John Knox

Vikipedi, özgür ansiklopedi
John Knox
Portrait of John Knox (4671577).jpg
Doğum 1514
İskoçya Giffordgate, Haddington
Ölüm 24 Kasım 1572 (58 yaşında)
İskoçya Edinburgh, İskoçya
Mezun olduğu okul(lar) St. Andrews Üniversitesi
Meslek İlahiyatçı
Tanınma nedeni İskoçya Kilisesi'nin ve
Presbiteryenlik'in kurucusu

John Knox (İskoçça (Kelt dili)Iain Knox; y. 1514–24 Kasım 1572), en çok İskoçya Kilisesi'nin ve Presbiteryenlik'in kurucusu olmasıyla tanınan İskoç ilahiyatçı.[1]

İskoç bir bakan, Reformcu ilahiyatçı ve ülkenin Reformunun lideri olan yazardı. İskoçya Presbiteryen Kilisesi'nin kurucusuydu. İskoçyalı reformcu (Haddington yakınında 1505 ya da 1514 - Edinburgh 1572). Glasgow Üniversitesi'nde öğrenim gördü; 1540'ta papaz oldu. 1546' da Reform hareketine katıldı. Naiplik ordusuna ve Fransızlar'a esir düştü (1547); kürek cezasına çarptırıldı. 1549'da serbest bırakılınca İngiltere'ye gitti. Berwick'te, sonra da Newcastle'da (1551) Reform'u yaymaya çalıştı, ikinci Prayer Book'un (Dua kitabı) hazırlanmasına katıldı. Mary Tudor'un tahta çıkması J. Knox'u Fransa1 ya, sonra da Cenevre'ye (1554) kaçmak zorunda bıraktı. "Cenevre" Kutsal Kitap'ının İngiliz çevirmenleri arasında yer aldı. İskoçya'ya döndükten sonra 1557'de birinci covenant'ın kurulmasına yardımcı oldu. Yeniden kovuldu, mahkûm oldu ve kuklası Edinburgh'da bir alanda yakıldı. 1559'da yurduna döndü; Confessio Scotica, Book of discipline (Kurallar kitabı) ve Book of common order'ı (Ayin düzeni kitabı) yazarak presbiteriyenliğin yerleşmesine katkıda bulundu. Kral naibinin ölümünden sonra Mary Stuart'ın sarayındaki katolik ibadetini kaldırttı ve kraliçenin tahttan indirilmesinde rol oynadı (1567). History of the Reformation in Scotland (Iskoçya reform tarihi) adlı bir kitap yazdı.

Doğu Lothian, Haddington'da bir sokak olan Giffordgate'de doğan Knox'un St Andrews Üniversitesi'nde eğitim gördüğü ve noter rahip olarak çalıştığına inanılıyor. George Wishart gibi erken dönem kilise reformcularından etkilenerek İskoç kilisesinde reform hareketine katıldı. Kardinal David Beaton'un 1546'da öldürülmesi ve naip Guise'li Mary'nin müdahalesiyle ilgili dini ve siyasi olaylara kapıldı. Ertesi yıl Fransız kuvvetleri tarafından esir alındı ve 1549'da serbest bırakılınca İngiltere'ye sürgüne gönderildi. Sürgündeyken, Knox İngiltere Kilisesi'nde çalışma izni aldı ve burada İngiltere Kralı VI. Edward'a kraliyet papazı olarak hizmet etmek için yükseldi. O , Ortak Dua Kitabı'nın metni üzerinde reform edici bir etki yaptı. İngiltere'de ilk karısı Margery Bowes ile tanıştı ve evlendi. Mary İngiltere tahtına çıkıp Katolikliği yeniden kurduğunda, Knox görevinden istifa etmek ve ülkeyi terk etmek zorunda kaldı. Knox önce Cenevre'ye sonra da Frankfurt'a taşındı. Cenevre'de, Reform teolojisi ve Presbiteryen yönetimi hakkında deneyim ve bilgi edindiği John Calvin ile tanıştı. Sonunda İskoçya'daki reform kilisesi tarafından kabul edilen yeni bir hizmet düzeni yarattı. Frankfurt'taki İngiliz mülteci kilisesine başkanlık etmek için Cenevre'den ayrıldı, ancak ayinle ilgili farklılıkları geride bırakmak zorunda kaldı, böylece İngiltere Kilisesi ile olan ilişkisini sona erdirdi. İskoçya'ya dönüşünde Knox, İskoç Protestan soyluları ile ortaklaşa İskoçya'daki Protestan Reformu'na liderlik etti. Hareket, ülkeyi genç kızı İskoç Kraliçesi Mary adına yöneten Guise'li Mary'nin devrilmesine yol açtığı için bir devrim olarak görülebilir. Knox, yeni oluşturulan reform kilisesi Kirk için yeni inanç itirafının ve kilise düzeninin yazılmasına yardımcı oldu. Beş ciltlik İskoçya'da Reform Tarihi'ni 1559-1566 yılları arasında yazdı. Mary'nin saltanatı boyunca Protestanların dini lideri olarak hizmet etmeye devam etti. Kraliçe ile yapılan birkaç röportajda Knox, Katolik uygulamalarını desteklediği için onu uyardı. Kocası Lord Darnley'nin öldürülmesindeki rolü nedeniyle hapsedildikten ve onun yerine Kral VI. James tahta çıktıktan sonra, Knox açıkça onun idamını istedi. Son günlerine kadar vaaz etmeye devam etti.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Dawson, Jane E. A. (2015). John Knox. New Haven, Conn.: Yale University Press. ISBN 9780300114737.