Kırkpınar Yağlı Güreşleri

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Kırkpınar Yağlı Güreş Festivali
Yagli gures1.jpg
Ülke Türkiye
Kaynak 00386
Bölge Avrupa ve Kuzey Amerika
Tescil geçmişi
Tescil 2010 (5. oturum)

Kırkpınar Yağlı Güreşleri, geleneksel Türk yağlı güreş turnuvası. Her sene haziran ayı sonu ile temmuz ayı başında Edirne'de düzenlenir. Pehlivanlar üç gün süresince er meydanında mücadele ederler. Son gün yapılan finallerde her boyun (kategorinin) birinci, ikinci ve üçüncüleri belirlenir. Bunlardan en önemlisi başpehlivandır. Güreşler esnasında Kırkpınar Festivali düzenlenir ve çeşitli etkinlikler gerçekleştirilir.

Yağlı güreş, geleneksel Türk sporları içinde ön sıralarda yer alan bir spor dalıdır. Osmanlı Devleti'nin her yerinde düzenlenen panayırların hepsinde güreş yapılır ama bunların içinde yalnız Kırkpınar’da “baş”ı kazanan pehlivan, gelecek senenin Kırkpınar güreşlerine kadar “başpehlivan” bilinirdi. Bu düşünce günümüzde de devam etmektedir.

Kırkpınar Yağlı Güreş Turnuvaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Kırkpınar
Yıl Sayı Başpehlivan
2021 660. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Ali Gürbüz
2019 658. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Ali Gürbüz
2018 657. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Orhan Okulu
2017 656. Kırkpınar Yağlı Güreşleri İsmail Balaban
2016 655. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Recep Kara
2015 654. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Orhan Okulu
2014 653. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Fatih Atlı
2013 652. Kırkpınar Yağlı Güreşleri İsmail Balaban
2012 651. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Ali Gürbüz
2011 650. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Ali Gürbüz
2010 649. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Mehmet Yeşil Yeşil
2009 648. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Mehmet Yeşil Yeşil
2008 647. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Recep Kara
2007 646. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Recep Kara
2006 645. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Osman Aynur
2005 644. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Şaban Yılmaz
2004 643. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Recep Kara
2003 642. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Kenan Şimşek
2002 641. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Hasan Tuna
2001 640. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Vedat Ergin
2000 639. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Ahmet Taşçı
1999 638. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Ahmet Taşçı
1998 637. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Cengiz Elbeye
1997 636. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Ahmet Taşçı
1996 635. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Ahmet Taşçı
1995 634. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Ahmet Taşçı
1994 633. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Cengiz Elbeye
1993 632. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Ahmet Taşçı
1992 631. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Ahmet Taşçı
1991 630. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Ahmet Taşçı
1990 629. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Ahmet Taşçı
1989 628. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Saffet Kayalı
1988 627. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Recep Gürbüz
1987 626. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Recep Kılıç
1986 625. Kırkpınar Yağlı Güreşleri İbrahim Gümüş
1985 624. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Sabri Acar
1984 623. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Hüseyin Çokal
1983 622. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Hüseyin Çokal
1982 621. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Hüseyin Çokal
1981 620. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Mustafa Yıldız
1980 619. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Mehmet Güçlü
