İçeriğe atla

Ivan Vajsov

Vikipedi, özgür ansiklopedi
İvan Vajsov
DoğumIvan Augustininov Vajsov
26 Şubat 1957 (68 yaşında)
Piešťany (Slovakya)
MilliyetBulgaristan Bulgar
EğitimBulgar Bilimler Akademisi’ne bağlı Ulusal Arkeoloji Enstitüsü ve Müzesi’nde
MeslekArkeoloji
Çocuk(lar)Lea

İvan Vajsov Bulgar arkeoloğudur – tarihöncesi dönemler uzmanıdır.

Biyografi

[değiştir | kaynağı değiştir]

İvan Vajsov, 26 Şubat 1957 tarihinde Slovakya’nın Piešťany şehrinde, Slovak-Bulgar bir ailede doğdu. Babası Avgustin Vajs ve annesi Henrieta Todorova’dır. Ebeveynlerinin evliliğinin sona ermesinden sonra Sofya’da yaşamaktadır.

İlköğrenimini Sofya’daki 93. “Aleksandar Todorov – Balan” okulunda tamamladı. 1975 yılında Uygulamalı Sanatlar Teknik Lisesi’nden, ahşap oymacılık (tahta oymacılığı) bölümünden mezun oldu. Ardından Kültür Bakanlığı’na bağlı Ulusal Taşınmaz Kültürel Anıtlar Enstitüsü’nün koruma ve restorasyon laboratuvarında staj yaptı.

1975–1977 yılları arasında Yambol ve Pleven şehirlerinde askerlik görevini yerine getirdi. 1977–1981 yılları arasında Çekoslovakya’nın Bratislava kentindeki Comenius Üniversitesi’nde arkeoloji eğitimi aldı. Burada, Prof. Bohuslav Novotný ’nin yanında tarihöncesi dönemler üzerine uzmanlaştı. 1984 yılında aynı üniversitede doktora tezini savunarak “Felsefe Doktoru” (PhDr) unvanını kazandı.

1981 yılında kısa bir süre Tırgovişte Bölge Tarih Müzesi’nde, 1982 yılında ise Dobriç Bölge Tarih Müzesi’nde çalıştı.

1982 yılından itibaren Bulgar Bilimler Akademisi’ne bağlı Ulusal Arkeoloji Enstitüsü ve Müzesi’nde görev yapmaktadır. Tüm bilimsel çalışmaları bu enstitüyle bağlantılıdır. Aynı kurumun Tarihöncesi Bölümünde tarihöncesi uzmanı olarak görev yapmaktadır.[1] Bir süre aynı bölümde sekreterlik görevini de yürütmüştür.

Bilimsel faaliyet

[değiştir | kaynağı değiştir]

İvan Vajsov, Balkanlar’daki neolitikleşme süreci ile Neolitik, Kalkolitik ve erken Tunç Çağı kültürlerini Bulgaristan’da araştırmaktadır.

