İçeriğe atla

Intercity-Express

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Intercity-Express (ICE)
Köln Merkez Garı'na yaklaşan ICE 3 treni
Köln Merkez Garı'na yaklaşan ICE 3 treni
Genel
SahibiDeutsche Bahn
Hizmet alanıAlmanya, Hollanda, Belçika, Avusturya, İsviçre ve Fransa
Taşıma türüYüksek hızlı demiryolu taşımacılığı
Hat sayısı35
İstasyon sayısı180
Günlük yolcu sayısı270.000
Yıllık yolcu sayısı99.000.000
MerkezICE Bakım Tesisi Frankfurt am Main-Griesheim
Web sitesibahn.de/service/ueber-uns/zugtypen
Hizmet
DurumHizmette
Hizmete giriş2 Haziran 1991[1]
İşletmeci(ler)DB Fernverkehr AG [de][2]
Taşıt sayısıYaklaşık 400 tren seti (Ekim 2026)[3]
Elektrikli çoklu birim (EMU), motorlu baş vagonlu setler ve lokomotif çekişli ICE L trenleri
Teknik
Hat açıklığı1.435 mm (standart hat açıklığı)
En yüksek hız320 km/sa (Fransa)
300 km/sa (Almanya)[4]
406,9 km/sa (ICE/V, deneysel hız rekoru, 1988)[5]

Intercity-Express veya ICE, Almanya'nın ulusal demiryolu şirketi Deutsche Bahn (DB) tarafından işletilen yüksek hızlı demiryolu tren hizmetidir. 1991 yılında hizmete giren ICE, Almanya'nın en hızlı ve en konforlu uzun mesafe tren hizmetini sunar. ICE trenleri, Almanya'da yaklaşık 180 istasyona ve Avusturya, İsviçre, Fransa, Belçika ve Hollanda gibi komşu ülkelere hizmet vermektedir.

Ön Araştırmalar ve Deneysel Aşama

[değiştir | kaynağı değiştir]

1970'li yılların başından itibaren Almanya'da yüksek hızlı tren teknolojisi üzerine kapsamlı araştırmalar başlatıldı. Federal Araştırma ve Teknoloji Bakanlığı bu çalışmaları 1990'a kadar yaklaşık 450 milyon Alman Markı ile destekledi. Bu bütçenin 70 milyon Mark'ı doğrudan ICE sisteminin geliştirilmesine ayrıldı.[6]

Bu süreçte, InterCityExperimental (ICE/V) adı verilen deneme treni, 1985'te kamuoyuna tanıtıldı.[7] Aynı gün bu tren, 317 km/s hızla bir dünya rekoru kırdı. 1988'de ise 406,9 km/s hıza ulaşarak tekerlek-ray sistemine sahip araçlar kategorisinde yeni bir dünya rekoru kırdı.[8] Bu tren, hem teknik testlerde hem de yolcu deneyimlerini değerlendirmede aktif olarak kullanıldı. Hatta Sovyet lideri Mihail Gorbaçov da özel bir seferle bu treni kullandı.[9]

ICE Konseptinin Oluşumu

[değiştir | kaynağı değiştir]

Başlangıçta ICE trenleri yerine, maksimum 200 km/s hızla çalışan lokomotif çekişli trenler planlanmıştı. Ancak zamanla, Deutsche Bundesbahn [de] ile Ulaştırma Bakanlığı [de] arasında yapılan görüşmeler sonucunda daha modern ve hızlı bir sistem üzerinde mutabık kalındı. 1984 yılında HGV (Hochgeschwindigkeitsverkehr [de]) projesi ile 250 km/s hız hedefi resmiyet kazandı.[10]

1987 yılında ilk 41 ICE treninin siparişi verildi ve aynı yıl Alman hükûmeti bu projeye mali destek sağladı. Siparişler 1989 başında resmiyete kavuştu. Bir tren seti yaklaşık 1,8 milyar Mark’a mal oldu.[11]

Marka ve İsim Seçimi

[değiştir | kaynağı değiştir]

Başlangıçta "HGZ" (Hochgeschwindigkeitszug – yüksek hızlı tren) ismi düşünülse de, sonunda hem Almanca hem de İngilizcede anlaşılabilir olması amacıyla Intercity-Express (ICE) adı benimsendi.[12] Kısaltma daha önce deneme treninde de kullanılmıştı. 1970'lerde de benzer adla çalışan bazı tren hizmetleri olduğu kaydedilmiştir.