1979 618. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Sabri Acar
1978 617. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Aydın Demir
1977 616. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Aydın Demir
1976 615. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Aydın Demir
1975 614. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Sonuç alınamadı
1974 613. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Ali Kara
1973 612. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Davut Yılmaz
1972 611. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Mustafa Yıldız
1971 610. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Hasan Şahin
1970 609. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Baş pehlivanlık güreşi yapılmadı
1969 608. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Nazmi Uzun
1968 607. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Mustafa Bük
1967 606. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Mustafa Bük
1966 605. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Mustafa Bük
1965 604. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Ali Kara
1964 603. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Mehmet Ali Yağcı
1963 602. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Sezai Kanmaz
1962 601. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Baş pehlivanlık güreşi yapılmadı
1961 600. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Mehmet Ali Yağcı
1960 599. Kırkpınar Yağlı Güreşleri İbrahim Karabacak
1959 598. Kırkpınar Yağlı Güreşleri İbrahim Karabacak
1958 597. Kırkpınar Yağlı Güreşleri İrfan Atan
1957 596. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Hasan Acar
1956 595. Kırkpınar Yağlı Güreşleri İbrahim Karabacak
1955 594. Kırkpınar Yağlı Güreşleri İrfan Atan
1954 593. Kırkpınar Yağlı Güreşleri İbrahim Karabacak
1953 592. Kırkpınar Yağlı Güreşleri İrfan Atan
1952 591. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Mehmet Tarzan
1951 590. Kırkpınar Yağlı Güreşleri İrfan Atan
1950 589. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Yapılmadı
1949 588. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Sındırgılı Şerif
1948 587. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Kulelili Mustafa
1947 586. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Beraberlik
1946 585. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Sındırgılı Şerif
1945 584. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Yapılmadı
1944 583. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Hayrabolulu Süleyman
1943 582. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Babaeskili İbrahim
1942 581. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Tekirdağlı Hüseyin
1941 580. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Tekirdağlı Hüseyin
1940 579. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Tekirdağlı Hüseyin
1938 578. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Tekirdağlı Hüseyin
1937 577. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Tekirdağlı Hüseyin
1936 576. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Tekirdağlı Hüseyin
1935 575. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Tekirdağlı Hüseyin
1934 574. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Beraberlik
1933 573. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Bandırmalı Kara Ali
1932 572. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Bandırmalı Kara Ali
1931 571. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Bandırmalı Kara Ali
1930 570. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Bandırmalı Kara Ali
1929 569. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Gostivarlı Mülayim
1928 568. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Kayıkçıoğlu Ahmet
1927 567. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Manisalı Rıfat
1926 566. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Kara Emin
1925 565. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Geçkinli Yusuf
1924 564. Kırkpınar Yağlı Güreşleri Benli Abdullah