  • Kalkolitik dönem ile Tunç Çağı arasındaki geçiş dönemi üzerine yaptığı araştırmalarla bilim dünyasına “Proto-Tunç Çağı” (Protobronz Kültür Ufku) terimini kazandırmıştır.[2][3]
  • Avrupa’daki en erken metal hançerlerin – yani Avrupa’nın ilk metal delici silahlarının – ortaya çıkışı üzerine yaptığı araştırmalarla tanınmaktadır.[4]
  • Orta Kuzey Bulgaristan’daki en erken, monokrom Neolitik kültür üzerine yürüttüğü kazılarla bilinmektedir.[5][6][7]
  • Tarihöncesi antropomorfik plastik üzerine çalışmalarıyla tanınır. Bu çalışmalarında biçimsel tipolojiye ve figürinlerin anatomik modellemesindeki plastik özelliklere odaklanır. Yapısalcılık ve Jean Piaget’nin bilgi kuramından etkilenerek bilgiyi olguların bir toplamı değil, içsel olarak örgütlenmiş bir sistem olarak yorumlar; bu paradigma, konuyu ele alış biçimini de belirler.[8] Evrensel “Büyük Ana Tanrıça kültü” teorisini, tarihöncesi antropomorfik plastiğin bu kültle ilişkilendirilmesi açısından şüpheyle karşılamaktadır.[9][10][11][12][13][14] Ayrıca Pierre Bourdieu’nün habitus ve habitat kavramları arasındaki hiyerarşik ilişkilere dair fikirlerinden yola çıkarak, tarihöncesi toplumlarda statü farklılıklarını ve bunların yeniden üretimini inceler. Bu yaklaşım aracılığıyla, çok sayıda parçalanmış kadın figürinlerinin yanı sıra erkek figürinlerinin de varlığını toplumsal bağlamda açıklamaya çalışır.[15]
  • Durankulak Arkeolojik Kompleksi’ndeki Büyük Ada (Durankulak yerleşim höyüğü) yerleşimi, Durankulak Gölü ve Karadeniz sahanlığı çevresindeki arkeolojik ve jeofizik araştırmalarıyla tanınır.[16][17]
  • Promachon–Topolnica neolitik yerleşiminde yürütülen Yunan–Bulgar ortak arkeolojik projesine katılmış ve sonuçlarını yayımlamıştır.[18][19][20]
  • 2007 yılından itibaren, arazi dokümantasyonu ve arkeolojik yapıların 3B modellerinin hazırlanmasında insansız hava aracı (drone) teknolojisini kullanan ilk Bulgar arkeologlardan biridir.[21]
  • Arkeolojide bilgisayarlaştırma, seriyasyon ve korespondans analizi yöntemlerinin kronolojik katmanlaştırmada uygulanmasıyla ilgili sorunlar üzerine de çalışmaktadır.[22]
  • Henrieta Todorova ile birlikte yazdığı Bulgaristan’da Neolitik Dönem[23] ve Bulgaristan’da Kalkolitik Dönem Takıları[24][25] başlıklı ortak yayınlarıyla da tanınmaktadır.

Ivan Vajsov, hem Bulgaristan’da hem de yurt dışında bilimsel literatürde birçok kez alıntılanmıştır. Kendisine özellikle Balkanlar’daki prehistorik araştırmalar bağlamında, neolitikleşme, eneolitik/kalkolitik dönem, Tunç Çağı’na geçiş, Bulgar–Yunan ortak araştırma projesi Promachon–Topolnica ve benzeri konularla ilgili olarak atıfta bulunulmaktadır.[26]

