Halfeti

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Halfeti, Şanlıurfa sayfasından yönlendirildi)
Şuraya atla: kullan, ara
Halfeti
—  İlçe  —
Yeni Halfeti
Yeni Halfeti
Şanlıurfa districts.png
Ülke Türkiye
İl Şanlıurfa
Coğrafî bölge Güneydoğu Anadolu
Yönetim
 - Kaymakam Mutlu KÖKSAL
 - Belediye başkanı Mustafa Bayram
Yüzölçümü [1]
 - Toplam 646 km2 (249,4 mi2)
Rakım [2] 450 m (1.476 ft)
Nüfus (2014)[3]
 - Toplam 38,345
 - Kır -
 - Şehir 38,345
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAYZD (+3)

Halfeti, Şanlıurfa ilinin bir ilçesidir. Şanlıurfa' nın batısında yer almaktadır.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

MÖ 855 yılında Asur kralı III. Salmanassar tarafından kurulduğu zaman "Şitamrat" adını taşıyordu. Şehir, tarihi boyunca Hitit, Asur, Med, Pers, Makedon, Selevkos ve Partlar' ın idaresinde kalmıştır. Yunanlar buraya "Urima" adını vermişlerdir. Süryaniler ise "Kal'a Rhomeyta" ve "Hesna d'Romaye" adlarını kullanmışlardır. Güneydoğu Anadolu, Roma İmparatorluğu döneminde Orshoene eyaleti içinde yer almış ve kale bu eyaletteki önemli şehirlerden birisi olmuştur. 2. yüzyılda Bizanslıların eline geçince bu kez "Romaion Koyla" adını almıştır. Urfa ve çevresi Ömer döneminde fethedilmiş ve daha sonra Emevi, Abbasi, Selçuklu, Zengi ve Eyyübiler’in hâkimiyetlerinde bulunmasına rağmen Rumkale olarak bilinen yerleşim Müslüman devletlerin toprakları dışında kalmıştır. Urfa Haçlı Kontluğunu kuran Boudovin de Boulogne 1116 yılında Rumkale’yi Ermeni Prensi Gog-Vasil’in elinden aldı. Urfa kontesi Beatrice 1150 yılında Rumkale' yi, Ermeni Katolikosuna teslim etti. Rumkale, 1260 yılında İlhanlı hükümdarı Hülagu' nun orduları tarafından ele geçirildi. [4]

1280 yılında Beysari komutasındaki Memluk ordusu tarafından kuşatılmış, sonuç alınamayınca şehirdeki Hıristiyan mahalleleri beş gün süreyle yağmalanmıştır. 1292 yılında bu kez Memluk Sultanı Eşref tarafından ele geçirilen ve son kez Memlükler tarafından tamir edilen şehre "Kal'at-ül Müslimin" adı verildi. Yavuz Sultan Selim zamanında Osmanlılara geçen şehir, zamanımızda da kullanılan "Urumgala" ve "Rumkale" adlarını alarak Halep Eyaleti' ne bağlandı. Osmanlı döneminde hudut şehri özelliğini kaybeden yerleşim stratejik önemini kaybetmiştir. Şehrin nüfusunun 19. yüzyılda 5-l0 haneye kadar düşmesi ve Rumkale' nin harap olmasıyla yerleşim alanı Fırat’ın karşı sahiline nakledilmiş ve bu günkü Halfeti yerleşimi kurulmuştur. 1926 yılına kadar Birecik’e bağlı bir nahiye olan Halfeti, 1954 yılında ilçe haline getirilmiştir.[4]

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıl Toplam Şehir Kır
1965[5] 24.989 2.622 22.367
1970[6] 27.791 3.315 24.476
1975[7] 28.608 3.689 24.919
1980[8] 25.852 3.258 22.594
1985[9] 30.700 2.333 28.367
1990[10] 36.058 4.128 31.930
2000[11] 34.402 2.766 31.636
2007[12] 40.800 10.238 30.562
2008[13] 40.747 9.609 31.138
2009[14] 40.464 8.985 31.479
2010[15] 39.835 8.457 31.378
2011[16] 39.893 8.522 31.371
2012[17] 39.609 8.536 31.073
2013[18] 38.737 38.737 veri yok
2014[19] 38.345 38.345 veri yok

Demografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Halfeti 2014 yılında yürürlüğe giren 5216 sayılı Büyükşehir belediyesi kanuna göre 9 merkez mahalle 35 bağlı mahallesi olmak üzere toplam 44 mahalleden oluşur. 2014 yılı Genel Nüfus sayımına göre ilçenin nüfusu 38,345' dir. Halfetililerin dili diğer ilçelerinden ayrılan bir yapı olan batı grubu dil ailesine sahiptir ve Gaziantep şivesiyle aynı sayılır. Çünkü 1920 yıllarında Fransızların işgali karşısında dağıtılan Gaziantep'li bazı aileler Yavuzeli, Araban ve Halfeti'ye göç etmiştir. Okur-yazar olma oranı ilçe bazında Güneydoğu Anadolu Bölgesi içerisinde %99 luk bir oran ile ilk sıralarda yer almaktadır.

Ayrıca 35 km uzunluğundaki sahil yolu ile Birecik'e bağlanmıştır. İlçe Merkezinin Şanlıurfa'ya uzaklığı 112 km, Gaziantep'e uzaklığı 105 km'dir. Yurttaşların Şanlıurfa il merkezi ile ilişkileri resmi işlerin görülmesi gibi durumlarda olmaktadır. İlçenin ekonomik bağlantısı ve sosyal/kültürel aktiviteleri Gaziantep ledir.

