Hür Subaylar Hareketi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

Hür Subaylar Hareketi, (Arapça:حركة الضباط الأحرار‎ "Harekat aḍ-ḌZubbāṭ al-ʾAḥrār"), veya kısaca Hür Subaylar, Mısır'da bir darbeyle 1952 Mısır Devrimi'ni gerçekleştirerek yönetimi ele geçirmiş ve içlerindeki subaylardan üç Mısır Cumhurbaşkanı çıkartmış, milliyetçi hedeflere sahip askeri grup.

1952 Mısır Devrimi sonrası toplanan hareket üyeleri (soldan sağa): Zekeriya Muhiddin, Adbullatif Bağdadi, Kemaleddin Hüseyin, Cemal Abdül Nâsır (oturan), Abdülhakim Amir, Muhammed Necib, Yusuf Sadık ve Ahmed Şevki

Hareketin oluşumu[değiştir | kaynağı değiştir]

1948 Arap-İsrail Savaşı sonrasında Mısır'da, halkın siyaset kurumlarına ve Kral Faruk dahil liderlerine olan güven sarsılmıştı. Bu siyasi kriz içerisinde halkın tepkisi mevcut siyasi partilere ve özellikle iktidardaki Vafd Partisi'ne yönelmişti. Bunun yanında ülkede neredeyse 70 yıldır askeri varlığı ve siyasi otoritesi bulunan İngilizler'e karşı ciddi bir tepki oluşmuştu.[1] Bu siyasi istikrarsızlık ortamı Mısır Ordusu'nun rolünün halk nezdinde güçlenmesine ve meşruiyetini koruyan tek siyasi varlık olarak konumlanmasına neden olmuştur. 26 Ocak 1952'de Kara Cumartesi olarak bilinen nümayiş ve olayların ardından büyük bir yangın çıktı. Kahire Yangını olarak bilinen bu olayın ardından ülkede yönetim boşluğu doğdu. Kral Faruk Nahhas Paşa'yı görevden alarak sıkıyönetim ilan etti ve Mısır Ordusu düzeni sağlayabilecek tek unsur olarak siyaset sahnesinin merkezine yerleşmiş oldu. Hareketi oluşturan esas unsur, Mısır milliyetçisi olan idealist, genç subaylardır. 1936 İngiliz-Mısır Anlaşması ile toplumun alt sınıflarından ve fakir ailelerinden gelen gençlerin de Mısır Ordusu'na girmesine zemin hazırlandı. Grubun kuruluşundan itibaren merkezde bulunan isimler arasında Cemal Abdül Nâsır, Salah Salim, Abdülhakim Amir, Zekeriya Muhiddin ve Servet Okaşa bulunmaktadır.

Hür Subaylar Devrimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Ocak 1953'te Kahire'de halk tarafından sevgi gösterileriyle karşılanan Hür Subaylar Hareketi üyeleri (arabada soldan sağa): Yusuf Sadık, Salah Salim, Cemal Abdül Nâsır ve Adbullatif Bağdadi

1948 Savaşı sonrası hükumeti sorgulama artmış ve subaylar arasında hükumeti, kralı, Mısır'daki İngiliz varlığını eleştirir propaganda malzemeleri hazırlanmıştır. 23 Temmuz 1952 tarihinde Hür Subaylar Hareketi, 1923 Anayasası adına hareket ettiklerini söyleyerek bir darbe gerçekleştirdi.[2] Darbenin etkili olması için başlarına General Muhammed Necib'i geçirmişlerdi fakat devrimin asıl lideri, hareketin de en önemli ismi olan Cemal Abdül Nâsır'dı. 26 Temmuz 1952'de Kral Faruk, Mısır'dan sürgün edildi ve bu gizli siyasi hareket kan dökülmeden Mısır'da yönetimi ele geçirmiş oldu. Hareketin başarısı sonrası gerçekleştirdikleri darbe, 1952 Mısır Devrimi veya Hür Subaylar Devrimi olarak anılmıştır. Özellikle Cemal Abdül Nâsır'ın liderliği döneminde 1970'e kadar süren dönemde Mısır dünya siyasetinin dikkat çeken ülkelerinden olmuştur. İç politikada 1953'te krallık yerine cumhuriyet ilan etmiş, toprak reformu gerçekleştirilmiş, kalkınmaya önem verilmiş, İngiliz varlığına son veren 1954 anlaşması imzalanmış ve orduya ve bürokrasiye dayalı siyasal sistem kurulmuştur.[3] Dış politikada da Bağlantısızlar Hareketi liderleri arasında yer alınmış ve Arap İsrail Savaşlarından 1956 Süveyş Krizi ve 1967 6 Gün Savaşı'nda ülke savaşa girilmiştir.[4] Abdül Nâsır'dan sonra Mısır Cumhurbaşkanı olan Enver Sedat da Hür Subaylar Hareketi içerisinden gelmiştir. Böylece Mısır'ın 1952'den 1981'e kadar yönetimini Hür Subaylar Hareketi içinden gelen subaylar yönetmiştir ve Mısır Cumhuriyeti'nin üç cumhurbaşkanını çıkarmıştır.

Üyeleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]