ICE trenleri daha piyasaya sürülmeden 1985'te kamuoyuna tanıtılmaya başlandı. 1991'de hizmete girişinden önce geniş çaplı bir reklam kampanyası yürütüldü. Tarifeli seferlere başlaması sırasında kullanılan tanıtım sloganının Türkçe karşılığı şöyleydi:

Otomobilden iki kat hızlı, uçak hızının yarısı kadar.

Almanca: Doppelt so schnell wie das Auto, halb so schnell wie das Flugzeug

— Deutsche Bahn'ın 1991 tanıtım sloganı (Almancadan çeviri)[13]

Yalnızca tanıtım kampanyasına 18 milyon Mark harcandı.

Teknik ve Konfor Yenilikleri

[değiştir | kaynağı değiştir]

ICE trenleri 250 km/s azami hızıyla, Intercity [de] trenlerine kıyasla ciddi zaman avantajı sağladı. Örneğin Hamburg–Stuttgart arasında yolculuk süresi 115 dakika kısaldı. Ayrıca geniş vagonlar, artırılmış diz mesafesi, iklimlendirme, bilgi ekranları, ses sistemleri, çağrı düğmeleri, sigara içilmeyen bölümler ve elektronik donanımlar gibi pek çok konfor özelliği sunuldu.[14]

ICE trenleri aynı zamanda modern bakım sistemleriyle tanıtıldı. Örneğin Hamburg-Eidelstedt [de]’teki ICE bakım merkezi üç seviyede eş zamanlı bakım hizmeti sağlıyordu.[15]

Resmî Açılış ve Hizmete Giriş

[değiştir | kaynağı değiştir]

ICE hizmeti, 29 Mayıs 1991’de Almanya Cumhurbaşkanı Richard von Weizsäcker'in Kassel-Wilhelmshöhe Garı [de]’nda yaptığı törenle resmen başlatıldı.[16] İlk tarifeli ICE seferi 2 Haziran 1991’de Hamburg’dan Münih’e gerçekleştirildi.[17] İlk 100 günde ICE trenleri 2,5 milyon yolcu taşıdı,[18] bu da önceki yıla göre %25 artış anlamına geliyordu.

1990'ların sonunda ICE ağı 7 hatta ve yaklaşık 5000 km uzunluğa ulaştı.[19] Özellikle Frankfurt ve Hannover gibi düğüm noktalarında saat başı altı ICE seferi gerçekleşiyordu.

ICE Tren Jenerasyonları

[değiştir | kaynağı değiştir]
Tren Tipleri ve Teknik Özellikler
Model Üretim Yılı Jenerasyon Maks. Hız

(km/s)

