Hannibal

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Hannibal
Kartacalı lider
Mommsen p265.jpg
Hannibal'in mermer büstü, (Ulusal müze, Napoli)
Hüküm süresi MÖ 247MÖ 183
Tam adı Hannibal Barca
Doğum tarihi MÖ 247
Ölüm tarihi MÖ 183
Ölüm yeri Libyssa, (şimdi Gebze)
Babası Hamilcar Barca

Hannibal Barca (Hanibal, Anibal), MÖ 247 ile MÖ 183 [1][2][3][4][5] yılları arasında yaşamış Sami ırkından gelen Kartacalı politikacı ve general.

Hannibal; tüm zamanların en büyük askeri dehalarından biridir. Hannibal, Scipio ve Philopoemen ile birlikte çağının üç büyük generalinden biriydi.[6] Scipio onu şimdiye kadar yaşamış en büyük generallerden biri olarak kabul eder, Epirli Pyrrhus'u ikinci sıraya yerleştirir, kendisini de üçüncü olarak kabul eder.[6] Aynı sıralama Hannibal'a sorulduğunda o, Büyük İskender'in en büyük general olduğunu söyler. İkinci olarak Pyrrhus'u gösterir, kendisini de üçüncü sıraya koyar.[7] Askeri tarihçi Theodore Ayrault Dodge Hannibal'ı "Stratejinin Babası" olarak nitelendirir [8] ve en büyük düşmanı olan Roma'nın bile onu yine kendi taktikleriyle alt ettiğini belirtir.

Roma'nın en büyük düşmanı olarak 2.Pön Savaşı'ndaki başarılarıyla tanınmıştır. Filleri içeren ordusuyla İber Yarımadası, Pireneler ve Alpler'den kuzey İtalya'ya girmiş ve Romalıları birkaç önemli savaşta yenmiştir.

Yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

İlk yılları[değiştir | kaynağı değiştir]

MÖ 247’de Kartaca’da dünyaya geldi. Birinci Pön Savaşı'nın ünlü kahramanı Kartacalı komutan Hamilcar Barca'ın oğludur. Küçük yaşlarda babası ile savaşlara katılmaya başladı. Babasının isteğiyle, Roma'ya karşı her zaman kin duyacağına dair ant içti.[9] Kısa bir süre sonra babasının ölümünü müteakiben, eniştesi ve kardeşinin yardımıyla asker oldu.

Askeri hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

MÖ 221 yılında Kartaca’nın İspanya ordusunun komutanı oldu. MÖ 221'den 219'a kadar Ebro'nun batısındaki topluluklar üzerine hâkimiyet kurdu.[10].

Hannibal, I. Pön Savaşı’ndan sonra Roma ile ikinci bir savaşın kaçınılmaz olduğunu biliyor, ilk darbeyi kendisi vurmak istiyordu.[10] İspanya'daki konumunu sağlamlaştırdığı iki yılın ardından MÖ 219’da Roma'nın müttefiki olan Saguntum şehrini (bugünkü Sagunto) kuşattı ve sekiz ay sonra da ele geçirdi.Saguntum Kuşatması olarak anılan bu olay, tarihin en çok tanınan muharebelerinden birisidir. Saguntum Kuşatması'nı Kartaca parlamentosu da onayladı ve Roma'nın savaş ilan etmesi ile İkinci Pön Savaşı başladı. Hannibal kardeşi Komutan Hasdrubal'ı İspanya'da bırakarak İtalya üzerine yürüdü.

Hannibal'in ordusunda yüzbin asker ve 37 fil vardı. Ordusuyla kuzeye doğru yürüyen Hannibal, Pirene Dağları'nı Keltiber kabileleri ile dövüşe dövüşe geçti ve onları karşılamak üzere gelen Roma ordusundan önce Rhône Vadisi’ne vardı. Bölgedeki Romalılar ve müttefiklerini atlatmak için “Ya yeni bir yol bulacağız, ya yeni bir yol yapacağız” diyen Hannibal, vadinin yukarısından bir yay çizip Alp Dağları'nı geçti. Bu geçişte Montegnevre Geçidi ya da Küçük St. Bernard geçitlerin kullandığı tahmin edilmektedir. Büyük bir ordu ve filler ile antik çağ koşularında yapılan bu yolculuk, çok büyük bir başarı olarak kabul edilir[10].

