Gustáv Husák

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Dr. iur. (JUDr.)
Gustáv Husák
Çekoslavakya Komünst Partisi Birinci Sekreteri
Görev süresi
17 Nisan 1969 - 17 Aralık 1987
Yerine geldiği Alexander Dubček
Yerine gelen Miloš Jakeš
Çekoslavakya Devlet Başkanı
Görev süresi
29 Mayıs 1975 - 10 Aralık 1989
Yerine geldiği Ludvík Svoboda
Yerine gelen Václav Havel
Kişisel bilgiler
Doğum 10 Ocak 1913(1913-01-10)
Pozsonyhidegkút, Macaristan
(günümüzde Bratislava, Slovakya)
Ölüm 18 Kasım 1991 (78 yaşında)
Bratislava, Çekya ve Slovakya
(günümüzde Slovakya)[1]
Partisi Çekoslovakya Komünist Partisi
Evlilik(ler)
Magda Husáková-Lokvencová
(e. 1938; b. 1960)

Viera Husáková-Čáslavská
(e. 1975; ö. 1977)
Çocuk(lar) 2, Vladimír (d. 1944) ve Ján (1946-2004)
Bitirdiği okul Comenius Üniversitesi
İmzası

Gustáv Husák (10 Ocak 1913-18 Kasım 1991), 1969'dan 1987'ye Çekoslovakya Komünist Partis'nin Birinci Sekreteri ve 1975'ten 1989'a Çekoslovakya Devlet Başkanı olarak görev yapmış olan Slovak kökenli ÇekoSlovak komünist siyasetçi. Onun yönetimi, Prag Baharı'ndan sonra Normalleşme dönemi (Çek'te Normalizace, Slovakça'da Normalizácia) olarak bilinir. Avukatlık yaptı (1938-1942); alman kuvvetlerine karşı başlatılan Slovak ulusal ayaklanmasına katıldı (1944-45). Slovak Ulusal konseyi üyesi (1943-1945), Merkez komitesi üyesi (1945, 1949-1951), Çekoslovakya Komünist partisi Prezidyum üyesi (19451950), Millet meclisi üyesi (1945-1951) oldu. Savaş sonrasında Slovakya'nın en önemli siyasetçilerinden biri oldu. Slovakya özerk hükümetinin başkanlığını (yapmaktan başka (1946-1950), çeşitli bakanlıklar yaptı. 1951 'de tutuklandı, 1954'te bir burjuva milliyetçisi olmakla suçlanarak ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı. 1960 yılında serbest bırakıldı, 1963'te yeniden saygınlığına kavuştu, nisan 1968'de Cernik hükümetinde başbakan yardımcılığı yaptı. 23 ağustosta sovyet askeri müdahalesi sırasında cumhurbaşkanı Svoboda ile birlikte Moskova'ya gitti ve Moskova anlaşmalarının imzalanmasında rol oynadı. Bilâk'ın yerine Slovakya Komünist partisi birinci sekreterliğine seçildi. Ağustos 1968 sonunda toplanan XIV. Kongre'yi iptal ettirdi. Nisan 1969'da Dubček'in yerine Çekoslovakya Komünist partisi birinci sekreterliğine getirildi. Rejimi "normalleştirme" siyasetini benimsedi. Mayıs 1975'te cumhurbaşkanı seçildi. Mayıs 1985'te üçüncü kez cumhurbaşkanı seçildi. Mart 1986'da toplanan Çekoslovakya Komünist partisi 17. kongresinde yaptığı konuşmada, iktisadi reformlar yapmaktan korktukları yolunda yapılan düşmanca propagandadan yakındı. SSCB ve diğer sosyalist ülkelerdeki gelişmeleri yakından izlediklerini, kendi koşullarına en uygun yolu tutacaklarını açıkladı. Ancak aralık 1987'de parti genel sekreterliğinden ayrıldı. 1989 yılında cumhurbaşkanlığından istifa ederek, görevi demokratik seçimle işbaşına gelen yönetime devretti.

Erken dönem[değiştir | kaynağı değiştir]

Gustáv Husák, günümüzde Slovakya'nın başkenti olan Bratislava'da işsiz bir işçinin oğlu olarak doğdu. Bratislava'da 16 yaşında Komünist Gençlik Birliği'ne katıldı. 1933'te Bratislava'daki Comenius Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde eğitimine başladığında, 1938'den 1945'e kadar yasaklanmış olan Çekoslovakya Komünist Partisi'ne (KSČ) katıldı. II. Dünya Savaşı sırasında 1944 Slovak Ulusal Ayaklanması'nın liderlerinden biri olduğu için Jozef Tiso hükümeti tarafından hapse atıldı.

