Kütahya Yeşil Cami

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Yeşil Cami
Temel bilgiler
Yer Kütahya, Türkiye
İnanç İslam
Açılış yılı 1903
Durum Etkin
Mimari
Mimar(lar) Giritli Ahmed Fuad Paşa
Özellikler
Minare sayısı 1

Yeşil Cami veya Receb Ağa Mescidi, Kütahya'da bulunan ve Osmanlı devrinde inşa edilmiş cami.

Yapımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Kütahya'da Eski Hükûmet Konağı civarında olan bu camiyi ilk olarak 1689'dan önce Kütahya mütesellimi Receb Ağa ahşap olarak yaptırmıştır. Daha sonra mescit harap olduğundan, vakfı olmamasından dolayı 1749 ve 1752 senelerinde Anadolu Eyaleti Valisi olarak bulunan Yahya Paşa camiyi iki katlı olarak yeni baştan inşa ettirmiş ve yanına da sıbyan mektebi ilave edilmiştir. 1824 senesinde Seyyid Ömer Medresesi müderrisi Ahmed Edip Efendi caminin altındaki arsaya üç mağaza ve iki dükkan yaptırarak camiye vakfetmiştir.[1] Cami daha sonraları bir yangında yanmış olduğundan 1858 senesinde yine ahşap olarak bina edilmiştir.

Receb Ağa Mescidi (Yeşil Cami), en son 1903 senesinde Kütahya Mutasarrıfı Ahmed Fuad Paşa'nın ve halkın yardımlarıyla kâgir olarak güzel bir şekilde yaptırılmıştır. Caminin 1858 senesindeki inşasına âit kitabesi tahta levha üzerine caminin içerisine asılmıştır. Bu kitabe ve vakfiyeden anlaşıldığına göre camiye 1858 senesine kadar Receb Ağa Mescidi denilirken bu tarihten sonra Yeşil Cami denmiştir.

Yeşil Cami'nin mimarisi bizzat Ahmed Fuad Paşa'ya ait olup nakışlarını II. Abdülhamid zamanında Kütahya'da ikamete memur edilmiş olan ve hükûmet dairesinin çinilerini de yapan çini mütahassısı Rıza Bey yapmıştır.[2]

Mimari özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kubbe kasnağının üstünde 8 pencerenin hizaları işlemeli olarak ayrılmış olarak mihrabın hizasında besmele ile başlayan ayet-el kürsi 7 kısım tamamlanmış ve 8 inci bölümde "bi hürmet -i Seyyid-el Mürselin ve -l hamdü lillahi rabb-il alemin" sülüs yazı ile açık gri renkte yazılmış geniş bir şerit üzerine yazılan bu hattın üstüne altın yaldızla ve küfi harflerle “la ikrah-e fi-ddin" ve diğer ayetler 8 bölümde yazılmıştır. Yine ayet-el kürsi yazısı üzerine bu sefer kırmızı sülüs ile daha ince olarak "eş-şeref-ü nurullah" diye başlayan ve her bölümde (Allahümme) lerle başlayan 8 ayrı dua fevkalade bir sanatla yazılmıştır. Buradaki korkulukların bulunduğu mahale merdivenden çıkılan yerde de 1321 (1903) tarihi yazılıdır. Kubbenin altında ve caminin giriş kapısının üstündeki kemer üstüne çok zarif kabartma işlemeli hilalin ortasında tarikatların alemi olan 7 adet tac-ı şerif ile aynı kemerin tam karşısındaki doğu cephesindeki duvardaki hilal içine de 7 adet tac-ı şerif olmak üzere 14 tarikat temsil edilmiştir. Bu hilallerin geniş olan kısmında batı tarafındakine besmele ve doğu tarafındakine de “İnna fetahna leke feth-an mübina" ayeti küfi yazı ile altın yaldızla yazılmıştır.

