Ipomoea tricolor

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Ipomoea tricolor, Meksika gündüz sefası veya gündüz sefası [1], Yeni Dünya tropiklerine özgü olan ve başka yerlerde yaygın olarak yetiştirilen ve natüralize olmuş, Convolvulaceae ailesindeki çiçekli bir bitki türüdür . Otsu, tek yıllık veya çok yıllık tırmanıcı asmalardır ve 2-4 metre uzunluğa ulaşabilirler. Yapraklar spiral olarak düzenlenmiştir. Çiçekler trompet şeklindedir, 4-9 cm çapındadırlar, genellikle orta kısmı beyaz ila altın sarısı olan mavi renkli çiçeklerdir.

Yetiştirme ve kullanımlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kültivasyonda, tür çok yaygın olarak yanlış isimlendirilen Ipomoea violacea olarak yetiştirilir, aslında farklı olsa da ilişkili bir türdür. I. tricolor 5 °C (41 °F) altındaki sıcaklıklara tolerans göstermez, bu nedenle ılıman bölgelerde genellikle tek yıllık olarak yetiştirilir. Her halükarda nispeten kısa ömürlü bir bitkidir.

Süs bitkisi olarak kullanılmak üzere, farklı çiçek renklerine sahip çok sayıda I. tricolor kültivarı seçilmiştir; yaygın olarak yetiştirilen örnekler şunları içerir:

  • ‘Blue Star’
  • ‘Flying Saucers’
  • ‘Heavenly Blue’
  • ‘Heavenly Blue Improved’
  • ‘Pearly Gates’
  • ‘Rainbow Flash’
  • ‘Skylark’
  • ‘Summer Skies’
  • ‘Wedding Bells’

'Heavenly Blue' türü, Kraliyet Bahçıvanlık Derneği'nin Garden Merit Ödülü'nü kazanmıştır . [2] [3]

Entojenik kullanım[değiştir | kaynağı değiştir]

Tohumlar, asmalar, çiçekler ve yapraklar ergoline alkaloidleri içerir ve birçok Meksikalı Kızılderili kültürü tarafından yüzyıllardır entojen olarak kullanılmıştır ; R. Gordon Wasson, Aztekler tarafından Nahuatl adı tlitliltzin adı altında kullanılan halüsinojenik tohumların I. tricolor tohumları olduğunu düşünmektedir. Wasson ayrıca, Oaxaca'nın günümüz Zapoteklerinin tohumları badog negro olarak bildiklerini kaydetti . [4]

Richard Schultes, 1941'de, Alexander Shulgin tarafından TiHKAL'de alıntılanan Aztek zamanlarına dayanan kullanımı belgeleyen kısa bir raporda Meksika Yerli Amerikalı kullanımını anlattı . Don Thomes MacDougall, Ipomoea tricolor tohumlarının, bazen benzer bir kimyasal bileşime sahip başka bir tür olan Rivea corymbosa tohumlarıyla bağlantılı olarak, ergometrin yerine lisergol ile birlikte, bazı Zapoteklerin sakramentleri olarak kullanıldığını bildirdiğinde 1960 yılında daha fazla araştırma yayınlandı. Bu bilgi, Yerli Amerikalılar dışındaki insanlar tarafından entojenik kullanımda bir artışa neden oldu.

Tohumların halüsinojenik özellikleri genellikle ergine ( d-liserjik asit amid veya LSA olarak da bilinir) ile ilişkilendirilir, ancak atfedilmenin geçerliliği tartışmalıdır. Liserjik asit hidroksietilamid ve ergonovinin de bitkide saykodelik alkaloidlere katkıda bulunduğu düşünülmektedir. Ergin, Amerika Birleşik Devletleri'nde Çizelge III maddesi olarak listelenirken, bitkinin kendi kısımları kontrol edilmemektedir ve tohumlar ve bitkiler hala birçok fidanlık ve bahçe tedarikçisi tarafından satılmaktadır.

Tohumlar ayrıca tüketildiğinde mide bulantısına neden olabilecek glikozitler içerir.

Toksik tedaviler[değiştir | kaynağı değiştir]

Ticari tohumlar bazen bir koruyucu ve kümülatif bir nörotoksik zehir görevi gören toksik metil cıva ile muamele edilir (1980'lerden beri ABD ve İngiltere'de metil cıva kullanımı yasaklanmıştır). . Amerika Birleşik Devletleri'nde, tohumların toksik bir ağır metal bileşiği ile muamele edildiğini alıcılara belgelemek için yasal bir gereklilik yoktur. [5] Suistimal Edilen Maddeler kitabına göre, tohumların bazen mide bulantısı ve karın ağrısı gibi hoş olmayan fiziksel semptomlara neden olacak şekilde tasarlanmış, yıkamayla çıkarılamayan bir kimyasalla kaplandığı iddia ediliyor. Kitap, bu kimyasalın da toksik olduğunu belirtiyor. [6]

Renk değişimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Ipomoea tricolor 'Heavenly Blue'da çiçeğin rengi, vakuolar pH'daki artışa bağlı olarak çiçek açarken değişir. [7] [8] [9] Kırmızıdan maviye bu kayma, yapraklarda bulunan antosiyanin moleküllerini etkileyen kimyasal modifikasyonlardan kaynaklanır.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Brickell, Christopher, (Ed.) (2008). The Royal Horticultural Society A-Z Encyclopedia of Garden Plants. United Kingdom: Dorling Kindersley. s. 570. ISBN 9781405332965. 
  2. ^ "RHS Plant Selector - Ipomoea tricolor". Royal Horticultural Society. 20 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Eylül 2020. 
  3. ^ "AGM Plants - Ornamental" (PDF). Royal Horticultural Society. Temmuz 2017. s. 53. 5 Ocak 2018 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mart 2018. 
  4. ^ Carod-Artal (2015). "Hallucinogenic drugs in pre-Columbian Mesoamerican cultures". Neurologia. 30 (1): 42-9. doi:10.1016/j.nrl.2011.07.003. PMID 21893367. 
  5. ^ Seeing Seeds: A Journey into the World of Seedheads, Pods, and Fruit. Portland OR: Timber Press. 2015. ISBN 978-1604694925. 
  6. ^ Substances of Abuse. Redding CA: Jubilee Enterprises. 2008. s. 157. ISBN 978-1930327467. 
  7. ^ Yoshida (2005). "The Involvement of Tonoplast Proton Pumps and Na+(K+)/H+ Exchangers in the Change of Petal Color During Flower Opening of Morning Glory, Ipomoea tricolor cv. Heavenly Blue". Plant and Cell Physiology. 46 (3): 407-415. doi:10.1093/pcp/pci057. ISSN 1471-9053. PMID 15695444. 
  8. ^ Yoshida (1995). "Cause of blue petal colour". Nature. 373 (6512): 291. doi:10.1038/373291a0. ISSN 0028-0836. 
  9. ^ Yoshida (2009). "Synchrony between flower opening and petal-color change from red to blue in morning glory, Ipomoea tricolor cv. Heavenly Blue". Proceedings of the Japan Academy, Series B. 85 (6): 187-197. doi:10.2183/pjab.85.187. ISSN 0386-2208. PMC 3559195 $2. PMID 19521056.