Özellikler Envanter Durum Görünüm
ICE V 1985 Ön-seri 350 km/s (406,9 km/s) Mor şeritli, DB logosu, yuvarlak burun, ICE 2 benzeri 1 prototip Emekli
ICE S 1988 civarı Test 330 km/s Deneme treni, sarı çizgili, teknik test aracı 1 prototip Emekli
ICE D 1990'lar Test 320 km/s ICE 2 başlıkları, ICE 1 vagonları, motorlu orta vagon 1 prototip Emekli
ICE 1 1991-1993 1. nesil 280 km/s İki motorlu baş vagon, yüksek tavanlı restoran, 12 vagon (şimdi 10) 59 adet Aktif
ICE 2 1996-1997 2. nesil 280 km/s Bir motorlu baş vagon + kontrol vagonu, modüler yapı, kuplajlanabilir 44 adet Aktif
ICE T 1999-2006 Paralel 230 km/s ICE 3'e benzer, eğimli hatlar için, kısa burunlu, 5 ve 7 vagonlu 70 adet Aktif
ICE 3 2000-2006 3. nesil 300 km/s Motorlu tren seti, lounge alanı, trafo vagonu, ICE yazısı burunda kesilir 62 adet Aktif
ICE TD 2001 Paralel 200 km/s ICE T'ye benzer, dizel, 4 vagonlu, LED farlı 20 adet Emekli
ICE T2 2004 civarı Paralel 230 km/s ICE T'nin geliştirilmiş versiyonu, kör pencere yok, LED ışıklı 28 adet Aktif
ICE 3MS (Velaro D) 2013 3. nesil 300 km/s Farklı burun yapısı, yatay açılan burun kapağı, köşeli kapı camları 17 adet Aktif
ICE 4 2017-2024 4. nesil 250 km/s Köşeli ön cam, 7–13 vagonlu konfigürasyon 137 adet Aktif
ICE 3neo (Velaro MS) 2022-2028 ICE 3 geliştirmesi 320 km/s ICE 3MS tabanlı, 2 ek kapı, kalın çerçeve 90 Aktif
ICE L 2024+ Özel (çekişli) 230 km/s Lokomotif çekişli, 76 cm peronlara uygun, 'L'=Low Floor 79 Aktif

Beşinci Nesil ICE (ICE 5)

[değiştir | kaynağı değiştir]

Deutsche Bahn, ICE 5 adıyla bilinen yeni nesil yüksek hızlı trenleri 2030 sonrası hizmete sokmayı planlamaktadır.[20] 300 km/s hıza ulaşabilen, 400 metre uzunluğa ve yaklaşık 944 yolcu kapasitesine sahip olacak bu trenler, geri dönüştürülmüş malzemelerle üretilecektir. Seviye farkı olmadan biniş imkânı sağlayacak şekilde tasarlanmaktadır.[21]

İlk trenlerin 2031 sonunda hizmete girmesi beklenmekteydi. Ancak 2024'te ihale süreci iptal edildi, çünkü hiçbir üretici DB'nin teknik ve mali şartlarını karşılayamadı.[22] İptalin nedenleri arasında yüksek maliyetler, azalan yolcu sayısı ve uygun altyapı eksikliği yer almaktadır.

Ağ Yapısı ve Hatlar

[değiştir | kaynağı değiştir]
Almanya'daki ICE yüksek hızlı tren ağı haritası
  Yeni inşa edilen hatlar 300 km/sa için
  Yeni inşa edilen hatlar en az 250 km/sa için
  Geliştirilmiş hatlar 200 km/sa veya 230 km/sa için
  Eski hatlar (mümkün olduğunca geliştirilmiş) 160 km/sa için

Intercity-Express ağı, özellikle kuzey-güney yönlü altı ana hat üzerinden yapılandırılmıştır. Bu güzergâhlar, doğrudan ya da birden fazla hattın birleşimiyle saatlik sefer sıklığına ulaşacak şekilde işletilmektedir:[23]