İlçe yeni yerleşim yerinde hızlı bir nüfus artışıyla karşılaşırken, eski yerleşim yeri ise turizme açılmış, kent, ciddi bir tarihi ve doğa turizmi payına sahip olmuştur. Güneydoğu Anadolu bölgesinde alternatif turizm alanında cazibe merkezi haline gelmiştir.

Turizm[değiştir | kaynağı değiştir]

Halfeti ilçesinin yüzde 80"i Birecik Barajı"nın yapımı ve evlerin su altında kalmasıyla birlikte, 15 kilometre uzaklıkta kurulan yeni yerleşim merkezine taşındı. Taş mimarisiyle yapılmış evlerin ve camilerin su altında kaldığı ilçe, aradan geçen süre içerisinde doğal güzelliğiyle dikkat çekiyor.

Fırat Nehri"nin altında kalan taş mimarisiyle "Saklı cennet ve "Kayıp kent" olarak da anılmaya başlanan Halfeti"de, yerli ve yabancı turistlerin yoğun ilgi gösterdiği bir belde haline geldi.[20]

Halfeti ilçesi, Türkiye'den 9 şehrin, dünyada 154 şehrin dâhil olduğu, Uluslararası Koordinasyon Komitesi toplantısında ‘Cittaslow’ (Sakin Şehir) unvanını aldı.[21]

Şive[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkçenin Halfeti ilçesinde kullanılan şivesinin Batı Anadolu ağızları içindeki konumu Prof. Dr. Leyla Karahan'ın Anadolu Ağızlarının Sınıflandırılması (Türk Dil Kurumu yayınları: 630, Ankara 1996) adlı çalışmasına göre şöyledir:

Halfeti ilçesine bağlı mahalleler[değiştir | kaynağı değiştir]

Mahalleler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Rüştiye Mahallesi,
  • Şimaliye Mahallesi,
  • Fırat Mahallesi
  • Siyahgül Mahallesi,
  • Karaotlak Mahallesi,
  • Seldek Mahallesi,
  • Arğaç Mahallesi,
  • Yeşilözen Mahallesi,
  • Cumhuriyet Mahallesi,
  • Dutluca Mahallesi.
  • Altınova Mahallesi,
  • Aşağıgöklü Mahallesi,
  • Balaban Mahallesi,
  • Beyburcu Mahallesi,
  • Bozyazı Mahallesi,
  • Bulaklı Mahallesi,
  • Çakallı Mahallesi,
  • Çebekoğlu Mahallesi,
  • Dergili Mahallesi,
  • Durak Mahallesi,
  • Fıstıközü Mahallesi,
  • Gözeli Mahallesi,
  • Gülaçan Mahallesi,
  • Günece Mahallesi,
  • Gürkuyu Mahallesi,
  • Hilalli Mahallesi,
  • Kalkan Mahallesi,
  • Kavaklıca Mahallesi,
  • Kayalar Mahallesi,
  • Kurugöl Mahallesi,
  • Macunlu Mahallesi,
  • Ortayol Mahallesi,
  • Ömerli Mahallesi,
  • Özmüş Mahallesi,
  • Salmanlı Mahallesi,
  • Savaşan Mahallesi,
  • Saylakkaya Mahallesi,
  • Sırataşlar Mahallesi,
  • Sütveren Mahallesi,
  • Tavşanören Mahallesi,
  • yukarı göklü Mahallesi,
  • Argıl Mahallesi,
  • Yukarıgöklü Mahallesi,

Ulaşım[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçe merkezi Gaziantep-Şanlıurfa karayoluna (İpekyolu) 40 km uzunluğundaki asfalt bir yol ile bağlanmıştır.

Ayrıca 35 km uzunluğundaki sahil yolu ile Birecik'e bağlanmıştır. İlçe Merkezinin Şanlıurfa'ya uzaklığı 112 km, Gaziantep'e uzaklığı 105 km'dir. Yurttaşların Şanlıurfa il merkezi ile ilişkileri resmi işlerin görülmesi gibi durumlarda olmaktadır. İlçenin ekonomik bağlantısı Gaziantep iledir.

Bu bakımdan gerek ilçe merkezinden gerekse köylerden Gaziantep'e gidip gelen çok sayıda vasıta vardır.

İlçe sınırları içinde yaklaşık 60000 metre asfaltlanmış yol, 28000 metre stabilize yol mevcuttur.

Yaz ve kış mevsimde bütün köylerle ulaşım sağlanmaktadır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "2011 Yılı Şanlıurfa İl Çevre Durum Raporu" Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
  2. ^ http://www.yerelnet.org.tr/ilceler/ilce_belediye_koordinat.php?ilceid=199004
  3. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6WFDda5qy. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  4. ^ a b "MISIR MEMLÛKLARININ HUDUD KALESİ RUMKALE VE ANADOLU’DA MEMLÛK İZLERİ", Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 12, Sayı: 2, Sayfa: 359-366, ELAZIĞ-2002, Muammer Gül
  5. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtmW432z. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  6. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bto9aspN. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtrCncss. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Btv30EWm. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtxAZfiD. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtysB6wc. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu13UmnL. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu38aejs. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuCJESEH. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  14. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuEMwgeF. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  15. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuG1Rnlm. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  16. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuHFJlg9. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  17. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6EZyU9GMI. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  18. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPVSYUQt. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  19. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6WFDda5qy. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  20. ^ http://www.turkiyeturizm.com/news_print.php?id=28273
  21. ^ http://cittaslowturkiye.org/?page_id=1311

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]