Başpehlivan[değiştir | kaynağı değiştir]

Baş boyunda şampiyon olan güreşçi Kırkpınar'ın birincisi ve başpehlivan ilan edilir.

Osmanlı dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Cumhuriyet dönemi[1][değiştir | kaynağı değiştir]

Yıl Sayı Başpehlivan Açıklama
1924 564. Benli Abdullah
1925 565. Geçkinli Yusuf
1926 566. Kara Emin
1927 567. Manisalı Rıfat
1928 568. Kayıkçıoğlu Ahmet
1929 569. Gostivarlı Mülayim
1930 570. Bandırmalı Kara Ali
1931 571. Bandırmalı Kara Ali
1932 572. Bandırmalı Kara Ali
1933 573. Bandırmalı Kara Ali
1934 574. Beraberlik
1935 575. Tekirdağlı Hüseyin
1936 576. Tekirdağlı Hüseyin
1937 577. Tekirdağlı Hüseyin
1938 578. Tekirdağlı Hüseyin
1940 579. Tekirdağlı Hüseyin
1941 580. Tekirdağlı Hüseyin
1942 581. Tekirdağlı Hüseyin
1943 582. Babaeskili İbrahim
1944 583. Hayrabolulu Süleyman
1945 584. Yok
1946 585. Sındırgılı Şerif
1947 586. Beraberlik
1948 587. Kulelili Mustafa
1949 588. Sındırgılı Şerif
1950 589. Yok
1951 590. İrfan Atan
1952 591. Tarzan Mehmet
1953 592. İrfan Atan
1954 593. İbrahim Karabacak
1955 594. İrfan Atan
1956 595. İbrahim Karabacak
1957 596. Hasan Acar
1958 597. İrfan Atan
1959 598. İbrahim Karabacak
1960 599. İbrahim Karabacak
1961 600. M. Ali Yağcı
1962 601. Baş pehlivanlık güreşi yapılmadı
1963 602. Sezai Kanmaz
1964 603. M. Ali Yağcı
1965 604. Kara Ali
1966 605. Mustafa Bük
1967 606. Mustafa Bük
1968 607. Mustafa Bük
1969 608. Nazmi Uzun
1970 609. Baş pehlivanlık güreşi yapılmadı
1971 610. Hasan Şahin
1972 611. Mustafa Yıldız
1973 612. Davut Yılmaz
1974 613. Kara Ali
1975 614. Sonuç alınamadı
1976 615. Aydın Demir
1977 616. Aydın Demir
1978 617. Aydın Demir
1979 618. Sabri Acar
1980 619. Mehmet Güçlü
1981 620. Mustafa Yıldız
1982 621. Hüseyin Çokal
1983 622. Hüseyin Çokal
1984 623. Hüseyin Çokal
1985 624. Sabri Acar
1986 625. İbrahim Gümüş
1987 626. Recep Kılıç
1988 627. Recep Gürbüz
1989 628. Saffet Kayalı
1990 629. Ahmet Taşçı
1991 630. Ahmet Taşçı
1992 631. Ahmet Taşçı
1993 632. Ahmet Taşçı
1994 633. Cengiz Elbeye
1995 634. Ahmet Taşçı
1996 635. Ahmet Taşçı
1997 636. Ahmet Taşçı
1998 637. Cengiz Elbeye
1999 638. Ahmet Taşçı
2000 639. Ahmet Taşçı
2001 640. Vedat Ergin
2002 641. Hasan Tuna Savaş Yıldırım dopingli ilan edildi ve unvanı alındı.
2003 642. Kenan Şimşek
2004 643. Recep Kara
2005 644. Şaban Yılmaz
2006 645. Osman Aynur
2007 646. Recep Kara
2008 647. Recep Kara
2009 648. Mehmet Yeşil Yeşil
2010 649. Mehmet Yeşil Yeşil
2011 650. Ali Gürbüz Finalde Recep Kara'yı yenerek unvanı aldı.
2012 651. Ali Gürbüz 2. kez Finalde tekrar Recep Kara'yla karşılaşarak unvanı aldı.
2013 652. İsmail Balaban Ali Gürbüz dopingli ilan edildi ve unvanı alındı.
2014 653. Fatih Atlı Finalde İsmail Balaban'ı yenerek unvanı aldı.
2015 654. Orhan Okulu Finalde Osman Aynur'u yenerek unvanı aldı.
2016 655. Recep Kara Finalde Mehmet Yeşil Yeşil'i yenerek unvanı aldı.
2017 656. İsmail Balaban Finalde Orhan Okulu'yu yenerek unvanı aldı.
2018 657. Orhan Okulu Finalde Şaban Yılmaz'ı yenerek unvanı aldı.
2019 658. Ali Gürbüz Finalde Orhan Okulu'yu yenerek unvanı aldı.
2021 660. Ali Gürbüz Finalde İsmail Koç'u yenerek unvanı aldı.

Geçmişten günümüze Kırkpınar ağaları[değiştir | kaynağı değiştir]

1950 yılından bugüne kadar Kırkpınar ağaları şunlardır:

