İçeriğe atla

Hantavirüs hastalığı

Kontrol Edilmiş
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Hantavirüs
Diğer adlarHantavirüs enfeksiyonu, hantavirüs hastalığı, hantavirüs sendromu
Pamuk sıçanı, ‘'Sigmodon hispidus‘', kırsal ve banliyö bölgelerinde insan yerleşimlerine girdiğinde tehdit oluşturan bir hantavirüs taşıyıcısıdır.
Olağan başlangıcıVirüse maruz kaldıktan 1 ila 8 hafta sonra[1][2]
Belirtiler'‘'HFRS: Baş ağrısı, karın ağrısı, ateş, mide bulantısı, kanama, böbrek yetmezliği[1]
‘’'HPS'‘’: Yorgunluk, ateş, kas ağrısı, öksürük, nefes darlığı[2]
TiplerBöbrek sendromlu kanamalı ateş (HFRS)
Hantavirüs pulmoner sendromu (HPS)[3]
Nedenlerikemirgenler tarafından yayılan orthohantavirus[4]
TanıKan tahlilleri[4]
KorunmaKemirgen kontrolü[4]
TedaviSemptomatik tedavi[4]
SıklıkHFRS 100,000 vaka/yıl, HPS < 50 vaka/yıl[4]
ÖlümHFRS 12%, HPS 40%[4]

Hantavirüs enfeksiyonu, böbrek sendromlu hemorajik ateş (HFRS) ve hantavirüs pulmoner sendromu (HPS) dahil olmak üzere bir dizi hastalık türüne neden olabilen bir virüstür.[3] HFRS'nin belirtileri genellikle baş ağrısı, karın ağrısı, ateş, bulantı, kanama ve böbrek yetmezliği olarak ortaya çıkar.[1] HPS'nin belirtileri arasında yorgunluk, ateş, kas ağrısı, öksürük ve nefes darlığı bulunur.[2] İlk belirtilerin ortaya çıkışı genellikle maruziyetten 1 ila 8 hafta sonra olmaktadır.[1][2]

HFPS, Eski Dünya hantavirüslerinden kaynaklanırken HPS, Yeni Dünya hantavirüslerinden kaynaklanmaktadır.[3] İnsanlarda hastalığa neden olan 28'den fazla spesifik hantavirüs vardır.[4] Hastalık genellikle insanların kemirgen dışkılarıyla kirlenmiş havayı solumasıyla yayılır.[4] Hastalığın her iki formunun altında yatan mekanizma, düşük trombositler ve sızıntılı kan damarlarıdır.[4] Genellikle seroloji olmak üzere kan testleri ile teşhis edilmektedir.[4]

Hastalık esas olarak destekleyici bakım ile tedavi edilmektedir.[4] Bu destekleyici bakımlar, oksijen tedavisi, mekanik ventilasyon, diyaliz veya trombosit transfüzyonlarıdır.[4] Ribavirin, HFRS'de erken dönemde verilirse faydalı olabilir.[4] HFRS'de ölüm riski yaklaşık %12, HPS'de ise yaklaşık %40'tır.[4]

Yılda yaklaşık 100.000 HFRS vakası görülürken, 1993'te ilk tespit edildiğinden bu yana yaklaşık 1.000 HPS vakası tespit edilmiştir.[4] Hantavirüs enfeksiyonları olduğuna inanılan şeyin tanımları yaklaşık 1000 yılına kadar uzanırken,[4] hastalığa neden olan virüs ise ancak 1976 yılında Güney Kore'nin Hantan Nehri bölgesinde keşfedilmiştir.[4][5]

Belirtiler ve semptomlar

[değiştir | kaynağı değiştir]

Böbrek sendromlu hemorajik ateş

[değiştir | kaynağı değiştir]

