.
Kanarya Adaları, özellikle Tenerife, Gran Canaria, Fuerteventura ve Lanzarote, 2023 yılında 14,1 milyondan fazla ziyaretçiyle önemli bir turizm merkezidir. Bunun nedeni, plajları, subtropikal iklimi ve özellikle Gran Canaria'daki Maspalomas ve Tenerife'deki Dünya Mirası Alanı olan Teide Dağı gibi önemli doğal güzellikleridir. Teide Dağı, İspanya'nın en yüksek zirvesi ve okyanus tabanındaki tabanından ölçüldüğünde dünyanın 3. en yüksek volkanıdır. Adalar, yazları sıcak, kışları ise deniz seviyesinde teknik olarak tropikal sayılabilecek kadar ılıktır. Yağış miktarı ve deniz etkisinin seviyesi, konuma ve rakıma bağlı olarak değişir. Takımadalar yeşil alanların yanı sıra yarı çölleri de içerir. Adaların yüksek dağları, sıcaklık tersine çevirme tabakasının üzerinde yer aldıkları için astronomik gözlem için idealdir. Sonuç olarak, takımadada iki profesyonel astronomik gözlemevi bulunmaktadır: Tenerife'deki Teide Gözlemevi ve La Palma'daki Roque de los Muchachos Gözlemevi.
1927'de Kanarya Adaları Eyaleti, Santa Cruz de Tenerife ve Las Palmas olmak üzere iki eyalete ayrıldı. 1982'de Kanarya Adaları özerk topluluğu kuruldu. Santa Cruz de Tenerife ve Las Palmas de Gran Canaria şehirleri, adaların ortak başkentleridir. Bu şehirler aynı zamanda sırasıyla Santa Cruz de Tenerife ve Las Palmas eyaletlerinin başkentleridir. Las Palmas de Gran Canaria, 1910'lardaki kısa bir dönem hariç, 1768'den beri Kanarya Adaları'nın en büyük şehridir. 1833'teki İspanya'nın bölgesel bölünmesi ile 1927 yılları arasında Santa Cruz de Tenerife, Kanarya Adaları'nın tek başkentiydi. 1927'de, Kanarya Adaları'nın başkentinin iki şehir arasında paylaşılması kararlaştırılmış ve bu düzenleme günümüze kadar devam etmektedir. Kanarya Adaları'ndaki üçüncü büyük şehir, Tenerife'de bulunan ve Dünya Mirası Listesi'nde yer alan San Cristóbal de La Laguna'dır.
Yelken Çağı'nda, adalar, İspanyolların Amerika'yı sömürgeleştirmesi sırasında, hakim kuzeydoğu ticaret rüzgarlarını yakalamak için güneye kadar yelken açan İspanyol kalyonları için ana mola yeriydi.
Tarih
[değiştir | kaynağı değiştir]Kanarya Adaları eski çağ'da Hesperides ve Roma döneminde Fortunatae adlarıyla anılmıştır.
Adalar 1402'de Jean de Bethencourt tarafından fethedildi. Portekizliler ile İspanyollar arasındaki çekişmelere konu olan adalar 1479'da kesin olarak Alcacova Antlaşması'yla İspanyollara geçti.
Buna karşı ayaklanan adanın yerli halkı Guancheler İspanyollarca katledildi.
1902'de Afrika uluslarının desteğinde İspanyollara karşı başlayan ayaklanma da kanlı bir biçimde bastırıldı. 1978'de bağımsızlıkçı hareketler yeniden boy gösterdi.
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]Yüzey biçimleri dağlık, sarp yalıyarlarla (falez) çevrili bu volkanik adaların en yüksek noktası 3.718 m ile Tenerife Adası'nda Teide Tepesi'dir. Kanarya Adaları'nın iklimi elverişli ve düzenlidir. Okyanusta yer alması sebebiyle sıcaklık farkları azdır.
Kanarya adalarında yazları kurak yarı tropikal (astropikal) iklim egemendir. Bitki örtüsü katlara ayrılır, kıyıda kurakçıl bitkiler (agave ve sütleğenler) yüksek kesimlerde ise çorak bozkıra dönüşen makiler hâkimdir.