  • YIL  : KIRKPINAR AĞASI
  • 1950 Edirneli Murat Şener
  • 1951 Edirneli Murat Şener
  • 1952 Edirneli Murat Şener
  • 1953 Edirneli Nurettin Manyas
  • 1954 Edirneli Yaşar Yardımcı
  • 1955 Edirneli Mehmet Çardaktan
  • 1956 Edirneli İbrahim Bildik
  • 1957 Edirneli Hüseyin Özakıncı
  • 1958 Ahırköylü Ahmet Merter
  • 1959 Ahırköylü Ahmet Merter
  • 1960 Edirneli Salim Doğramacılar
  • 1961 Edirneli Hilmi Atakan
  • 1962 Edirneli Muhittin Ağaoğulları
  • 1963 İstanbullu Ali Rıza Keleşoğlu
  • 1964 Edirneli Hasan Vatan
  • 1965 Edirneli Hakkı Meriç
  • 1966 Karamürselli Muzaffer Bilge
  • 1967 Çanakkaleli Süleyman Şahin
  • 1968 Çanakkaleli Süleyman Şahin
  • 1969 Karamürselli Gazanfer Bilge
  • 1970 Karamürselli Gazanfer Bilge
  • 1971 İstanbullu Celal Hacı Eyüpoğlu
  • 1972 Babaeskili Doğan Görkey
  • 1973 Tokatlı Hamit Kaplan
  • 1974 Samsunlu Şevki Alan
  • 1975 Akyazılı Zülküf Karabulut
  • 1976 Akyazılı Zülküf Karabulut
  • 1977 Adapazarlı Fethi Atan
  • 1978 Tekirdağlı Sebahattin Tekcan
  • 1979 Bandırmalı Süleyman Özmercan
  • 1980 Edirneli Cemal Pul
  • 1981 Edirneli Mehmet İriş
  • 1982 Edirneli Ali Ayağ
  • 1983 Edirneli Ali Ayağ
  • 1984 İstanbullu Mustafa Bilgin
  • 1985 İstanbullu Mustafa Bilgin
  • 1986 İstanbullu Halil Kılıçoğlu
  • 1987 Samsunlu Hasbi Menteşoğlu
  • 1988 Bursalı İbrahim Çayla
  • 1989 Malatyalı Kemal Özkan
  • 1990 Çanakkaleli Murat Köse
  • 1991 Bayburtlu Alper Yazoğlu
  • 1992 Bayburtlu Alper Yazoğlu
  • 1993 Bayburtlu Alper Yazoğlu
  • 1994 İstanbullu Oğuzhan Bilgin
  • 1995 Tokatlı Hüseyin Şahin
  • 1996 Tokatlı Hüseyin Şahin
  • 1997 Tokatlı Hüseyin Şahin
  • 1998 Tokatlı Hüseyin Şahin
  • 1999 Babaeskili Ayhan Sezer
  • 2000 Emin Doğnasoy
  • 2001 Mustafa Saruhan Adına Oğlu Murat Saruhan
  • 2002 Mardinli M.Sait Yavuz
  • 2003 Necdet Çakır (Zübeyde Kavraz Ağalık Bedelini Ödemeyince Yerine Ağa Olmuştur)
  • 2004 Edirneli Mustafa Altunhan
  • 2005 İzmitli Adem Tüysüz
  • 2006 İzmitli Adem Tüysüz
  • 2007 İzmitli Adem Tüysüz
  • 2008 Mehmet Cadıl
  • 2009 Seyfettin Selim
  • 2010 Seyfettin Selim
  • 2011 Seyfettin Selim
  • 2012 Seyfettin Selim
  • 2013 Seyfettin Selim
  • 2014 Süleyman Mecek
  • 2015 Seyfettin Selim
  • 2016 Seyfettin Selim
  • 2017 Seyfettin Selim
  • 2018 Seyfettin Selim
  • 2019 Seyfettin Selim
  • 2021 Seyfettin Selim

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Yağlı güreşlerin tarihi 4500 yıldan öncesine uzanmaktadır. Bulunan en eski kanıtlar M.Ö. 2650 yılına aittir. Antik Mısır'a ve Asur Krallığı'na ait buluntular yaklaşık olarak aynı döneme aittir.

Kırkpnar Güreşleri'nin düzenlendiği Edirne Sarayiçi'ndeki Kurtdereli, Kel Aliço ve Koca Yusuf heykelleri

Efsaneye göre 1346 yılında Orhan Gazi'nin Rumeli'yi ele geçirmek için düzenlediği seferler sırasında, büyük oğlu Süleyman Paşa 40 askerle Bizanslılar'a ait Domuzhisar'ın üzerine yürür. Baskınla burasını ele geçirirler. Öteki hisarların da ele geçirilmesinden sonra, 40 kişilik öncü birlik geri dönerler ve şimdi Yunanistan'ın topraklarında kalan Samona'da mola verirler. 40 cengaver burada güreşe tutuşurlar. Saatlerce süren güreşlerde, adlarının Ali ile Selim olduğu rivayet edilen iki kardeşin bir türlü yenişemedikleri görülür.

Daha sonra bir Hıdrellez gününde, Edirne yakınlarındaki Ahıköy çayırında aynı çift yeniden güreşe tutuşurlar. Bütün bir gün güreşmelerine rağmen yine yenişemeyen kardeş pehlivanlar, gece boyunca da mum ve fener ışığında mücadelelerini sürdürmeye devam ederler. Ancak solukları kesilerek oldukları yerde can verirler.

Arkadaşları onları aynı yerdeki bir incir ağacının altına gömerek oradan ayrılırlar. Yıllar sonra ise aynı yere gittiklerinde iki pehlivanın mezarlarının bulunduğu yerde gür bir pınar görürler. Bundan sonra halk orada yatanların anısına o yöreye, "Kırkpınar" adını verirler.

