Hediye Devletşina

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Hediye Devletşina
Дәүләтшина Һәҙиә Лотфулла ҡыҙы2.JPG
Doğum 1905
Başkurdistan
Ölüm 1954
Milliyet Başkurt
Vatandaşlık SSCB
Meslek Şair, yazar
Başkurt Devlet Üniversitesi Birsk dalı binanın önünde Başkurt yazarı Hediye Devletşina büstü 1979 yılında yapıldı[1].

Hediye Devletşina, (BaşkurtçaДәүләтшина Һәҙиә Лотфулла ҡыҙы , 1905-1954), Sovyet Başkurt şair, yazar.

"Irgız" romanı için Salavat Yulayev Devlet Ödülü'ne layık görülmüştür. 1993 tarihli iki ciltlik Başkurt Dilinin İzahlı Sözlüğü'nde, cümleleri en çok örnek verilmiş iki isim Devletşina ile Zeynep Biişeva'dır.[2]

Yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

1905'te eski Samara eyaleti Pugaçev vilayetine (Hâlâ Samara Oblastı) bağlı Hasan adlı köyde doğdu.[3]

Samara'daki Tatar-Başkurt Pedagoji Yüksekokulu'nda ve Ufa Başkurt Pedagoji Enstitüsü'nde hazırlık sınıfında öğrenim gördükten sonra 1932'de Moskova'da Kitap Yayıncılığı,Redaktörlüğü Enstitüsü'ne girdi.[3] Burada eğitimine devam ederken Baymak bölgesi "Yılayır" sovhozuna gazete yayınlamada yardım etmesi için gönderildi. 1934'te I. SSCB Yazarlar Kongresi'ne katıldı. 1935-1937 yıllarında Başkurt Devlet Pedagoji Enstitüsü'nde öğrenim gördü.[3]

"Hılıvkay - piyonerka" (Hılıvkay Piyoner Oldu) adlı ilk hikâyesinin 1926'da "Başkurdistan Gençleri" gazetesinde yayınlanmasının ardından "Aybike" (1931)[4], "Başaktar tulkini" (Başakların Dalgalanması, 1932) öykülerini kaleme aldı. 1935'te "Hikayeler Demedi" seçme eserler kitabı yayınlandı. 1954 yılında yaşamını yitirdi.

"Irgız" romanı Rusça'ya çevrilerek birkaç defa basılmıştır ve kendisi bu romanı nedeniyle (ölümünden sonra) Salavat Yulayev Devlet Ödülü'ne layık görülmüştür.[3]

Gubay Devletşin ile evlendi. Gubay Devletşin Ufa Başkurt Pedagoji Enstitüsün Rektörü ve 1935-1937 yıllarda Başkurdistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Eğitim bakanı görevlerini yaptı[5][6].

1937 yılında Hediyenin kocası Gubay Devletşin Başkurt milletçi suçlu olarak sürgündü ve 1938'de vuruldu.

1937-1942 yıllarda milletçi kocası olarak ceza evindeydi.

1942 yıldan beri ölümüne kadar Birsk'te yaşadı.

Bazı yapıtları [7][8][değiştir | kaynağı değiştir]

  • Sylukai-öncü(1926) (BaşkurtçaҺылыуҡай – пионерка )
  • Aybike (1931)
  • Hırğa Habağı (1935)BaşkurtçaҺырға һабағы . Hırğa Habağı, bir eski ruble madeni para ile kolye şeklinde nikah sırasında geline bir hediye; küçük çocukların ebeveynlerinin gelecekteki evlilikleri için komplo ritüeli[9].
  • Başakların Dalgalanması (1932)BaşkurtçaБашаҡтар тулҡыны

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Hediye Devletşina büstü
  2. ^ Karagöz, Erkan (2011). "BAŞKURT SOVYET YAZARI ZEYNEP BİİŞEVA". Gazi Türkiyat Türkoloji Araştırmaları Dergisi, 8. 28 Nisan 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Nisan 2017. 
  3. ^ a b c d "Hediye Devletþina" (PDF). http://ekitap.kulturturizm.gov.tr. Başkurt Edebiyatı II.30.Cilt. 22 Nisan 2017 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2017.  |website= dış bağlantı (yardım)
  4. ^ "Hediye Devletşina'nın Başkurdistan Cumhuriyeti Devlet ulusal Kütüphanesinde "Aybike" (1931) hikayesi ([[Başkurtça]])". 28 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mayıs 2020. 
  5. ^ "BASSR Halk Eğitim Komiserinin Gubay Kirey oğlu Davletshin'in Kaderi". 24 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2020. 
  6. ^ "BASSR Halk Eğitim Komiserinin Gubay Kirey oğlu Davletshin'in Kaderi". 5 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2020. 
  7. ^ Hediye Devletşina Başkurt Ansiklopedisi (Başkurtça)
  8. ^ Hediye Devletşina Başkurt Ansiklopedisi (Rusça)
  9. ^ Başkurtça - Rusça sözlük.