Heciyê Cindî

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Heciyê Cindî
Heciye Cindi.jpg
Heciyê Cindî
Doğum 18 Mart 1908(1908-03-18)
Yemençayır, Kars Oblastı, Rus İmparatorluğu
Ölüm 1 Mayıs 1990 (82 yaşında)
Milliyet Kürt
Vatandaşlık Sovyetler Birliği
Ermenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
Meslek Yazar, araştırmacı, filolog
Etkin yıllar 1930-1990
Önemli eser(ler) Kürt Peri Masalları
Yeni Sabah
Kürtçe Folklor
Yardım
Din Yezidi

Heciyê Cindî veya Hajiye Jndi (18 Mart 1908, Kars - 1 Mayıs 1990), Sovyet-Kürt yazar, araştırmacı ve filolog.

Yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

Cindî, 18 Mart 1908 tarihinde Yezidi bir ailenin çocuğu olarak o dönem Rus İmparatorluğu toprağı olan Kars Oblastı'ın Yemençayır köyünde doğdu. 1878'teki Kars'ta yaşayan ailesi I. Dünya Savaşı ve sonrasındaki Osmanlı ve Rus (daha sonra Sovyet) müdahaleleri nedeniyle Ermenistan'ın Qundexsaz and Elegez köylerine göç eder. Heciyê Cindî bu süreçte bir erkek kardeşi dışında tüm ailesini hastalık ve katliamlarda kaybeder. 1919'da Aleksandropol'daki Amerikan yetimhanesine yerleşti, ardından 1926'da Leninakan'a alındı.[1]

1929-30 yılları arasında Qundexsaz ve Elegez'de eğitim gördü ve 1930 yılında Sovyet Kürt gazetesi Riya Teze'nin kültür servisinin başına geçti. Bu dönemde Erivan Radyosu'nun Kürtçe bölümünde haber sunuculuğu yaptı. 1933'te Ermenistan Yazarlar Birliği'ne girdi ve sonraki süreçte Sovyet Yazarlar Kongresi'ne katıldı. 18 Mart 1937 tarihinde Büyük Temizlik kapsamında casusluk, milliyetçilik, karşı-devrimcilik suçlamalarıyla cezaevine gönderildi. Bir yıl sonra Ermeni entelektüellerinin kampanyaları sayesinde serbest bırakıldı ve suçlarından azledildi. Ancak eski işlerinde çalışmasına izin verilmedi, Aleksander Fadeyev'in yardımı ve desteği ile edebi eserlerinin yazımına devam etti.[2]

1940 yılında "Kürt folkloru" konusuyla felsefe doktorasını tamamladı. 1941 yılında Ermenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti hükümeti aldığı 909 sayılı kararla Şemo-Marogulov alfabesini iptal edip, Kiril alfabesini kullanma zorunluluğu getirdi[3] ve Cindî'ye Latin alfabesi harflerinden oluşan Kürt alfabesini Kiril alfabesine çevirmesi istendi.[4] Cindî çalışmalarını 1946 yılında tamamladı ve yeni alfabeyi aynı yıl yayınladı. Bu alfabe Ermenistan SSC'deki, Gürcistan SSC'deki ve birkaç Orta Asya sovyet cumhuriyetlerindeki Kürtçe eğitimlerde kullanıldı.[5] Bunun yanında yeni alfabe gazeteler, kitaplar ve ders materyallerinde de kullanıldı.

1959 yılında Ermenistan Bilimler Akademisi'nin Doğu Bilimleri departmanında çalışmaya başladı. 8 yıl Kürdoloji bölümü başkanlığı yaptı.

1968'den 1974 yılına kadar Kürt edebiyatı ve Kürtçe konularında Erivan Üniversitesi'nde dersler verdi. Folklor ve edebiyat üzerine 15 kitap, okullar için 33 ders kitabı, 19 çeviri ve pedagojide 7 kitap olmak üzere birçok kitap yazdı ve tercüme etti.

Heciyê Cindî 1 Mayıs 1990 günü hayatını kaybetti.

Eserleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Heciyê Cindî'nin ilk eserleri 1930'da basıldı. 1930'larda Kürt okulları için kitaplar yazdı. 1940'da kitabı "Kürtçe Masallar" (Һ’ьк’йатед щьмаә’тә к’ӧрдие) yayınladı. Ayrıca "Yeni Sabah" (Сьва т’әзә) ve "Kürtçe Folklor" (Фолклора кӧрманщие) koleksiyonunun yazarıdır. Cindî, Kürt folkloru ve edebiyatı üzerine bilimsel çalışmalar yaptı. Aynı zamanda Sovyet Kürt yazarları ve şairlerinden tercümeler yaptı. 1967'de tarihi romanı "Yardım" ı (На помощь) yayınladı. 1940 ve 1952 yılında Kürt Peri Masalları adlı eseri Ermenistan SSC'de yayınlandı. 1959 yılında Kürtçe olarak basıldı (Һ’ьк’йа̄тед щьмаә’тә к’ӧрдие).[6]

Heciyê Cindî'nin yayınlanmış 110'dan fazla kitap, koleksiyon ve çeşitli edebi eserleri vardır.[kaynak belirtilmeli] Halen yayınlanmamış eserleri de mevcuttur.[kaynak belirtilmeli]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "АДЖИ́Э ДЖИ́НДИ" (Rusça). 19 Kasım 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Kasım 2017. 
  2. ^ Hewarî, Novel, s. 422, Roja Nû Publishers, Stockholm, 1999. ISBN 91-7672-045-4
  3. ^ Kürt diyarının Bilinmeyen Saklı Tarihi
  4. ^ Kurmanji Folklore, Emînê Evdal, 1936.
  5. ^ Mesele û Xeberokên Cimeta Kurda, s. 800, 1985.
  6. ^ Hikayetên Civata Kurdan, Erivan, 1959. (Re-published by Apec, 112 s., İsveç, 1996. ISBN 91-87730-94-4

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]