I. Murad, Edirne'nin alınmasından sonra Edirne’de güreşçiler tekkesi kurmuş ve bundan böyle de her sene güreş yapılması bir gelenek haline gelmiştir.

Bir başka iddiaya göre ise Kırpınar Güreşleri'nin tarihçesi çok daha öncesine dayanır. M. Atıf Kahraman'ın aktardığına göre Sarı Saltuk Bizans'ın ve Bulgarların içinde bulunduğu karmaşadan yararlanarak 1261'de Edirne'yi de Bulgarlardan aldı. Sarı Saltuk 40 yıl Edirne'de kaldıktan sonra Dobruca'ya gitmek zorunda kaldı ve burada vefat etti. Bunun üzerine Bizans hükümdarı Andronikos, oğlunu Edirne'ye vali yaptı. Bu iddiaya göre kendisi de bir pehlivan olan Sarı Saltuk Osmanlılardan önce Kırkpınar Güreşleri'ni ilk düzenleyen kişidir.

Osmanlı döneminde Kırkpınar Panayırı[değiştir | kaynağı değiştir]

Osmanlı Devleti döneminde yapılan Kırkpınar Panayırı, bazı yönleriyle Rumeli'nin diğer yerlerinde yapılan panayırların aynısıydı. Burada da çoğunlukla hayvan ve çeşitli eşyaların alış verişi yapılır. Kırkpınar'ı diğerlerinden ayrıcalığı, güreş, at yarışı, yaya koşusu gibi sportif faaliyetler “Ağa” tarafından düzenlenerek daha değerli ödüller verilmesidir.

Panayırın süresi 4 gündür.

Güreşlerin yapıldığı yer[değiştir | kaynağı değiştir]

Kırkpınar, Edirne'yi Ortaköy'e bağlayan 35 kilometrelik yolun üzerinde, Simavina (Samona) ile Sarı Hızır Köyleri arasında bulunan ve Balkan Savaşından sonra Yunanistan sınırlarında kalan Nazif Ağa tarlası da denilen çimenlik bir yerin adıdır. Bu alanın bir tarafı Topçu Ali Ağa'nın tarlası, bir tarafı çayırlık, bir tarafı Tikio'lu Recep Ağanın tarlası, bir tarafı Çilingiroğlu'nun sebze bahçesi ve bir tarafı da Kırklar çeşmesidir.

Balkan Savaşları ve I. Dünya Savaşı sonunda Kırkpınar Güreşleri Edirne ile Mustafapaşa yolu arasındaki "Virantekke" denilen yerde düzenlenmiştir.

Güreşler, 1923 yılından itibaren Edirne'nin "Sarayiçi" denilen yöresinde yapılmaya başlanmıştır.

Kırkpınar yağlı güreşlerinin ögeleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kıspet[değiştir | kaynağı değiştir]

Yağlı güreşe çıkan her pehlivanın güreş malzemesinin başında kıspet gelir. Manda, dana veya malak derisinden yapılan kıspetin bel kısmı dört parmak genişliğinde ve kalın olur. Beli sarması için kalın bir ip geçirilen bu kısma kasnak denir.

Kıspetin diz kapağının altına gelen yere paça denir. Paça ile etin arasında paçabent denilen keçe konur. Deri kısım keçenin üzerine çekilir ve üzeri sicimle sıkıca bağlanır.

Sıkı bağlanmayan paçadan içeri giren parmaklar sayesinde oyun almak kolaylaşır. Güreşten sonra yağlanan kıspet zembil'e konularak saklanır.

Zembil[değiştir | kaynağı değiştir]

Kıspet, zembil adı verilen ve sazdan yapılan bir torbada taşınır ve saklanır. Güreşi bırakan pehlivan, zembilini duvara asmasından belli olur.

Yağ[değiştir | kaynağı değiştir]

Güreşçiler, kavranmaları güç olsun diye yağlanırlar. Pehlivanlar, güreş meydanının uygun bir yerinde yağ ve su ile doldurulmuş kazanların etrafında yağlanırlar. Pehlivanlar önce sağ elle sol omuza, göğüse, kol ve kıspete yağ sürerler. Daha sonra sol el ile aynı işlemi tekrarlarlar.

Güreşçiler bu arada birbirlerinin sırtlarını da yağlarlar. Güreş başladıktan sonra pehlivanlar çayırda dolaşan yağcılardan diledikleri zaman yağ ve su alabilirler.