Böbrek sendromlu hemorajik ateş (HFRS), Asya ve Avrupa'da başlıca hantavirüsler tarafından gelişmektedir. Klinik tablo, virüse bağlı olarak hafif seyreden vakalardan ölümcül vakalara kadar değişebilmektedir. 2-4 haftalık kuluçka döneminden sonra, tipik hastalık yüksek ateş, titreme, baş ağrısı, sırt ağrısı, karın ağrısı, mide bulantısı ve kusma gibi spesifik olmayan semptomlarla başladıktan sonra, genellikle düşük tansiyonla birlikte deri altında kanama başlar ve bunu vücudun çeşitli yerlerinde iç kanamalar takip eder. Böbrek fonksiyon bozukluğu daha sonra başlayarak ölüme yol açabilecek başka sağlık sorunlarına neden olur.[4] Avrupa'da görülen HFRS'nin daha hafif bir formuna "nefropati epidemika" (NE) denilmektedir.[6] Birinci Dünya Savaşı sırasında görülen siper nefritinin, günümüzde böbrek sendromlu hemorajik ateş olduğu düşünülmektedir.

Hantavirüs akciğer sendromu

[değiştir | kaynağı değiştir]

Hantavirüs pulmoner sendromu (HPS), diğer adıyla hantavirüs kardiyopulmoner sendromu (HCPS), Amerika kıtasında genellikle hantavirüslerden kaynaklanır. Kuluçka süresi 16 ila 24 gün arasında değişen hastalık, başlangıçta HFRS'ye benzer belirtiler gösterir. Birkaç gün süren belirsiz semptomların ardından, akciğerlerde sıvı birikmesi nedeniyle aniden ilerleyici veya balgamlı öksürük, nefes darlığı ve kalp atış hızında artış meydana gelir. Bu belirtilere lenfoid organların işlev bozukluğu da eşlik eder ve şiddetli semptomların ortaya çıkmasından sonra kardiyovasküler şoktan ölüm hızla meydana gelebilir.[4][7] HCPS genellikle Yeni Dünya hantavirüsleriyle ilişkilendirilirken, Avrupa'daki Puumala ortohantavirüsü de nadir durumlarda bu sendroma neden olmuştur.[6]

Neden

[değiştir | kaynağı değiştir]
Hantavirüsün yayılması

Hastalığın sebebi, Bunyavirales takımının Hantaviridae familyasında yer alan tek sarmallı, zarflı, negatif yönlü RNA virüsleri cinsi olan Orthohantavirus'tur.[8] Normalde kemirgenlerde enfeksiyona neden olurlar, fakat kemirgenlerde herhangi bir hastalığa neden olmazlar.[8] İnsanlar kemirgenlerin idrarı, tükürüğü veya dışkısıyla temas yoluyla hantavirüs bulaşabilir. Birçok hantavirüs bu iki hastalıktan birine neden olurken, Prospect Hill ortohantavirüsü gibi bazılarının hastalığa neden olduğu bilinmemektedir.[7]

Bulaşma

[değiştir | kaynağı değiştir]

Hantavirüsler, kemirgenlerin vücut sıvılarıyla temas yoluyla, özellikle ısırıklardan kaynaklanan tükürük yoluyla ve özellikle idrar ve dışkıdaki virüs parçacıklarının aerosol halinde solunması yoluyla bulaşır. Hantavirüslerin neden olduğu her iki hastalıkta da bulaşma şekli aynıdır. HCPS'ye neden olan hantavirüsler arasında, nadir de olsa insandan insana bulaşabildiği doğrulanan tek hantavirüs olan Andes ortohantavirüsü de bulunmaktadır.[4][7]

Enfeksiyonların neredeyse tamamı kemirgen dışkısıyla temasla ilişkilendirilse de 2005 ve 2019 yıllarında Güney Amerika'da Andes virüsünün insandan insana bulaşması rapor edilmiştir.[9]

Teşhis

[değiştir | kaynağı değiştir]
Hantavirüs pulmoner sendromuna (HPS) bağlı iki taraflı akciğer efüzyonunun erken evrelerini gösteren bir göğüs röntgeni. HPS, interstisyel akciğer ödemi ile başlar ve şiddetli bilateral tutulumla alveoler ödeme ilerler. Plevral efüzyonlar sık görülür.

