Küçültme (dilbilim)

Küçültme (diminutif), kök anlamını daha hafif bir derecede iletmek, adlandırılan nesnenin veya niteliğin küçüklüğünü iletmek, bir yakınlık veya sevgi duygusu iletmek ya da bazen bir şeyi veya birini küçümsemek için için kök sözcüğü değiştirerek elde edilen bir kelimedir veya kelime öbeğidir.^[1] Çift küçültme bir küçültme eki yerine iki küçültme eki kullanılarak yapılan bir küçültme biçimidir.

Amaç

Küçük çocuklarla konuşurken ve bir yetişkine karşı aşırı şefkat ve yakınlık ifade ederken küçültme ifadeleri sıklıkla takma ad ve sevimli ad olarak kullanılır. Küçültme halinin tersi ise büyütme halidir.

Bazı bağlamlarda küçültme sıfatları, birinin veya bir şeyin zayıf veya çocuksu olduğunu belirtmek için aşağılayıcı bir anlamda da kullanılır. Örneğin, Batı Roma'nın son imparatorlarından biri Romulus Augustus'tur; ancak güçsüzlüğünü ifade etmek için adı kısaltılarak "Romulus Augustulus" olarak değiştirilmiştir.

Oluşum

Birçok dilde küçültme ekleri, kök kelimeden eklenerek oluşturulan kelime biçimleridir . Çoğu dilde küçültme ekleri "Küçük Tim" veya "Minik Dorrit" gibi çok sözcüklü yapılar olarak da oluşturulabilir.

Küçültme ekini ek yoluyla oluşturan çoğu dilde bu, dilin üretken bir parçasıdır.^[1] Örneğin, İspanyolcada İspanyolca: gordo kilolu biri için bir takma ad olabilir ve İspanyolca: -ito eki eklenerek gordito olur ve daha şefkatli bir anlam ifade eder. İki küçültme eki olan çift küçültme örnekleri Lehçe: dzwon → Lehçe: dzwonek → Lehçe: dzwoneczek veya İtalyan İtalyanca: casa → İtalyanca: casetta → İtalyanca: casettina

Türkçe Örnekler

köy → köyceğiz
kadın → kadıncağız
çocuk → çocukçağız
kedi → kedicik
köpek → köpecik
kitap → kitapçık

Sıfat olarak da kullanılan küçültmeler

küçük → küçücük
sıcak → sıcacık
çabuk → çabucak → çabucacık

İngilizce örnekler

Charles → Charlie
Charles → Chuk
dear → darling
duck → duckling, duckie
ing → ringlet
dog → doggie
fish → fishie

Kaynakça

^ ^a ^b "Glossary - D to F". The Standards Site. Department for Children, Schools and Families, The Crown. 2008. 27 Aralık 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi: "UKgov" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: Kaynak gösterme)

[UKgov-1] "Glossary - D to F". The Standards Site. Department for Children, Schools and Families, The Crown. 2008. 27 Aralık 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi: "UKgov" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: Kaynak gösterme)

[1]