  • Hamburg-Altona – Basel / Stuttgart: Hamburg-Altona'dan hareketle Hannover, Göttingen, Kassel-Wilhelmshöhe, Frankfurt (Main) ve Mannheim üzerinden devam eden hat; Karlsruhe, Baden-Baden ve Freiburg üzerinden Basel'e (ICE Hattı 20) ya da doğrudan Stuttgart'a (ICE Hattı 22) uzanır.
  • Hamburg-Altona / Bremen – Münih: Hamburg-Altona veya Bremen'den başlayarak Hannover, Göttingen, Kassel-Wilhelmshöhe, Fulda ve Würzburg üzerinden geçip, Nürnberg ve Ingolstadt ya da Donauwörth ve Augsburg güzergâhlarıyla Münih'e ulaşır (ICE Hattı 25). Hannover'e kadar bazı trenler çift bölmeli olarak çalıştırılır (Flügelzug[a]).
  • Hamburg-Altona – Münih (Berlin üzerinden): Berlin, Leipzig/Halle, Erfurt, Nürnberg ve sonrasında Augsburg veya Ingolstadt güzergâhı üzerinden Münih'e ulaşan seferler ICE 18, 28 ve 29 hatları kapsamında işletilir.
  • Berlin – Basel / Münih: Berlin'den başlayarak Wolfsburg, Braunschweig, Hildesheim, Göttingen, Kassel-Wilhelmshöhe, Fulda, Hanau, Frankfurt (Main) ve Mannheim üzerinden; ya Karlsruhe, Offenburg ve Freiburg güzergâhıyla Basel'e (ICE Hattı 12) ya da Stuttgart, Ulm ve Augsburg üzerinden Münih'e (ICE Hattı 11) ulaşan hatlardır.
  • Amsterdam / Dortmund – Basel / Münih: Amsterdam veya Dortmund'dan başlayan bu hat, Duisburg, Düsseldorf, Köln, Frankfurt (Main) Havalimanı ve Mannheim üzerinden; ya Basel'e (ICE Hattı 43) ya da Stuttgart, Ulm ve Augsburg yoluyla Münih'e (ICE Hattı 42) uzanır.
  • Essen – Münih: Essen'den başlayıp Köln, Frankfurt (Main), Würzburg, Nürnberg ve Ingolstadt üzerinden Münih'e ulaşan ICE 41 hattı bu ana yapının tamamlayıcı bir parçasıdır.

Intercity-Express ağı, kuzey-güney ana hatlarının yanı sıra, saatlik sefer düzeniyle işletilen iki doğu-batı yönlü çapraz güzergâhı da içermektedir:[23]

  • Berlin – Köln / Bonn / Koblenz: Berlin'den başlayarak Hannover, Bielefeld ve Hamm üzerinden; Dortmund, Essen, Duisburg ve Düsseldorf güzergâhıyla Köln/Bonn Havalimanı'na ya da alternatif olarak Hagen ve Wuppertal üzerinden Bonn'a ulaşan seferlerdir. Günün belirli saatlerinde bu trenler Koblenz'e kadar uzatılmaktadır (ICE Hattı 10). Hamm istasyonunda bazı trenler ikiye ayrılarak (Flügelzug) farklı yönlere devam eder.
  • Dresden – Wiesbaden / Saarbrücken: Dresden'den yola çıkan hat, Leipzig, Erfurt, Fulda, Frankfurt (Main) ve Mainz üzerinden Wiesbaden'e ulaşır. Bazı trenler, Frankfurt'tan sonra Darmstadt, Mannheim ve Kaiserslautern üzerinden Saarbrücken'e kadar devam eder (ICE Hattı 50). Bu hatta da Frankfurt istasyonunda bölünen tren uygulaması bulunmaktadır (Flügelzug).

Ayrıca, ICE trenleri Amsterdam, Brüksel, Paris, Zürih ve Viyana gibi uluslararası destinasyonlara da hizmet vermektedir.