Bu enfeksiyonun değerlendirilmesi açısından aşağıdakiler yapılır:[10]

  • Göğüs röntgeni (pulmoner ödem)
  • Kan tahlili (trombositopeni)
  • İmmünofloresan veya immünoblot testi (IgM kullanan ELISA)

Önleme

[değiştir | kaynağı değiştir]

Hantavirüs bulaşmasına karşı en iyi önlem, evde, iş yerinde veya kamp alanında kemirgenlerle teması ortadan kaldırmak veya en aza indirmektir.[11] Virüs, kemirgenlerin tükürüğü, dışkısı ve ısırığı yoluyla bulaşabildiğinden, insanların sıkça bulunduğu alanlarda fare ve sıçanların kontrolü, hastalığın önlenmesi için çok önemlidir. Genel önleme, kemirgen yuvalarının ortadan kaldırılması, farelerin veya sıçanların girebileceği evlerdeki çatlakların ve deliklerin kapatılması, tuzakların kurulması, zehirlerin yerleştirilmesi veya evde kediler gibi doğal avcıların kullanılmasıyla gerçekleştirilebilir.[12]

Hantavirüslerin çevrede bulaşıcı kalma süresi, kemirgenin beslenme şekli, sıcaklık, nem ve iç veya dış mekanda bulunması gibi faktörlere bağlı olarak değişir. Virüslerin normal oda sıcaklığında iki ila üç gün boyunca aktif kaldığı, ancak doğrudan güneş ışığındaki ultraviyole ışınlarının onları birkaç saat içinde öldürdüğü gösterilmiştir. Ancak, yaşı belirsiz kemirgen dışkıları veya idrarları her zaman bulaşıcı olarak değerlendirilmelidir.[13][14][15]

Aşı

[değiştir | kaynağı değiştir]

2021 itibarıyla, hantavirüslere karşı ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından onaylanmış herhangi bir aşı bulunmamaktadır. Ancak, Hantaan virüsü ve Seul virüsüne karşı inaktif bivalent aşılar Çin ve Güney Kore'de mevcuttur. Her iki ülkede de, aşının diğer önleyici tedbirlerle birlikte kullanılması, hantavirüs enfeksiyonlarının görülme sıklığını önemli ölçüde azaltmıştır. Bu aşıların yanı sıra, M genom segmentini ve S genom segmentini hedef alan DNA aşıları, virüsün rekombinant Gn, Gc ve N proteinlerini kullanan alt birim aşıları, içine rekombinant hantavirüs proteinleri eklenmiş virüs vektör aşıları ve viral proteinler içeren ancak genetik materyal içermeyen virüs benzeri partikül aşıları şeklinde dört tür aşı üzerinde araştırma yapılmıştır. Bunlardan sadece DNA aşıları klinik denemelere girmiştir.[16][17]

Tedavi

[değiştir | kaynağı değiştir]

Ribavirin, HPS ve HFRS için bir ilaç olarak kullanılabilse de etkinliği henüzbilinmemektedir. Yine de destekleyici tedavi ile kendiliğinden iyileşme mümkündür. Hantavirüs enfeksiyonundan şüphelenilen kişiler, şiddetli solunum güçlüğü ile seyreden akut akciğer evresinde nefes almalarına yardımcı olmak amacıyla hastaneye yatırılabilir, oksijen ve mekanik ventilasyon desteği verilebilir.[12][18] Hantavirüsün akut evrelerinde insan nötralize edici antikorlarının uygulanması olan immünoterapi, bugüne kadar sadece fareler, hamsterlar ve sıçanlar üzerinde incelenmiştir. Kontrollü klinik denemelere dair herhangi bir rapor bulunmamaktadır [19]

Epidemiyoloji

[değiştir | kaynağı değiştir]

Hantavirüs enfeksiyonları Avustralya hariç tüm kıtalarda görülmüştür. Böbrek sendromlu hemorajik ateşten özellikle etkilenen bölgeler arasında Çin, Kore Yarımadası, Rusya (Hantaan, Puumala ve Seul virüsleri) ve kuzey ve batı Avrupa ( Puumala ve Dobrava virüsü) yer almaktadır. Hantavirüs pulmoner sendromunun en yüksek oranda görüldüğü bölgeler arasında Arjantin, Şili, Brezilya, Amerika Birleşik Devletleri, Kanada ve Panama yer almaktadır.

