Küçük Asya Seferine Karşı Eylemler

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Küçük Asya Seferine Karşı Eylemler, Yunanistan'ın İtilaf Devletleri'nin kışkırtmasıyla Anadolu'ya yapmış olduğu seferlere karşı yapılan eylemlerdir. Bu eylemler hem Yunanistan'da hem de cephede görülmüştür.

Askeri kaçaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Yunan halkı, Birinci ve İkinci Balkan Savaşları'nın ardından girdikleri Birinci Dünya Savaşı ile savaştan bıkmış, ve yeni bir savaşa girmek istemiyorlardı. Ancak Yunan askerleri Anadolu'ya ayak basmasıyla yeni bir savaşın kapıda olduğu anlaşılmıştı. Ancak savaşmak istemeyen 90.000 Yunan genci, cepheye gidin çağrılarına uymadı. Savaşa gitmeyenlerin birçoğu jandarmanın kendilerini bulup cepheye sürmemesi için dağlara kaçmış ve silahlanmıştı.

Askeri grevler[değiştir | kaynağı değiştir]

Bunun ötesinde cephedeki askerlerde de hoşnutsuzluklar vardı. Yunan askerleri, Anadolu'ya ayak bastığında kendilerine Anadolu'da “Esir Yunanlar” olduğu, buraya gelinmesindeki sebepte onları kurtarmak olduğu söylenmişti.[1] İşgalin ilk günlerinde durum bunu kanıtlar nitelikteydi. Yunan ordusu, İzmir gibi Yunanların yoğun yaşadığı yerlerden geçmesi onların moralini yükseltse de Anadolu'nun içlerine girdikçe bu bölgelerde Yunanların olmadığını görmüş ve bu da işgalci olduklarını anlamalarına neden olmuştu. Bununla birlikte Yunan Komünistler, okuma yazma oranı yüksek olan ordunun, savaşın durağanlaştığı anlarda basına olan talebini karşılamış ve savaş karşıtı gazeteler (Rizozpastiste) ve broşürler yayınlamaya başlamıştı. Bu durumlar ordunun savaşma azmini kırmış ve askeri kaçaklar artmıştı. Bu sıralarda Türk ordusunun 1922 yılındaki Büyük Taarruz'u başlamıştı. Yunan ordusundaki askerler savaşmak istemediği için üst kademedeki komutanların emirlerine itaat etmeyip savunma hattı oluşturmadı. Karşı koyun emirleri veren subaylara karşı büyük bir nefret duygusu oluşmuş, bu nefretten korkan subaylar apoletlerini sökmüşlerdi. Yunan ordusu direnmeden İzmir'e varmış ve 7 Eylül günü İzmir'den ayrılmıştı.

Anadolu Yunanları[değiştir | kaynağı değiştir]

Anadolu’daki Yunanlar, Mora'daki Yunan Bağımsızlık Savaşı'nın ardından Osmanlı yönetimi tarafından baskıya uğramıştı. Tercümanlık görevlerinden el çektirilmesi gibi olaylar ile karşı karşıya kalan Yunanlar, asıl büyük zorlukları, yönetime Türk milliyetçiliğini benimseyen insanların gelmesiyle yaşamıştı. 1908 yılı ile birlikte gelen Türk milliyetçisi İttihat ve Terakki partisi, Türklere, Yunan mallarına boykot çağrısı yapmıştı. Boykot ile ekonomik zorluklar yaşamaya başlayan Yunanlar, aynı parti tarafından tehcire mağruz kalmıştı.

1919 yılında Yunan askerleri Anadolu'ya gelmesi, baskıya maruz kalan Anadolu'daki Yunanlar için iyi bir haber olarak düşünülmüştü. Ancak savaşın uzun sürmesiyle takviye ihtiyacı duyan Yunan ordusu, ihtiyacını Yunanistan'dan karşılayamayınca, Anadolu'daki Yunanlar'dan medet ummuş, ancak Anadolu'daki Yunanlar bu çağrıya uyumamıştı. Bu durum karşısında hükümet, buna tepki göstermiş bu da hükümetin tepkisine neden olmuştur. Hükümet aynı zamanda patriği de suçlamış ve onlara “asker kaçaklarının patriği” suçlamasında bulunmuştur.

İşçi grevleri[değiştir | kaynağı değiştir]

8 yıldır savaşta olan Yunanistan, savaşlardan dolayı büyük ekonomik sıkıntılar yaşıyordu. Bolşevik İhtiali'nde olduğu gibi bu ekonomik sıkıntıları dile getirenler işçiler ve Sosyalistler olacaktı. İlk tepki Kasım seçimine katılan Sosyalistlerin, başkent Atina'da bulunan Belediye Tiyatrosu Meydanı’nda yapmış olduğu savaş karşıtı gösteridir. 200 bin nüfuslu Atina'da, gösteriye 50 bin kişi katılmıştı.

1921’de Volos'ta, İşçiler Birliği’nn liderliğindeki işçiler, eylem kararı aldı. Eylem tam zirvesindeyken bastırıldı. 1 Mayıs 1921 yılında Selanik’te işçiler savaş karşıtı büyük bir gösteri düzenlenleyerek greve çıktılar. Osmanlı sırada Küçük Asya’ya giden Yunan Ordusundan bir alay ayaklandı. Gemiye binmeyi reddeden asker göstericilere katıldı. Asayiş ancak şehirde sıkıyönetim ilanıyla mümkün olmuştu.

21 Şubat 1921’de demiryolları işçileri greve gitti. Grev dördüncü gününü tamamlarken grev ilan eden 2.500 demiryolu işçisi, Pire Belediye Tiyatrosu’nda bir araya geldi. Devlet grevcilere askeri bir müdahalede bulundu ve yakalanan işçileri cepheye gönderdi.

Kasım 1921 yılında Elektrik İşçileri grev ilan ettiler. Ekonomik talepler ile birlikte, Anadolu'da devam eden savaşa karşı talepler ortaya kondu. Başbakan mecliste bu konu ile ilgili konuşurken işçiler, elektrikleri kesti ve tartışmaları durdurmayı başarmıştı.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]