II. Yezid Mezyed

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Yezid bin Ahmet
X. Şirvanşah
Hüküm süresi Kasım 991 – 1027
Önce gelen IV. Muhammet
Sonra gelen I. Manuçehr
Hanedan Mezyedi Hanedanı
Babası Ahmet bin Muhammet
Ölüm 1027
Dini İslam

II. Yezid Mezyed ya da Yezid bin AhmetŞirvanşahlar Devleti'nin 10. şahı ve Kesrani Hanedanı'nın kurucusu olan I. Manuçehr'in babası.

Saltanatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Şirvanşah IV. Muhammet'in vefatının ardından tahta kardeşi Yezid bin Ahmet çıktı. Saltanat değişikliğinden faydalanmak isteyen Emir Maymun tekrar Derbent kalesine saldırdı ve IV. Muhammet tarafından yaptırılan orta kale duvarını yıktırdı. Saltanatı boyunca saray entrikaları ile mücadele etmiş, H. 382 (M. 992) tarihinde abisinin savaşarak kazandığı Kebele kalesini kaybetti. Savaş esnasında baş veziri Müsettin bin Habeşi'le birlikte 400 Şirvan askeri öldürüldü.[1]

Tahta çok genç yaşta çıkması sebebiyle hiçbir zaman iktidarda olamadı. Saltanatı boyunca devlet Berdeli Abbas ağanın erkek çocukları olan Abdülaziz ve Abdülsamet isimli 2 vezir tarafından yönetildi.[2]

H. 389 (M. 999) yılında Şirvanşah Yezid Kebele kalesine saldırdı ve zafer kazandı. Daha sonra Derbent üzerine yürüse de Derbent emiri Laşkeri bin Maymun'la girdiği savaşı kaybetti. Ama bu savaşta emirin kardeşi Ebu Nasır bin Maymun esir alınarak zındana atıldı. H. 391 (M. 1001) yılında Emir Laşker bin Maymun'un vefatı üzerine Derbent halkı kendilerine emir olarak Şirvan'da esirlikte bulunan Ebu Nasır bin Maymun'un serbest bırakılmasını istediler. Ancak yerli halkla anlaşma sağlanamadı ve esir veliaht H. 392 (M. 1002) yılında idam edilerek Şabran kalesi önlerine defnedildi. Bunun üzerine Derbent halkı Maymun bin Ahmet Haşim'in diğer oğlu Mansur'u Derbent emiri seçti. Şirvanşah birkaç kez Derbent'e saldırsa da, bu bölgenin işgali yalnız H. 410 (M. 1019) tarihinde gerçekleşti. Sonraki yıllarda birkaç kez Derbent kalesi sebebiyle karşı-karşıya gelindiyse de, kati bir zafer kazanılamadı.

Şehzade Anuşiravan isyanı[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu olay "Tarih-i El-Bab" kitabında şöyle geçmekte:

"O yıl (muhtemelen H. 416 (M. 1025)) Şirvanşah Yezid'in büyük oğlu Şehzade Anuşiravan babasına karşı isyan çıkardı. Bu sırada Şirvanşah Gürzül kalesine ava gitmiş, büyük oğlunu taht naibi olarak Yezidiyye de bırakmıştı. Halkın desteğini alan Şehzade Anuşiravan babasının baş veziri Abdülaziz bin Abbas'ı tutuklayarak zındana attırdı. Ancak birkaç gün sonra arkasına aldığı desteği bulamayan asi şehzade Gülüstan kalesine sığındı. Ancak serbest bırakılan baş vezir Abdülaziz bin Abbas tarafından yakalanarak babasına teslim edildi. Bir müddet zındanda bekletilen asi şehzade Şirvanşah Yezid'in emriyle idam edildi." [3]

Farslaşma eğilimleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu dönemde farslaşma eğilimlerinin en güçlü ıspatı şahların isimleriydi. Zira Şirvanşahların isimleri değişmişti. Yezid bin Ahmet'ten sonra arap isimlerinden eski Sasani isimlerine dönüş başlamıştır. Artık X yüzyılın ilk yarısında Mezyedi Şirvanşahları Sasani kökenli asil ailelerle akrabalık ilişkilerine giriyor ve bu ailelerin kadın temsilcileri eski gelenekleri devam ettiriyorlardı.

Ailesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Şirvanşah II. Yezid'in anneleri bilinmeyen 7 oğlu ve 1 kızı görülmektedir:

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ S. Aşurbeyli – Şirvanşahlar Devleti, Bakü, 2007
  2. ^ Mинopcкий. Иcтopия Шиpвaнa, c.51 – 53
  3. ^ El-Mesudi. Mürüc... s.191