Afrika

[değiştir | kaynağı değiştir]

2010 yılında Afrika'da böbrek sendromlu hemorajik ateşe neden olan yeni bir hantavirüs olan Sangassou virüsü izole edilmiştir.[20]

Asya

[değiştir | kaynağı değiştir]

Çin, Hong Kong, Kore Yarımadası ve Rusya'da böbrek sendromlu hemorajik ateş, Hantaan, Puumala ve Seoul virüslerinden kaynaklanmaktadır.[21]

Çin

[değiştir | kaynağı değiştir]

Mart 2020'de Yunnan'dan bir adamın Hantavirüs testi pozitif çıktı. Bir otobüsle iş için Shandong'a giderken hayatını kaybetti. Global Times'ın haberlerine göre, yaklaşık 32 kişiye daha virüs testi yapıldı.[22][23][24]

Avustralya

[değiştir | kaynağı değiştir]

2005 itibarıyla, Avustralya'da insanlarda enfeksiyon vakası bildirilmemiştir, ancak kemirgenlerde antikorlar tespit edilmiştir.[25]

Avrupa

[değiştir | kaynağı değiştir]

Avrupa'da iki hantavirüs – Puumala ve Dobrava-Belgrad virüsleri – böbrek sendromlu hemorajik ateşe neden olduğu bilinmektedir.[26] Puumala genellikle ateş, baş ağrısı, gastrointestinal semptomlar, böbrek fonksiyon bozukluğu ve bulanık görme ile kendini gösteren, genellikle hafif seyreden bir hastalık olan nefropati epidemikine neden olur. Dobrava enfeksiyonları da benzerdir, ancak sıklıkla kanama komplikasyonları da görülür.

Puumala virüsü, konakçısı olan tarla faresi (Clethrionomys glareolus) tarafından taşınır ve Akdeniz bölgesi hariç Avrupa'nın büyük bölümünde bulunur. Dobrava virüsünün bilinen dört genotipi vardır ve her biri farklı bir kemirgen türü tarafından taşınır. Dobrava genotipi sarı boyunlu farede (Apodemus flavicollis); Saaremaa ve Kurkino genotipleri çizgili tarla faresinde (Apodemus agrarius) ve Sochi genotipi Karadeniz tarla faresinde (Apodemus ponticus) bulunur.

Yalnızca 2017 yılında, Almanya'daki Robert Koch Enstitüsü (RKI) 1.713 hantavirüs enfeksiyonu bildirimi almıştır.[27]

Kuzey Amerika

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kanada

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kanada'da hastalığın başlıca nedeni Sin Nombre virüsü bulaşmış geyik fareleridir. 1989 ile 2014 yılları arasında toplam 109 doğrulanmış vaka vardı ve ölüm oranı %29 olarak tahmin ediliyordu.[28] Virüs ülke genelindeki geyik farelerinde mevcut, ancak vakalar Batı Kanada'da (Britanya Kolumbiyası, Alberta, Saskatchewan ve Manitoba) yoğunlaşmış olup Doğu Kanada'da sadece bir vaka tespit edilmiştir. Kanada'da tüm vakalar kırsal kesimlerde meydana geldi ve vakaların yaklaşık %70'i ev içi ve tarım faaliyetleriyle ilişkilendirildi.[28]

Amerika Birleşik Devletleri

[değiştir | kaynağı değiştir]

Amerika Birleşik Devletleri'nde küçük HPS vakaları arasında Sin Nombre ortohantavirüsü, New York ortohantavirüsü, Bayou ortohantavirüsü ve muhtemelen Black Creek Kanalı ortohantavirüsü bulunur.

