Kıyı erozyonu

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Kıyı erozyonu, kıyıda bulunan; kumsal, kum tepeleri ve katmanların, dalga hareketleri, gelgitler, dalga hareketleri, drenaj veya sert rüzgarlar tarafından aşındırılmasıdır.

Falezler (Yalıyarlar)[değiştir | kaynağı değiştir]

Deniz ve göllerin kenarlarında bulunan ve dalga aşındırmasına bağlı olarak meydana gelmiş bulunan dikliklerdir. Bununla birlikte, deniz ve göllerin kenarlarında görülen bütün diklikler dalga aşındırmasına bağlı olarak meydana gelmemişlerdir.[1] Önce su yüzeyine yakın bir tabaka veya çatlakta meydana gelen oyuk, dalganın çarparak yaptığı aşındırma sonucu giderek büyür. Oyuğun üzerinde bulunan kütlelerin de düşmesi sonucu yamaç dikliği kara içlerine doğru geriler.[2]

Abrazyon platformları[değiştir | kaynağı değiştir]

Dalga aşındırması ile birlikte falez önlerinde abrazyon platformu ya da dalga aşındırma düzlüğü adı verilen bir düzlük oluşmaktadır.

Asılı vadiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Akarsuyun denize döküldüğü ağız kısmında dalga aşındırması etkili ise falezler geriletildikçe akarsuyun ağız kısmında bir diklik oluşur. Akarsu bu dikliği falez oluşumundan daha hızlı aşındıramadığı takdirde burada vadinin sonu deniz seviyesine göre biraz yüksekte kalacaktır. Akarsu bu yükseklikten şelale oluşturarak denize dökülecektir.Kıyılarda görülen bu durum kıyı aşındırması sonucu asılı vadi oluşumudur.

Dalgaların Yeşil Köprüsü Pembrokeshire Ulusal Kıyı Parkı.

Köprü[değiştir | kaynağı değiştir]

Derin kıyılardaki aşınma faaliyetleri sırasında, tabakaların zayıf kesimlerinin aşınması mağara ve köprülerin oluşmasına yol açar.

Ryugu Sea Cave 20121010 a.jpg

Deniz mağarası[değiştir | kaynağı değiştir]

Deniz mağarası, kıyı mağarası veya diğer adıyla dalga oyukluğu, deniz ya da göllerdeki dalga hareketleri sonucunda sarp kayalıklarda oluşan mağaralar. Deniz mağaraları, dalgaların doğrudan kayalara çarparak kırıldığı kayalık uçlarında ya da kıyılarda görülürler. Yeraltı suyu, akışı sırasında daha az dirençle karşılaşacağı rotaları, kırık ve çatlaklı bölümleri tercih eder. Karbonik asit içeren yeraltı suyunun bu rotalardaki akışı sırasında devam eden çözünme, milimetre boyutunda başlayıp, zamanla kilometrelerce uzunluğa sahip yeraltı akım kanallarının ve mağaraların oluşmasına neden olur.[3]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ HOŞGÖREN M. Y. (2003) Jeomorfoloji’nin Ana Çizgileri 2 Çantay Kitabevi, 3. Baskı,İstanbul
  2. ^ Akif Akkuş, Genel Fiziki Coğrafya, 2. basım, Nobel Yayınevi, 2007, s. 88
  3. ^ Bunnell, D. (1988). Sea Caves of Santa Cruz Island. Santa Barbara, CA: McNally and Loftin.