Davul ve zurna[değiştir | kaynağı değiştir]

Yağlı güreşin en önemli ögelerinden olan davul ve zurnada Kırkpınar'a has bir melodi bulunmaktadır. Yağlı güreşlere çalacak olan müzisyenlerin güreş ezgilerini çok iyi bilmeleri, güreşin gidişatına göre müziğin ritmini ayarlamaları gerekmektedir.

Peşrev[değiştir | kaynağı değiştir]

Güreşin başlangıcı ve güreşe hazırlıktır. Ahenkli ve mevzulu bir biçimde güreşe ısınma hareketi olarak bilinen peşrev seyircilerin göz zevkini okşamasının yanında pehlivanın moralini yükseltir. Pehlivan peşrevle, kaslarını, nefsini, kalbini ve beynini başlayacak olan güreşe hazırlar. Güreşmek üzere çayıra çıkan pehlivanlar ahenkli bir şekilde ellerini ve kollarını sallayarak peşreve başlarlar. Peşrevde üç kez ileri üç kez de geri gidişten sonra yere sol diz ile çökülerek önce sağ el yere,dize,dudağa ve alına üç defa değdirilir. Bu merasim bittikten sonra sıçrayarak “Hadi bre” pehlivan diye nara atılır. Karşılıklı gidiş ve gelişten sonra rakibin paçaları yoklanır, sırtı sıvazlanır, enseler bağlanır, eller tutuşur ve böylece güreşe girilmiş olur.

Cazgır[değiştir | kaynağı değiştir]

Yağlı güreşlerdeki tüm pehlivanları seyircilere tanıtan, onları güreşe başlatan kişidir. “Salavatçı” da denilen Cazgır, hakem heyetinin ya da kura ile eşleştirilen pehlivanların adlarını, sanlarını, güreş oyunlarındaki hünerlerini uygun mısra ve dualarla tanıtır. Bu dua yörelere göre değişir. Pehlivanlıkta olduğu gibi cazgırlıkta da usta-çırak geleneği vardır. Ünlü cazgırlar arasında, Edirne Ayşekadın Camii imamı Sadık Hoca (Atılgan), Şirin Mustafa sayılabilir. Güreşlerin başlangıcının ilk günü olan Cuma günü, tüm güreşçiler pehlivanlar mezarlığını ziyaret ettikten sonra, Selimiye Camii'nde okutulan Mevlütün ardından Sarayiçi'ne gidilerek, küçük boylardan itibaren cazgırın duası ile güreşleri başlatırlar.

Güreş ağası[değiştir | kaynağı değiştir]

Yağlı güreşin ilk zamanlarında birkaç eski pehlivan köy ağaları veya güreşlerden anlayan birkaç kişi kurallara aykırı iş yapılmasın diye güreş meydanının bir köşesine oturur güreşleri kontrol ederlerdi. Bugün ise kuralları uygulayan hakem heyetleri oluşturulmuştur.

Kırkpınar Ağası[değiştir | kaynağı değiştir]

Kırkpınar güreşlerinin en temel ögelerinden biri ağalık müessesesidir. Önceleri pehlivanları güreşe çağıran, yarışmaları düzenleyen, gelen konukları ağırlayan, yemek ve yatacak yerlerini temin eden, örf ve adetlere uygun olarak güreşlerin yapılmasını sağlayan, ödüller veren Kırkpınar Ağaları idi. Ancak şimdi “Kırkpınar Ağası”, saydığımız bu faaliyetlerin hepsini karşılayamadığından ve bir etkinlik çerçevesine toplandığından, masrafların büyük çoğunluğu Belediyelerce karşılanmaktadır.

Altın kemer[değiştir | kaynağı değiştir]

Kırkpınar başpehlivanına verilen, Kırkpınar'ın en büyük ödülüdür. Kırkpınar’da başpehlivan olan güreşçi 1 yıl süreyle altın kemerin sahibi olur. Ancak aralıksız üç yıl arka arkaya başpehlivan olan güreşçi altın kemerin sürekli sahibi olur. Zamanımızda Altın Kemer'ler Belediyelerce yaptırılmaktadır.