Pireneler ve Alp Dağları'nı geçerken hava koşulları nedeniyle ordusunun bir kısmını kaybeden Hannibal, kalan güçleriyle Po Ovası'nda hızla ilerledi. Ordusuna Keltler'in 14bin savaşçısı da katıldı. Hannibal'in güçleri, onları durdurmaya gelen bir Roma ordusunu Trebbia’da yoketti (MÖ 218) ve yürüyüşüne devam etti. M.Ö 217’de Apenin Dağları’nı geçerek Roma kentine doğru ilerleyen Kartaca Ordusu, Trasimene Gölü Muharebesi'nde ana Roma ordusunu bozguna uğrattı.

Hannibal’in ilerleyişi, Romalılar’ın vur-kaç savaşına girmesi ile yavaşladı. Hannibal, bu gelişme karşısında Roma’yı kuşatmak yerine güneye inmeyi ve Latin şehirlerini isyana kışkırtmayı planladı.[10] Onu durdurmak üzere gönderilen son düzenli Roma Ordusunu Cannae Muharebesi’nde yendi. Bu savaşta Kartaca ordusu, “Hilâl düzeni” denilen taktikle Roma ordusunu tuzağa çekmiş ve tamamen yenmişti.

Cannae zaferinden sonra Güney İtalya Hannibal’in tarafına geçmişti. Ancak Hannibal'in artan prestiji Kartaca senatosunu korkuttu ve ona yeterli desteği göndermediler. Cannae Savaşı ile Roma'dan kopan Capua kenti, yeni bir ordu kuran ve güçlerini toplamaya başlayan Roma tarafından MÖ 211’de tekrar ele geçirildi. Hannibal'in MÖ 207’de Roma'ya yaptığı baskın geri püskürtüldü. Kardeşi Hasdrubal, İspanya üzerinden bir yardım ordusu ile gelmeye çalışırken Kuzey İtalya'da öldürüldü.

İtalya’nın güneyindeki dağlara çekilen Hannibal, Scipio Africanus komutasındaki Roma ordusunun Afrika'ya çıkması üzerine başkenti korumak üzere MÖ 203'te Kartaca'ya çağrıldı. Roma ordusu ile yaptığı Zama Muharebesi’nde yenilgiye uğradı.

Kartaca, Roma ile şartları çok ağır bir barış anlaşması yapmak zorunda kalmıştı. Savaşın ardından “suffes” (Roma’daki “konsül”ün karşılığı) seçtiren Hannibal maliyeti ve ekonomiyi düzeltemeyi başardı. Ancak Romalıların baskısı ile Kartaca senatosu onu görevden aldı.

Sürgün ve ölümü[değiştir | kaynağı değiştir]

Kendine karşı yükselen muhalefet yüzünden gönüllü sürgüne giden Hannibal, önce Selevkos İmparatorluğu olmak üzere Ermenistan'a ve Bitinya'ya giderek buradaki saraylarda askeri danışmanlık yaptı.

Bir çok kaynakta Bursa şehrinin kuruluşu Hannibal ile ilişkilendirilir. Bitinya Kralı Prusias'ın yanında iken Prusias'a bugünkü Bursa'nın olduğu yerde bir şehir kurmasını öğütlediği ve şehirdeki ilk içme suyu şebekesini kurduğu düşünülür.[11]

MÖ 183 veya 182'de Bitinyalı yetkililer tarafından Romalılara teslim edileceğini anlayınca yüzüğünde taşıdığı bilinen zehiri içmek suretiyle intihar ederek yaşamına son verdi. Mezarı bilinmemekle beraber, ölüm yeri olan Gebze'de bulunan Tübitak yerleşkesinde kendi anısına yapılan bir anıt bulunmaktadır. Hannibal Anıtı, Atatürk'ün dile getirmiş olduğu Hannibal'ın mezarının bulunması ve bir anıt yapılması isteği vasiyet kabul ederek 1981'de yapılmıştır. Daha sonra Gebze yerleşkesine su getirme çalışmaları sırasında bulunan bir mezarın Hannibal'a ait olduğu zannedilmektedir.[kaynak belirtilmeli]