Ocak 2017 itibarıyla, 1995 yılından bu yana Amerika Birleşik Devletleri'nde 36 eyalette toplam 728 hantavirüs vakası bildirilmiştir( Amerika Birleşik Devletleri dışında maruz kaldığı tahmin edilen vakalar dahil değildir). Vakaların %96'sından fazlası Mississippi Nehri'nin batısındaki eyaletlerde meydana gelmiştir. Bildirilen vaka sayısına göre ilk 10 eyalet (bu sayı, maruz kalınan eyalete göre sıralanan sayıdan biraz farklıdır) New Mexico (109), Colorado (104), Arizona (78), California (61), Washington (50), Texas (45), Montana (43), Utah (38), Idaho (21) ve Oregon (21) olmuştur. Bildirilen toplam vakaların %36'sı ölümle sonuçlanmıştır.[29]

6 Nisan 2025'te, söz konusu yılda Kaliforniya eyaletinde hantavirüs enfeksiyonu nedeniyle 3 ölümün meydana geldiği bildirilmiştir.[30]

Meksika

[değiştir | kaynağı değiştir]

Meksika'da hantavirüs taşıdığı tespit edilen kemirgenler arasında Thomas'ın dev geyik faresi (Megadontomys thomasi), paket sıçanı Neotoma picta, Orizaba geyik faresi (Peromyscus beatae), Batı hasat faresi (Reithrodontomys megalotis) ve Sumichrast'ın hasat faresi (Reithrodontomys sumichrasti) bulunmaktadır.[31]

Güney Amerika

[değiştir | kaynağı değiştir]

Güney Amerika'da bulunan HPS etkenleri arasında Andes virüsü (Oran, Castelo de Sonhos olarak da adlandırılır) yer almaktadır. Virüs, Portekizcede "Rüyalar Kalesi" anlamına gelen Lechiguanas, Juquitiba, Araraquara ve Bermejo virüsü (diğer birçok eşanlamlısı arasında) ve kişiler arası bulaşma şekli gösteren tek hantavirüs olan Laguna Negra virüsü ile daha önce bilinen Rio Mamore virüsünün son derece yakın bir akrabası olan Laguna Negra virüsüdür.

Hantavirüs taşıdığı gösterilen kemirgenler arasında Abrothrix longipilis ve Oligoryzomys longicaudatus bulunmaktadır.[32]

Tarih

[değiştir | kaynağı değiştir]

Hantavirüs HFRS'nin ilk olarak 12. yüzyılda Çin'de ortaya çıktığı tahmin edilmektedir. İlk klinik teşhis 1931 yılında Çin'in kuzeydoğusunda yapılmıştır. Aynı dönemde, 1930'larda, NE İsveç'te de tespit edilmiştir.

HFRS, 1951-1954 yılları arasında Kore Savaşı sırasında, 3.000'den fazla Birleşmiş Milletler askerinin bir salgında hastalanmasıyla Batılı hekimlerin dikkatini çekti. 1976'da ilk patojenik hantavirüs olan Hantaan ortohantavirüs, Güney Kore'deki Hantan Nehri yakınlarındaki kemirgenlerden izole edildi. HFRS'ye neden olan diğer önemli hantavirüsler arasında Dobrava-Belgrade ortohantavirüsü, Puumala ortohantavirüsü ve Seul ortohantavirüsü de bulunmaktadır ve bunlar daha sonraki yıllarda tespit edilmiş olup topluca Eski Dünya hantavirüsleri olarak anılmaktadır.[6]

1993 yılında, o zamanlar bilinmeyen bir HCPS salgını Amerika Birleşik Devletleri'nin Four Corners bölgesinde meydana geldi ve Sin Nombre ortohantavirüsünün keşfini sağladı. O zamandan beri, Amerika kıtasında yaklaşık 43 hantavirüs suşu bulunmuştur ve bunların 20'si patojeniktir. Bu suşlar Yeni Dünya hantavirüsleri olarak adlandırılmaktadır. Güney Amerika'da HCPS'nin başlıca nedenlerinden biri olan ve insandan insana bulaşabilen bilinen tek hantavirüs olan And ortohantavirüsünü de içermektedir.[6]

Geç Orta Çağ İngiltere'sinde, 1485 yılında Bosworth Field Muharebesi'nden hemen önce gizemli bir terleme hastalığı ülkeyi kasıp kavurmuştur. Belirtilerin hantavirüs pulmoner sendromuyla örtüştüğünü fark eden bazı bilim insanları, virüsün hastalığın nedeni olabileceği teorisini ortaya attılar.[33][34] Hipotez eleştirildi çünkü terleme hastalığının insandan insana bulaştığı kaydedilmişti, oysa hantavirüslerin bu şekilde yayıldığı bilinmiyordu.[35]