Kanarya Adaları'nı oluşturan adalar, merkez yerleşkeleri, yüzölçümleri ve (2010 tahminleri itibarıyla nüfusları şu tablodan izlenebilir:
| Bayrak | Arma | Ada | Merkez | Yüzölçümü (km²) | Nüfus (2010) |
|---|---|---|---|---|---|
 |
 |
El Hierro | Valverde | 268.71 | 10.960 |
 |
 |
Fuerteventura | Puerto del Rosario | 1.660 | 103.492 |
 |
 |
Gran Canaria | Las Palmas de Gran Canaria | 1.560.1 | 845.676 |
 |
 |
La Gomera | San Sebastián de La Gomera | 369.76 | 22.776 |
 |
 |
Lanzarote | Arrecife | 845.94 | 141.437 |
 |
 |
La Palma | Santa Cruz de La Palma | 708.32 | 86.324 |
 |
 |
Tenerife | Santa Cruz de Tenerife | 2.034.38 | 906.854 |
| - | - | La Graciosa | Caleta de Sebo | 29.05 | 658 |
| - | - | Alegranza | - | 10.3 | - |
| - | - | Isla de Lobos | - | 4.5 | - |
| - | - | Montaña Clara | - | 1.48 | - |
| - | - | Roque del Este | - | 0.06 | - |
| - | - | Roque del Oeste | - | 0.015 | - |
Kanarya Adaları, yönetim bakımından iki il arasında paylaşılır. Bu iller şunlardır:
| İl | İl merkezi | Konumu | Harita | Ada | Arma | Bayrak |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Las Palmas ili | Las Palmas |  |
 |
Doğudaki adalar: Gran Canaria Fuerteventura Lanzarote |
 |
 |
| Santa Cruz de Tenerife ili | Santa Cruz |  |
 |
Batıdaki adalar: Tenerife La Palma La Gomera El Hierro |
 |
 |
Tarım ve ekonomi
[değiştir | kaynağı değiştir]Adalarda tütün, domates, muz, portakal tarımının yanı sıra turizm en büyük gelir kaynağıdır.
Önceleri önemli bir deniz iskelesi olan daha sonra hava ulaşım durağı olan adalara özellikle Kuzey-Batı Avrupa'dan çok sayıda turist gelir. Bu durumda turizm, ada halkının tarımdan turizmdeki hizmet sektörlerine kaymasına sebep olmuştur.
Adaları yıllık turistik ziyaretçi sayısı 15 milyonu aşmıştır.[1] Turistlerin 2017'de adalardan gelişi (milyon olarak):[1]
- Tenerife - 5928
- Gran Canaria - 4478
- Lanzarote - 2929
- Fuerteventura - 2219
- La Palma - 0294
- La Gomera ve El Hierro - 0128
Demografi
[değiştir | kaynağı değiştir]2019 nüfus sayımına göre Kanarya Adaları nüfusu 2.153.389 kişidir. Adalara göre nüfus şu şekildedir:[2]
- Tenerife: 917.841 nüfuslu.
- Gran Canaria: 851.231 nüfuslu.
- Lanzarote: 152.289 nüfuslu.
- Fuerteventura: 116.886 nüfuslu.
- La Palma: 82.671 nüfuslu.
- La Gomera: 21.503 nüfuslu.
- El Hierro: 10.968 nüfuslu.
Din
[değiştir | kaynağı değiştir]Nüfusun çoğunluğu Katoliktir, göç neticesinde takımadaya gelen Müslümanlar ve Hindular da vardır. Diğer dinler Protestanlık, Afrika kökenli Amerikalı dinleri, Çin dinleri, Budizm, Yahudilik ve Bahailik'tir. Bir neo-pagan yerel putperest din, Guançe Halk Kilisesi de bulunmaktadır.[3] Kanarya Adaları İslam Federasyonu bu takımadadadır.
Bununla birlikte Kanarya Adaları, Pedro de Betancur (Guatemala'da misyoner) ve José de Anchieta (Brezilya'da misyoner) gibi iki Katolik azizin doğum yeri olmuştur. Kanarya Adaları ana dini festivali Candelaria Bazilikası hac olduğunu, bu festivalde, hacılar Kanarya Adaları koruyucusudur ziyaret etmek için bu kutsal şehre gelir. Her 14 ve 15 Ağustos'ta kutlanır.
Komşuları
[değiştir | kaynağı değiştir]Fotoğraflar
[değiştir | kaynağı değiştir]
Teide (Tenerife) 
Las Palmas'da San Telmo Parki 
Tenerife adasından görünüm 
Candelaria Bazilikası, Tenerife
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- 1 2 "ISTAC: Estadísticas de la Comunidad Autónoma de Canarias". 26 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ekim 2020.
- ↑ "Real Decreto 743/2019, de 20 de diciembre, por el que se declaran oficiales las cifras de población resultantes de la revisión del Padrón municipal referidas al 1 de enero de 2019" (PDF). 28 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 1 Ekim 2020.
- ↑ "Religiones entre continentes. Minorías religiosas en Canarias. Editado por la Universidad de La Laguna" (PDF). 15 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 23 Aralık 2015.
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]
| Özerk bölgeler |  | |
|---|---|---|
| Özerk şehirler | ||
| Plazas de soberanía | ||
