Köprüköy muharebeleri

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Köprüköy muharebeleri
Kafkasya Cephesi
Ofensiva Bergman.png
Atağın Harekat Haritası
Tarih 2 Kasım 1914 - 16 Kasım 1914
Bölge Batı Ermenistan
Sonuç Osmanlı İmparatorluğu zaferi
Taraflar
Osmanlı İmparatorluğu Osmanlı Devleti Rusya İmparatorluğu Rusya İmparatorluğu
Komutanlar
Hasan İzzet Paşa Georgy Berhmann
Güçler
Üçüncü Ordu Rus Kafkasya Ordusu

Köprüköy muharebeleri[1] (Rusça: Берхманнский прорыв - Berhman Operasyonu), (2 Kasım 1914 - 16 Kasım 1914) I. Dünya Savaşı Kafkasya Cephesinin Hasan İzzet Paşa ve Georgy Berhmann arasında yaşanan muharebeler.[2] General Georgy Berhmann I. Kafkas Kolordu komutanı olarak Osmanlı İmparatorluğu'na karşı inisiyatifi 2 Kasım da ele aldı ve çatışma 16 Kasım da bittiğinde sadece 25 kilometre Osmanlı toprakları içinde tutunabildiler.

Operasyon[değiştir | kaynağı değiştir]

1 Kasımda General Georgy Berhmann sınırı geçti. Rusların resmi savaş ilanı Osmanlı Devleti'ne 2 Kasım da geldi. General Georgy Berhmann amaci Doğubeyazıt ve Köprüköyü elegeçirmek idi. Bu hedef için 25 piyade tabur, 37 süvari birimleri ve 120 topçu kurulan kuvveti ayırmışlardı.

General Georgy Berhmann iki kanattan ilerlemektedir. Sağ kanat da Köprüköy yönüneden Sarıkamış'a doğru ilerleyen bir birlik. Sol kanat üzerinde ise Erivan dan yola çıkarak Pasinler Ovasını amaçlayan Rus IV Kolordu vardı.

4 Kasım'da Sağ kanat Köprüköy'e ulaştı. 3. Ordu komutanı Hasan İzzet sert kış şartlarında karşı eylem lehine değildi. Onun planı savunmada kalmak ve doğru zamanda bir karşı saldırı yapmaktı. Savaş Bakanı Enver Paşa tarafından bu plan iptal edildi.

7 Kasım'da 3. Ordunun XI Kolordu ve süvari birimleri saldırı başlatmıştır. Bu saldırı Kürt aşiret alayı tarafından desteklenmiştir. fakat XI Kolordunun 30. Bölüm ve 18 Bölümün geri çekilmesin sonrasında bölge Ruslar tarafından tekrar kazanildı. Osmanlı Köprüköy de konumunu korumayı başarır.

12 Kasım Ahmet Fevzi Paşa yönetiminde IX Kolordu sol kanadın XI Kolordu taşınması ile güçlendirir. 3. Ordu süvari desteği ile Rusları tekrar zorlamaya başlar. 11-12 Kasım'da IX. Kolordu, Ahmet Fevzi Paşanin komutasinda, ve XI. Kolordu solunda olmak üzere süvari birliğinin öncülüğünde ilerlemeye başlar. 3. Piyade Alayı 17 - 20 Kasım da Köprüköy'ü elegeçirmeyi başarmıştır. 14-18 Kasım’da Ahmet Fevzi Azap muharebesini de kazandı.

Kasım ayının sonunda Ruslar Erzurum-Sarıkamış ekseninde Osmanlı İmparatorluğu'nun içine 25 kilometrede tutunarak sabitlediler. Ordu komutanı Hasan İzzettin Paşa sınır gerisine çekilen Ruslar’ı takipten vazgeçmişdir.

Sonuç[değiştir | kaynağı değiştir]

Rus başarısı saldırı güney omuz boyunca nerede Ermeni gönüllü etkili olduğunu ve Karaköse ve Doğubeyazıt aldı edildi. Doğubeyazıt Van ilinin kuzey komşusu idi.

Albaylığa yükseltilen Genel Kurmay ikinci başkanı Hafız İsmail Hakkı, 27 Kasım’da İstanbul’dan Erzurum’a gelmişti. Kendisini Enver Paşa’nın görevlendirdiğini bildirmektedir. Zaten hemen onun ardından Enver Paşa Erzurum’a gelmiştir.

Kayıplar[değiştir | kaynağı değiştir]

Osmanlı kayıplar yüksekti: 9000 şehit, 3000 esir ve 2800 firari. Hafız İsmail Hakkı Bey İstanbul’daki Genel Kurmay ikinci Başkanlığını bırakıp en şiddetli kış ayında Enver Paşa’nın arzusuyla Kafkasya’ya fetih için 3. Orduya transfer olmuşdur.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Birinci Dünya Harbi'nde Türk Harbi Kafkas Cephesi üçüncü ordu harekatı
  2. ^ Hinterhoff, Eugene. The Campaign in Armenia. Marshall Cavendish Illustrated Encyclopedia of World War I, vol ii. New York: Marshall Cavendish Corporation. ss. p.500. ISBN 0-86307-181-3.