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. 1 2 3 4 "CDC - Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome (HFRS) - Hantavirus". www.cdc.gov (İngilizce). 22 Şubat 2019. 16 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mart 2021.
  2. 1 2 3 4 "Signs & Symptoms | Hantavirus | DHCPP | CDC". www.cdc.gov (İngilizce). 22 Şubat 2019. 20 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mart 2021.
  3. 1 2 3 "CDC - Hantavirus". www.cdc.gov (İngilizce). 9 Eylül 2020. 8 Şubat 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mart 2021.
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 "Hantavirus infections". Clin Microbiol Infect. 21S: e6-e16. 2019. doi:10.1111/1469-0691.12291. PMID 24750436. 21 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi.
  5. ↑ "ICTV 9th Report (2011) – Negative Sense RNA Viruses – Bunyaviridae". International Committee on Taxonomy of Viruses (ICTV) (İngilizce). 11 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ocak 2019. Hanta: from Hantaan, river in South Korea near where type virus was isolated.
  6. 1 2 3 4 "Hantavirus infection: a global zoonotic challenge". Virol Sin. 32 (1): 32-43. 2017. doi:10.1007/s12250-016-3899-x. PMC 6598904 Özgürce erişilebilir. PMID 28120221.
  7. 1 2 3 "Synanthropic rodents as virus reservoirs and transmitters". Rev Soc Bras Med Trop. 53: e20190486. 2020. doi:10.1590/0037-8682-0486-2019. PMC 7083353 Özgürce erişilebilir. PMID 32049206.
  8. 1 2 "Rodent-borne diseases". European Centre for Disease Prevention and Control (İngilizce). 23 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Haziran 2018.
  9. ↑ "Person-to-person transmission of Andes virus". Emerging Infectious Diseases. 11 (12): 1848-1853. 2005. doi:10.3201/eid1112.050501. PMC 3367635 Özgürce erişilebilir. PMID 16485469.
  10. ↑ Moore, Ross A.; Griffen, David (2021). "Hantavirus Syndrome". StatPearls. StatPearls Publishing. 20 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Kasım 2021.
  11. ↑ "Hantavirus Prevention". CDC. USA.gov. 22 Şubat 2019. 19 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mart 2021.
  12. 1 2 "Hantavirus: Canadian Lung Association". Canadian Lung Association. 26 Kasım 2015. 2 Mart 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Nisan 2018.
  13. ↑ Washington State Department of Labor & Industries (April 2010). "Hantavirus Pulmonary Syndrome (HPS) and the workplace". wisha-training.lni.wa.gov. 19 Şubat 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2017.
  14. ↑ Canadian Centre for Occupational Health and Safety (8 Ocak 2016). "Hantavirus : OSH Answers". www.ccohs.ca. 26 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2017.
  15. ↑ Washington State Department of Health (2017). "Hantavirus". www.doh.wa.gov. 26 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2017.
  16. ↑ "Vaccines and Therapeutics Against Hantaviruses". Front Microbiol. 10: 2989. 2020. doi:10.3389/fmicb.2019.02989. PMC 7002362 Özgürce erişilebilir. PMID 32082263.
  17. ↑ "Progress on the Prevention and Treatment of Hantavirus Disease". Viruses. 11 (7): 610. 2019. doi:10.3390/v11070610. PMC 6669544 Özgürce erişilebilir. PMID 31277410.
  18. ↑ "CDC – Diagnosing and Treating Hantavirus Pulmonary Syndrome (HPS) – Hantavirus". www.cdc.gov (İngilizce). 20 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Kasım 2016.
  19. ↑ Jonsson, Colleen B.; Hooper, Jay; Mertz, Gregory (1 Nisan 2008). "Treatment of hantavirus pulmonary syndrome". Antiviral Research. Special Issue: Treatment of highly pathogenic RNA viral infections. 78 (1): 162-169. doi:10.1016/j.antiviral.2007.10.012. PMC 2810485 Özgürce erişilebilir. PMID 18093668.