Kıble duvarında mihrabın üstünde mihrap ayeti ve mihrapın etrafını süsleyen muhteşem tezyinatın üstünde “Allah Muhammed” ile sağ pencerenin üstünde "Ebu Bekir" sol pencerenin üstünde "Ömer" batı duvarında "Osman ve Hasan" doğu duvarında "Ali ve Hüseyin” Radiy-Allah-ü anhüm ecmain Hazretlerinin isimleri kubbeli bir daire yapraklar ve çiçeklerle bezenmiş zemin üzerine kabartma altın yaldızla yazılmıştır.

Mihrap çok özel hazırlanmış ve bir metre genişliğinde ve dalgalı yaprak uçlarını andıran bir kompozisyonla ve kelimelerle ifade edilemeyecek güzellikte motiflerle süslenmiştir. Keza minber de çok orijinal bir şekilde tezyin edilmiştir. Kubbeye bağlı olan avize de zamanının hususiyetlerini aktaran bir şaheserdir. Eskiden mihrapla minber arasında bulunan duvar saati ise Neyzen Saatçi Mustafa Efendi tarafından her şeyi kendisi tarafından imal edilmiştir.

Cami kare plan üzerine yapılmış olup duvarlar ve pencere kenarları yontma taştan yükseltilmiş ve sekizgen kasnak üzerine kubbe oturtulmuştur. Gerek ana kubbe gerekse giriş kapısı önündeki mermer direkler üzerine oturtulmuş olan küçük kubbe kurşun kaplıdır. Giriş kapısı demirdir. Minare 12 köşeli olarak merhum Ahmet Minareci tarafından yapılmış olup şerefesinin üstü kapalı ve Arap stilindedir. Caminin doğusunda üç ve diğer duvarlarında ikişer pencere vardır.

Caminin kuzeybatı köşesinde mahfile çıkılan ahşap ve yağlı boya ile müzeyyen burma bir merdiveni orijinal dir. Genişliği 3.60 m. olan bu mahfilin de altı yağlı boya motifler ve yıldızlarla bezenmiştir. 24 basamakla çıkılan bu mahfilden minareye ve kubbe kasnağının içindeki demir parmaklıklı kısma çıkılır.[3]

Galeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Vakfiyeden: sahibülhayratı velhasenât vce râgıbülcennatı vedderecat işbu baisülkitab Seyyid Ömer medresesinin müderrisi hâtip Ahmet Edip efendi ibni Süleyman Efendi meclisi şeri şerifi enver ve mahfeli dini münifi ahdarde vakfı atizzikre lieclit'tescil veliemrittekmil mütevelli nasb eylediği zikri ati camii şerifin ba beratı âlişan imamı olan Mahmet Fevzi Efendi muvacehesinde ikrarı tam ve takriri kelâm edub serayı vâli civarında kâin filasli Kütahya mütesellimi Receb Ağa Mescidi olub mürurı eyyam ile harabe müşrif olmağla sabıka Anadolu Valisi veziri mükrerrem Yahya Paşa hazretlerinin mescidi mezkûrı tevsi ve müceddeden bina ve ihya eylediği fevkanî camii şerifin tamir ve termimine kafi iradı muayyenesi olmamağın vakfına enfa olmak üzere camii mezkurun tahtında vaki asai haliye üzerine etyebi mal ve enfesi menalimden bina eylediğim bir bab nalband dükkânı ve bir bab saraç dükkânı ve üç bab mağazaları vakfı sahih müebbed ve habsi sarihi muhalled ile vakf ve habsi eyledim...illâh...15 Eylül 1824
  2. ^ Uzunçarşılı, İ.Hakkı, Kütahya Şehri, İstanbul Devlet Matbaası, 1932, sayfa, 135, 136
  3. ^ Mustafa Kalyon, Kütahya'da Selçuklu-Germiyan ve Osmanlı Eserleri, Kütahya Belediyesi Kültür Yayınları, 2000