ICE Seyahat Süreleri

[değiştir | kaynağı değiştir]
DB Intercity-Express ana istasyonlar arası seyahat süreleri[25] (yaklaşık)1, 2
Amsterdam Berlin Brüksel Köln Dortmund Düsseldorf Frankfurt Hamburg Innsbruck Münih Paris Stuttgart Viyana Zürih
Amsterdam Centraal ——2s 37d—2s 11m3s 55m———————
Berlin Hbf4 ——4s 12d3s 25d4s 14d3s 52d31s 42d—3s 58d38s 01d5s 04d7s 43d—
Brussels Midi/Zuid ——1s 50d——3s 05d———————
Köln Hbf4 2s 37d4s 17d1s 50d1s 10d21d1s 01d33s 38d3—4s 32d—2s 13d8s 52d—
Dortmund Hbf —3s 28d—1s 17d49d2s 26d32s 49d11s 12d5s 35d—3s 29d10s 07d—
Düsseldorf Hbf 2s 11d4s 14d—21d48d1s 26d3s 06d—4s 41d—2s 28d——
Frankfurt (Main) Hbf4 3s 55d3s 39d3s 05d1s 04d32s 35d1s 26d3s 20d3—3s 09d3s 38d31s 18d36s 24d3s 53d
Hamburg Hbf4 —1s 42d—3s 35d32s 47d3s 06d3s 20d3—5s 31d—4s 59d—7s 35d
Innsbruck Hbf —7s 15d—9s 48d—10s 13d5s 28d—1s 49d—4s 03d——
München Hbf —3s 55d—4s 32d5s 28d4s 44d3s 09d5s 31d1s 44d55s 34d2s 12d3s 56d3s 32d5
Paris Gare de l'Est —8s 8d————3s 47d3——5s 34d3s 09d——
Stuttgart Hbf —5s 04d—2s 13d3s 25d2s 28d1s 17d34s 59d6s 17d2s 12d3s 09d——
Wien Hbf —7s 40d—8s 50d10s 06d—6s 21d——————
Zürich HB —8s 39d————3s 53d7s 35d—3s 325———
  1. Almanya’daki 1. kategori istasyonlar [en] ve günde 250.000+ yolcuya hizmet veren benzer uluslararası varış noktaları [en].
  2. Yalnızca doğrudan bağlantılar gösterilmiştir; süreler 2018 DB tarifesine göredir.
  3. ICE Sprinter hizmeti süresidir.
  4. Berlin için ek veya alternatif ICE durakları: Berlin Südkreuz, Berlin-Gesundbrunnen, Berlin-Spandau ve Berlin Ostbf; Köln için: Köln Messe/Deutz ve Köln/Bonn Havalimanı Fbf; Frankfurt için: Frankfurt Havalimanı Fbf; Hamburg için: HH-Altona, HH Dammtor ve HH-Harburg.
  5. EuroCity-Express [en] hizmetidir.

ICE trenleri, Almanya'da yaklaşık 180 istasyona hizmet verir[26]. Bunlar arasında büyük şehirler olduğu gibi, Montabaur (12.600 nüfus) ve Züssow (1.300 nüfus) gibi daha küçük yerleşim yerleri de bulunmaktadır.

ICE Sprinter, büyük şehirler arasında daha az durakla daha hızlı seyahat imkanı sunan özel bir ICE hizmetidir. Örneğin, Berlin–Köln ve Hamburg–Frankfurt gibi hatlarda ICE Sprinter seferleri düzenlenmektedir.

2 Haziran 1991 tarihinde ICE trenlerinin planlı seferlerinin başlaması ve Hannover kentinin 750. kuruluş yıldönümü dolayısıyla, 2000 adetlik sınırlı sayıda hatıra madeni para basılmıştır.[27] Ayrıca, 2 Mayıs 1991 tarihinde, "Alman Federal Demiryolları'nın yüksek hızlı tren taşımacılığına başlaması" konulu 60 pfennig değerinde bir posta pulu, Alman Federal Posta İdaresi [de] tarafından 32 milyon adetlik baskıyla yayımlanmıştır.[28] (Bir sonraki standart pul yayım tarihi 4 Haziran olduğundan, bu özel baskı etkinlikten önce çıkarılmıştır.)

5 Ekim 2006 tarihinde ise, Deutsche Post AG tarafından yayımlanan dört puldan oluşan bir yardım pulu serisinin parçası olarak, 55+25 Cent değerinde bir ICE 3 temalı pul tedavüle girmiştir.[29]

Ayrıca Bakınız

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ↑ Almanca Flügelzug, iki tren setinin güzergâhın bir bölümünde birbirine bağlı olarak çalıştırılması ve belirli bir istasyonda ayrılarak farklı yönlere devam etmesi esasına dayanan işletme düzenidir. Ters yönde gelen tren setleri aynı istasyonda yeniden birleştirilebilir. Bu uygulama, yolculara aktarma yapmadan farklı varış noktalarına ulaşma imkânı sağlar.[24]

Kaynak dipnotları

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kitaplar ve dergi yazıları

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kurumsal raporlar ve belgeler

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kurumsal internet sayfaları

[değiştir | kaynağı değiştir]

İnternet yazıları ve görsel arşivler

[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar

[değiştir | kaynağı değiştir]