  20. ↑ "Sangassou Virus, the First Hantavirus Isolate from Africa, Displays Genetic and Functional Properties Distinct from Those of Other Murinae-Associated Hantaviruses". Journal of Virology. 86 (7): 3819-3827. 2012. doi:10.1128/JVI.05879-11. PMC 3302504 Özgürce erişilebilir. PMID 22278233.
  21. ↑ "男生患漢坦食署Hea補鑊 住處附近僅派傳單". 23 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mart 2021.
  22. ↑ "Man in China dies after testing positive for hantavirus – what exactly is it?". The Free Press Journal. 24 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Mart 2020.
  23. ↑ "What is hantavirus? Man in China tests positive after dying of infection spread by rodents". Newsweek (İngilizce). 24 Mart 2020. 24 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Mart 2020.
  24. ↑ Leonardi, Anthony (24 Mart 2020). "'Do not panic, unless you plan to eat rats': Man who died in China tests positive for hantavirus". Washington Examiner. 24 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Mart 2020.
  25. ↑ Bi, P.; Cameron, S.; Higgins, G.; Burrell, C. (2005). "Are humans infected by Hantaviruses in Australia?". Internal Medicine Journal. 35 (11): 672-674. doi:10.1111/j.1445-5994.2005.00954.x. PMID 16248862.
  26. ↑ "Hantavirus infections in Europe". The Lancet Infectious Diseases. 3 (10): 653-661. 2003. doi:10.1016/S1473-3099(03)00774-6. PMID 14522264.
  27. ↑ "Hantavirus-Infektionen in Deutschland – ein Rückblick auf das Ausbruchsjahr 2017". Epid Bull. 15: 143-146. 2018. doi:10.17886/EpiBull-2018-018.
  28. 1 2 Drebot, Jones S.; Grolla, A.; Safronetz, D.; Strong, J. E.; Kobinger, G.; Lindsay, R. L. (4 Haziran 2015). Hantavirus pulmonary syndrome in Canada: An overview of clinical features, diagnostics, epidemiology and prevention. Canada Communicable Disease Report. Vector-borne diseases in Canada. 41-06. Winnipeg, MB: National Microbiology Laboratory, Public Health Agency of Canada. s. 40. ISSN 1481-8531. 19 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mart 2021.
  29. ↑ "Hantavirus Cases, by State of Reporting | Hantavirus | DHCPP". Centers for Disease Control and Prevention. 19 Temmuz 2017. 26 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2017.
  30. ↑ "Rare virus behind death of Gene Hackman's wife kills 3 in California". www.msn.com. Erişim tarihi: 8 Nisan 2025.
  31. ↑ "Genetic diversity of hantaviruses in Mexico: Identification of three novel hantaviruses from Neotominae rodents". Virus Research. 163 (2): 486-494. 2012. doi:10.1016/j.virusres.2011.11.013. PMID 22138671.
  32. ↑ "Ecology, Genetic Diversity, and Phylogeographic Structure of Andes Virus in Humans and Rodents in Chile". Journal of Virology. 83 (6): 2446-2459. 2008. doi:10.1128/JVI.01057-08. PMC 2648280 Özgürce erişilebilir. PMID 19116256.
  33. ↑ "The English Sweating Sickness, 1485 to 1551". New England Journal of Medicine. 336 (8): 580-582. 1997. doi:10.1056/NEJM199702203360812. PMID 9023099.
  34. ↑ "The English sweating sickness, 1485–1551: a viral pulmonary disease?". Medical History. 42 (1): 96-98. 1998. doi:10.1017/S0025727300063365. PMC 1043971 Özgürce erişilebilir. PMID 9536626.
  35. ↑ Bridson, Eric (2001). "English 'sweate' (Sudor Anglicus) and Hantavirus pulmonary syndrome, The". British Journal of Biomedical Science. 58 (1): 1-6. PMID 11284216. 24 Mart 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi.
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Hantavirüs_hastalığı&oldid=37144086" sayfasından alınmıştır