Hacı Zülkadar Zülfüqarov’un evi
Azerice: Hacı Zülqədər Zülfüqarovun evi | |
 | |
| Genel bilgiler | |
|---|---|
| Konum | Şeki, Azerbaycan |
| Koordinatlar | 41°12′13″K 47°11′37″D / 41.20361°K 47.19361°D |
| Tamamlanma | 1897 |
| Sahip | Hacı Zülkadar Zülfüqarov |
Hacı Zülkadar Zülfüqarov'un evi Şeki şehrinde bulunan, 19. yüzyıla ait tarihî-mimari bir anıttır.
Bina, Azerbaycan Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu’nun 3 Kasım 2021 tarihli ve 338 sayılı kararı ile yerel öneme sahip taşınmaz tarih ve kültür anıtları listesine alınmıştır.
Tarihi
[değiştir | kaynağı değiştir]Bina, 1897 yılında[1] Şeki’de yaşayan ipek tüccarı Hacı Zülkadar Zülfüqarov tarafından, Şeki kale duvarlarının güneybatı kısmında inşa ettirilmiştir.[2][3] Binada belirli bir inşa tarihi kaydedilmemiştir.[4] Şeki’ye özgü Azerbaycan mimari üslubunda inşa edilen konut[5], 3 katlıdır ve 28 odadan oluşmaktadır. Ev eğimli bir arazide inşa edildiği için ön cephesi üç, arka cephesi ise iki katlıdır.[2] Binanın sokağa açılan kapısında 6 adet oyma honça bulunmaktadır. Binanın yapımında kaya taşı ve pişmiş tuğla kullanılmıştır.[4]
Azerbaycan, Bolşevikler tarafından işgal edildikten sonra, 1926–1928 yıllarında Zülfüqarov ailesinin mülklerine el konuldu.[6] Zülkadar Zülfüqarov’un evi evi müsadere edildikten sonra, Şeki İcra Komitesi Başkanlık Kurulu’nun kararıyla önce kızlar semineri ve tiyatro binası olarak kullanılmıştır. Ekim 1930'da, Halk Eğitim Komiserliği'nin emriyle, binada 2 No'lu Nuha Yetimhanesi kuruldu. Çocuk yuvasına Badiseba Hanım Köçerli müdür olarak atanmıştır.[2][7][8] Badiseba Hanım, ömrünün sonuna kadar bu yetimhaneye başkanlık etmiştir.[9]
Binanın bulunduğu Şeki şehrinin tarihi kısmı, 2001 yılından bu yana UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne dahil edilmek üzere aday gösterilmiştir. 7 Temmuz 2019 tarihinde “Han Sarayı ile birlikte Şeki’nin tarihî merkezi” UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne dâhil edilmiştir.[10] Karar, Bakü Kongre Merkezi'nde düzenlenen UNESCO Dünya Mirası Komitesi'nin 43. oturumunda alınmıştır.[11]
Azerbaycan bağımsızlığını yeniden kazandıktan sonra da binada yetimhane faaliyet göstermeye devam etmiştir.[12] 2018 yılında yetimhane için yeni bir bina inşa edildiği için bina boşaltılmıştır. Bina, Azerbaycan Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu'nun 3 Kasım 2021 tarihli ve 338 sayılı kararı ile yerel öneme sahip taşınmaz tarih ve kültür anıtları listesine alınmıştır.[13][14]
2023 yılında İtalya-Azerbaycan Üniversitesi projesi çerçevesinde, ADA Üniversitesi ile Milano Politeknik Üniversitesi iş birliğiyle Şeki'de Zülfüqarov'un evinde “Tasarım ve Mimarlık” fakültesinin açılışı ilan edilmiştir.[15][16]
Ayrıca Bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]Özel
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Şəki şəhərində qarışıq tipli uşaq evi". heydar-aliyev-foundation.org. 2018. 28 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Temmuz 2025.
- ^ a b c Mirzəliyeva 2025, s. 55.
- ^ Mabudoğlu, Bəşirqızı, Adışirinov 2009, s. 201.
- ^ a b Mirzəliyeva 2025, s. 56.
- ^ Əlizadə, İbrahimov 2008, s. 97.
- ^ Mabudoğlu, Bəşirqızı, Adışirinov 2009, s. 202.
- ^ Dadaşov, Mustafa (27 Kasım 2023). "ADA Universiteti Şəkidə Dizayn və memarlıq fakültəsinin açılışını edib". azertag.az. 28 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Temmuz 2025.
- ^ Tahirqızı, Ülviyyə (26 Aralık 2014). "Badisəba Vəkilova yüzlərlə kimsəsiz uşağın böyüməsində və təhsil almasında əvəzsiz xidmətlər göstərib". Xalq Cəbhəsi qəzeti. s. 12. 14 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Temmuz 2025.
- ^ MİKAYILQIZI, Pərixanım (5 Şubat 2017). "Respublica News - XEYİRXAH, NƏCİB ƏMƏLLƏR SAHİBİ". Respublika qəzeti (Azerice). 30 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Temmuz 2025.
- ^ "Historic Centre of Sheki with the Khan's Palace" (İngilizce). unesco.org. 2019. 18 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Aralık 2012.
- ^ "Şəki Xan Sarayı Dünya İrsinin siyahısında" (Azerice). Amerika'nın Sesi. 7 Temmuz 2019. 15 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Aralık 2012.
- ^ Əlizadə, İbrahimov 2008, s. 98.
- ^ ""Azərbaycan Respublikası ərazisində dövlət mühafizəsinə götürülmüş daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin əhəmiyyət dərəcələrinə görə bölgüsünün təsdiq edilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2001-ci il 2 avqust tarixli 132 nömrəli Qərarında dəyişiklik edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarı". e-qanun.az (Azerice). 3 Kasım 2021. 25 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Haziran 2025.
- ^ "Şəkidəki İmam Əli məscidi ölkə əhəmiyyətli abidələrin siyahısına daxil edilib". Report İnformasiya Agentliyi (Azerice). 4 Kasım 2021. 28 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Haziran 2025.
- ^ "ADA University inaugurated the School of Design and Architecture within the Italy-Azerbaijan University project". ada.edu.az. 27 Kasım 2023. 9 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Temmuz 2025.
- ^ Mirzəliyeva 2025, s. 59.
Genel
[değiştir | kaynağı değiştir]- Əlizadə, Zəkəriyyə; İbrahimov, Nazim (2008). Şəki ipəyi uzaq karvan yollarında (Azerice). Bakü: Nafta press nəşriyyatı. s. 254.
- Mabudoğlu, Zəkəriyyə; Bəşirqızı, Ulduz; Adışirinov, Kamil (2009). Şəkidə məhəllə adları, soylar və ləqəblər (Azerice). Bakü: Nafta press nəşriyyatı. s. 605.
- Mirzəliyeva, Sevil (2025). Tarixin izlərini günümüzə daşıyan memarlıq inciləri (Zülfüqarovların mülkləri) (PDF) (Azerice). Bakü: SCIENTIFIC WORK International Scientific Journal. s. 181. ISSN 2663-4619.