Höömey

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Hömey (Tuva Türkçesi: хөөмей / höömey) - Tıva Türklerinin ve dolaydaki Türk ve Moğol toplumlarının boğazdan söyledikleri müzik tarzı.

Tuva Türklerindeki bu söz başka dillere de geçmiştir. (İngilizce: Kömey (Hömey) (Moğolca: Хөөмэй) adı verilen gırtlak şarkıları Altay ve Sayan dağları dolayında yaşayan Türk halklarında söylenir.

Sözkökü[değiştir | kaynağı değiştir]

Höömey sözü Kumay, hömeylemek ise kumayler, kumaylar (Rusça: кумайлер ) sözünden değişerek gelmiştir. 19. asırdan sonra tanınmaya başlamıştır[1].


Sıgıt-höömey stilleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Höömey araştırmacıları[değiştir | kaynağı değiştir]

Tıva hömeyinin tarihi 20. yüzyılda başlamıştır. Bunun hakkında etnograf araştırmacısı Y. K. Yakovlev, Y.G. Grumm-Grjimaylo “Batı Moğolistan ve Uranhay yöresi” adlı kitabında höömey hakkında ilk açıklamalar yer alır.

Önemli hömeyciler[değiştir | kaynağı değiştir]

Eski feodal dönem Tıva'da höömey kültürel bir aktarım olarak devam etmiştir. A. Aksenov'un “Tıva halkının türküleri ” adlı kitabında bilinen hömeyci Soruktu Kırgızkızı çok etkili bir höömey yaptığını anlatır. Tuva Cumhuriyetinde Möngün Tayga bölgesinde yaşayan hömeyci Angırool Hertek, anası hömeyi doşpuluur ile birlikte daha güzel bir müziğe bürümüştür. Bütün bunları kendisi “Hömeycinin yaşamı” adlı kitabına yazmıştır.

Günümüzde Valentina Çüldüm (yurtdışı ve özellikle Avrupa ülkelerinde tanınan önemli hömeyci) ,Tıva ulusal orkestrasının üyelerinden Damıran Aylan, Şonçalay Oorjak ve “Tıva kızı” bölüğünün (grubu) üyelerinden Çoduraa Tumat ve başka hömeyciler ilk akla gelenlerdir.

Tuva Cumhuriyetinin ünlü hömeyci bölükleri (grupları) dünyaca da tanınmış olan “Hün-Hürtü”, “Çirgilçin”, “Tıva”, “Alaş”, “Çangı-Haya”, “Tıva kızı”.

Müziklerini höömeylendiren müzik grupları[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. Badırgı M. Tıva höömey./Sübedey. №1.-Mayıs, 2010.
  • Kırgıs Z. K., «Hооmеy — jеmçujinа Tuvı», Kızıl, 1992 g.
  • Kırgıs Z. K., «Tuvinskое gоrlоvое pеniе», Nоvоsibirsk, 2002 g.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Kay : Altayeli edebiyatında göğüs üstünden başlayıp gırtlaktan boğazdan çıkarılan seslerle okunan destan.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]