Etkileri[değiştir | kaynağı değiştir]

Hannibal dünyaca ünlü bir komutan ve askeri strateji konusunda çok bilgili biridir. Hatta Hannibal Barca'nın savaş stratejilerinden bazıları Kurtuluş Savaşı'nda da Yunan kuvvetlerine karşı başarıyla kullanılmıştır.[kaynak belirtilmeli] Savaş tarihçisi Theodore Ayrault Dodge, ona "askeri stratejinin babası" unvanını vermiştir; çünkü en büyük düşmanı olan Roma bile onun savaş taktiklerini kullanmıştır. Hannibal'ın yaşamı ve savaşları birçok belgesel ve filme konu olmuştur. Öldüğü yerde günümüzde faaliyet gösteren bir okula adı verilmiştir.[12]

TV ve filmler[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıl Film Diğer notlar
2011 Hannibal the Conqueror Sinema filmi başrolde Vin Diesel
2006 Hannibal - Rome's Worst Nightmare TV filmi, başrolde Alexander Siddig
2005 Hannibal vs. Rome National Geographic Channel
2004 The Phantom of the Opera
2005 The True Story of Hannibal İngiliz Belgeseli
2001 Hannibal: The Man Who Hated Rome İngiliz belgeseli
1997 The Great Battles of Hannibal İngiliz belgesel
1996 Gulliver’s Travels Gulliver Hannibal'ı sihirli aynadan çağırtıyor.
1960 Annibale İtalyan filmi başrolde Victor Mature
1955 Jupiter's Darling MGM müzikal film başroller Howard Keel ve Esther Williams
1939 Scipio Africanus - the Defeat of Hannibal (Scipione l'africano) İtalyan Hareketli Film
1914 Cabiria İtalyan Sessiz film

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Hannibal'ın ölüm tarihi çoğunlukla İ.Ö.183 olarak verilir, fakat İ.Ö.182 olma olasılığı vardır.
  2. ^ Microsoft Encarta — Hannibal (general)
  3. ^ HANNIBAL ("grace of Baal") 1911 Encyclopædia Britannica
  4. ^ http://www.mainlesson.com/display.php?author=macgregor&book=rome&story=hannibal2&PHPSESSID=eb1cde7138b9994d0c97c7a7c1005a85
  5. ^ Church, Alfred J., The Story of Carthage, p. 269
  6. ^ a b John Lemprière, F.A. Wright, R. Willets; R. Willets (1983). "Lempriere's Classical Dictionary of Proper Names Mentioned in Ancient Authors Writ Large: With a Chronological Table". Routledge. http://books.google.com/books?id=oK89AAAAIAAJ&pg=PA263&dq=hannibal+greatest&client=opera&hl=es&sig=ACfU3U2jWvtp3R8n-UVOsYrW30-Wa3IRyQ. Erişim tarihi: 2008-07-23. 
  7. ^ James Ussher, Larry Pierce, Marion Pierce; Larry Pierce, Marion Pierce (2007). "The Annals of the World". New Leaf Publishing Group. http://books.google.com/books?id=VrHER1jYzhIC&pg=PA392&dq=hannibal+greatest&lr=&hl=en&sig=ACfU3U24pu0RQO1RUmU2JV55h8NShW5TzA. Erişim tarihi: 2008-07-23. 
  8. ^ Ayrault Dodge, Theodore (1995). Hannibal: A History of the Art of War Among the Carthagonians and Romans Down to the Battle of Pydna, 168 BC. Da Capo Press. 
  9. ^ Hannibal
  10. ^ a b c d Dr. Sait Şirazi, Prusias ve Hannibal İlişkisi, Erişim tairhi:16.08.2012
  11. ^ Melike Yalılı, Seval Kutlu Akal Solmaz, Su Temini Tesislerinin Tarihsel Gelişimi Sürecinde Bursa İli, Uludağ Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, Cilt 9, Sayı 1, 2004
  12. ^ Kocaeli Gebze Anibal Anadolu Lisesi ile ilgili haber 31 Mart 2011 tarihinde erişilmiştir