Kırmızı dipli mum[değiştir | kaynağı değiştir]

Kırkpınar'ın davet simgesi “Kırmızı Dipli Mum”dur. Eskiden şehir ve köylerdeki kahvelere “Kırmızı Dipli Mum”lar asılarak, oradaki halk Kırkpınar'a davet edilirdi. Diğer bir deyişle davet için sadece “Kırmızı Dipli Mum” kullanılırdı.

Kırkpınar duası[değiştir | kaynağı değiştir]

Evliya Çelebi'nin aktardığına göre güreşlerde şu dua okunurdu:

"Allah Allah, Hoca-i âlem,
Seyyid-i kâinat ve
Mu'ciz-i mevcudat,
Pür kemal cemal,
Muhammed Mustafa’ya salâvat
Engürü'de er yatar,
Rum’da Mehmed Buhari Sarı Saltuk,
Ton giyer."

Kurallar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. Sırtüstü getirmek: Yağlı güreşin, en basit ve en çok bilinen kuralıdır. Rakip yerde iken sırtüstü çevrilerek veya ayakta iken düşürülerek yapılabilir.
  2. Açık düşürmek: Rakibini kıç üstü yere düşürmek ya da rakibin kendi düşmesi. Rakibin sırtı yere gelmemiş olsa bile göbeği meydana çıkacak kadar arka üstü veya yan düşmüş ise düşen güreşçi kaybeder.
  3. Çivi yukarı: Rakip ayaklarından yakalanır, baş üstü dikilir, sonra sırtı yere getirilirse, müsabaka kazanılmış olur.
  4. Kıspet çıkarmak: Kıspetin herhangi bir nedenle tamamen çıkması ya da boydan boya yırtılması bir yenilgi sebebidir.
  5. Pes etmek: Güreşçilerden biri herhangi bir nedenle "Pes ediyorum!" ya da sadece "Pes!" der veya rakibinin cinsel organına vurursa müsabakayı kaybetmiş olur.
  6. Tartarak yenmek: Taraflardan biri rakibini kucaklar, ayaklarını yerden keser, en az 3 adım yürürse müsabakayı kazanmış olur.

Boylar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kırpınar'da pehlivanlar, şu kategorilerden birinde yarışabilirler: Minik 1, minik 2, minik 3, teşvik, tozkoparan, deste küçük boy, deste orta boy, deste büyük boy, küçük orta küçük boy, küçük orta büyük boy, büyük orta, başaltı ve baş.

Bunların haricinde en iyi peşrev yapan pehlivana ve en centilmen pehlivana da ödül verilmektedir.

Tarihte Kırkpınar'ın yapılamadığı yıllar[değiştir | kaynağı değiştir]

1877–1878 Osmanlı Rus Savaşı nedeniyle 1878, 1879, 1880 ve 1881 yıllarında da Kırkpınar Güreşleri yapılamadı.

  • Balkan Savaşı'nda Edirne, 26 Mart–10 Temmuz 1913 tarihine kadar, Bulgar işgalinde kaldı. Bu nedenle 1913 yılı güreşleri de yapılamadı. Barış antlaşmasında Kırkpınar güreşlerinin yapıldığı yer, Türk sınırları dışında bırakıldığı için 1914 yılı güreşleri Edirne-Mustafa Paşa yolu üzerinde bulunan Viran- Tekke köyü ile Meriç Nehri arasındaki çayırlıkta yapıldı. Kara Emin Başpehlivanlığı kazandı.
  • I. Dünya Savaşı nedeniyle (1914–1918) ve savaştan sonra Trakya, Yunan işgalinde kaldığı için 1919, 1920, 1921 ve 1922 yıllarında Kırkpınar Güreşleri yapılamadı.
  • 25 Kasım 1922 tarihinde, Türk Ordusu Edirne'yi Yunanların işgalinden kurtarıldıktan sonra Cumhuriyet döneminde ilk güreşler 30 Mayıs 1924 günü Himaye-i Etfal (Çocuk Esirgeme Kurumu) yararına Sarayiçi'nde yapıldığı için 1923 yılında da Kırkpınar Güreşleri yapılamadı.
  • 2020 yılında yapılması gereken 659. Kırkpınar Yağlı Güreşleri, Covid 19 salgını kapsamında alınan tedbirler nedeniyle yapılamamıştır.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça ve dipnotlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]