Dış bağlantılar

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ^ NAIM-BAS resmi internet sitesinden alınan bilgi.
  2. ^ Иван Вайсов. Състояние на проучванията на т.нар. „Преходен период в България” – Археология 1992/2. Sofia 1992, 45–49. (Yayınevi Археологически институт с музей при Българската академия на науките, ISSN 0324-1203).
  3. ^ Ivan Vajsov. Das Grab 982 und die Protobronzezeit in Bulgarien. – In: H. Todorova (ed.). Durankulak, Band II, Die prähistorischen Gräberfelder. Tail 1, 2. Sofia, 2002, 159–176. (Publikation of Deutsches Archäologisches Institut – Berlin, Publishing House Anubis Ltd., ISBN 954-426-465-5).
  4. ^ Ivan Vajsov. Die frühesten Metalldolche Südost-und Mitteleuropas (The earliest metal daggers South Eastern and Central Europe) - Praehistorische Zeitschrift 68, 1993/1, 103–145) and Ivan Vajsov. The earliest daggers Bulgaria (original title: Die früheste dolche Bulgariens - Anatolica XVIII, 1992, 61-69)
  5. ^ Попов, В., Вайсов, И. Спасителни разкопки на праисторическото селище край с. Копривец. – Археологически открития и разкопки (Annual Archaeological Reports) през 1991 (София 1992), 9–11., 1992, ISSN:1313-0889, 9-11
  6. ^ Тодорова—Вайсов, Неолитните култури в България. — В: Х. Тодорова, И. Вайсов. Навокаменната епоха в България (края на седмото-шесто хилядолетие преди новата ера) София 1993, 94—147.
  7. ^ NEOLITHIC SETTLEMENT KOPRIVEC. Geophysical Survey and Archaeological Research 2013. (Bulgaria, Central North Bulgarian)
  8. ^ Ivan Vajsov. The Typology of the Anthropomorphic Figurines From Northeastern Bulgaria. - James Harvey Gaul, In Memoriam, In The Steps Of James Harvey Gaul, Volume 1, Sofia 1998, 107—140.
  9. ^ Иван Вайсов. Антропоморфната пластика на културата Градешница. — Изкуство 9—10, София 1981, 46—50.
  10. ^ Ivan Vajsov. Die Idole aus den Gräberfeldern aus Durankulak. In: H. Todorova (ed), DURANKULAK, BAND II. Die prähistorischen Gräberfelder (Sofia 2002), 257—266.
  11. ^ Иван Вайсов. Духовен живот на неолитното население в България. - In: Хенриета Тодорова, Иван Вайсов. Новокаменната епоха в България (края на седмото хилядолетие преди новата ера). София 1993, 187–235.
  12. ^ Иван Вайсов. Антропоморфната прастика на култура Хаманджия. — Сборник Добруджа 9, Варна 1992, 35-70.
  13. ^ Ivan Vajsov. La sculptur anthropomrphe du site néolithique Oussoé pres de village d’Asparouhovo, départament de Varna. - StPr 10, 103-141.
  14. ^ Иван Вайсов. Антропоморфная пластика из праисторического поселения Курило—Кременица Софийского округа - StPr 7, 33-63.
  15. ^ Иван Вайсов, Кръстю Чукалев, Йордан Евлогиев, Християн Цанков, Надежда Карастоянова. Неолитно селище Извор: една колония от източната периферия на култура Винча. — Сердика—Средец—София, том 8, София 2020, 63—67.
  16. ^ I. Vajsov et all. Geoarchaeological Surveys in the Durankulak Region. – In: H. Todorova (ed.). Durankulak, Band III, Rahden/Westf. 2016, (Verlag Marie Leidorf GmbH, Hardcover: ISBN 978-3-86757-015-2; ISBN 3-86757-015-9)
  17. ^ Ivan Vajsov. Durankulak. The door to civilization (Presentation, Kavarna 29.08.2023). From the 5th millennium BC to the 10th century AD .
  18. ^ PROMACHON-TOPOLNICA. Contacts and communication breakdowns in the distant past at the modern Bulgarian-Greek border.
  19. ^ Ch. Koukouli-Chryssanthaki, H. Todorova, I. Aslanis, I. Vajsov, M. Valla. Promachon-Topolnica: A Greek-Bulgarian Archaeological Project. - In: H. Todorova, M. Stefanivic and G. Ivanov (eds.). The Struma/Strymon River Valley in Prehistory. In The Steps of James Harvey Gaul, Vol. 2 (Sofia, 2007), 43–78.
  20. ^ Ivan Vajsov. Promachon-Topolnica. A Typology of Painted Decorations and Its Use as a Chronological Marker. - In: H. Todorova, M. Stefanivic and G. Ivanov (eds.). The Struma/Strymon River Valley in Prehistory. In The Steps of James Harvey Gaul, Vol. 2 (Sofia, 2007), 79–120
  21. ^ Резултати от използването на дрон при изготвяне на подробна теренна документация на неолитното селище Копривец 2012 – 2013 г.
  22. ^ Иван Вайсов. Компютризацията в археологията. Някои проблеми на серияцията — Interdisciplinarni Izsledvanija, XVI, 1989, 42-63.
  23. ^ Хенриета Тодорова, Иван Вайсов. Новокаменната епоха в България. София 1993. (Yayınevi „Наука и изкуство“, ISBN 954-02-0075-X).
  24. ^ Todorova, H., Vajsov, I. Der kupferzeitliche Schmuck Bulgariens. – Prähistorische Bronzefunde, 6, XX, Studgard 2001. (Yayınevi Franz Steiner, ISBN 10:3515076166).
  25. ^ Todorova, H., Vajsov, I. Der kupferzeitliche Schmuck Bulgariens. – Prähistorische Bronzefunde, 6, XX, Stuttgart 2001. (Franz Steiner, ISBN 10:3515076166).
  26. ^ Ivan Vajsov. CITATIONS by SONIX (System for reporting scientific and expert activity at the Bulgarian Academy of Sciences. Institution: National Archaeological Institute with Museum at the Bulgarian Academy of Sciences) – index of papers & links to download
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Ivan_Vajsov&oldid=36483150" sayfasından alınmıştır