1950'de parti liderliğinin Stalinist tasfiyesine kurban gitti ve 1954'ten 1960'a kadar Leopoldov Hapishanesi'nde geçirerek ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı. İkna olmuş bir komünist olarak, hapsedilmesini her zaman büyük bir yanlış anlama olarak gördü ve parti liderliğine hitaben yazdığı birkaç temyiz mektubunda bunu periyodik olarak vurguladı. Dönemin parti lideri ve cumhurbaşkanı Antonín Novotný'nin, Husák'ı defalarca affetmeyi reddettiği ve yoldaşlarına "iktidara gelirse neler yapabileceğini bilemezsiniz" diye güvence verdiği genel olarak kabul ediliyor. Çekoslovakya'daki De-Stalinizasyon döneminin bir parçası olarak, Husák'ın mahkumiyeti bozuldu ve parti üyeliği 1963'te iade edildi. 1967'de Novotný ve KSČ'nin neo-Stalinist liderliğinin eleştirmeni olmuştu. Nisan 1968'de, yeni parti lideri ve Slovak arkadaşı Alexander Dubček yönetimindeki Prag Baharı sırasında Husák, Slovakya'daki reformları denetlemekten sorumlu Çekoslovakya'nın başbakan yardımcısı oldu. Slovakya özerk hükümetinin başkanlığını (yapmaktan başka (1946-1950), çeşitli bakanlıklar yaptı. 1951 'de tutuklandı, 1954'te bir burjuva milliyetçisi olmakla suçlanarak ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı. 1960 yılında serbest bırakıldı, 1963'te yeniden saygınlığına kavuştu,

Çekoslovakya lideri[değiştir | kaynağı değiştir]

Sovyetler Birliği, Dubček'in 1968'deki liberal reformlarından (Prag Baharı) giderek daha fazla endişe duyduğunda, aslında Dubček'in müttefiki ve reform programının ılımlı bir destekçisi olan Husák, ihtiyat çağrısında bulunmaya başladı. Sovyetler Ağustos ayında Çekoslovakya'yı işgal ettikten sonra Husák, Moskova'da kaçırılan Dubček ve Leonid Brejnev arasındaki ÇekoSlovak-Sovyet müzakerelerine katıldı. Husák rotasını değiştirdi ve Dubček'in reformlarının tersine çevrilmesini isteyen parti üyeleri arasında lider oldu. Pragmatizminin bir açıklaması, 1968 olaylarından sonra Slovakya'daki resmi konuşmalarından birinde verildi, bu sırada retorik bir soru sormaya cesaret etti ve Sovyetler Birliği karşıtlarının Çekoslovakya'ya karşı ülkeyi desteklemek için gelebilecek müttefikleri nerede bulmak istediklerini sordu. Sovyet birlikleri. Moskova tarafından desteklenen, daha Ağustos 1968'de Slovakya Komünist Partisi'nin lideri olarak atandı ve Nisan 1969'da Çekoslovakya Komünist Partisi'nin ilk sekreteri (unvanı 1971'de genel sekreter olarak değiştirildi) olarak Dubček'in yerini aldı. Dubček'in reformlarını tersine çevirdi ve 1969-1971'de partiyi liberal üyelerinden temizledi. 1975'te Husák, Çekoslovakya Devlet Başkanı seçildi. Husák'ın liderliğinin yirmi yılı boyunca Çekoslovakya, Moskova'nın en sadık müttefiklerinden biri oldu. 1963'te yeniden saygınlığına kavuştu, nisan 1968'de Cernik hükümetinde başbakan yardımcılığı yaptı. 23 ağustosta sovyet askeri müdahalesi sırasında cumhurbaşkanı Svoboda ile birlikte Moskova'ya gitti ve Moskova anlaşmalarının imzalanmasında rol oynadı. Bilâk'ın yerine Slovakya Komünist partisi birinci sekreterliğine seçildi. Ağustos 1968 sonunda toplanan XIV. Kongre'yi iptal ettirdi.

İstilayı izleyen ilk yıllarda, Husák, nispeten tatmin edici bir yaşam standardı sağlayarak ve 1950'lerde olduğu gibi herhangi bir açık misillemeden kaçınarak öfkeli sivil nüfusu yatıştırmayı başardı. Onun rejimi, ülkedeki Komünist yönetimin ilk 20 yılında hüküm süren ağır Stalinizme tam bir dönüş değildi. Aynı zamanda, insanların hakları János Kádár'ın Macaristan'ında ve Josip Broz Tito'nun Yugoslavya'sında olduğundan daha kısıtlıydı. Gerçekten de kültürel düzeyde Erich Honecker'ın Doğu Almanyası'nda ve hatta Nikolay Çavuşesku'nun Romanyası'nda görülen baskı düzeyine yaklaştı. Gizli polis (StB) tarafından daha sonra 77 Bildirgesi tarafından temsil edilen muhalifleri ve StB'nin önleyici grevlerinin hedefi olan yüzlerce bilinmeyen kişiyi hedef alan bir baskı kampanyası vardı. Husák daha muhafazakar hale geldikçe baskı yıllar içinde yoğunlaştı. 1968'de Cernik hükümetinde başbakan yardımcılığı yaptı. 23 ağustosta sovyet askeri müdahalesi sırasında cumhurbaşkanı Svoboda ile birlikte Moskova'ya gitti ve Moskova anlaşmalarının imzalanmasında rol oynadı. Bilâk'ın yerine Slovakya Komünist partisi birinci sekreterliğine seçildi. Ağustos 1968 sonunda toplanan XIV. Kongre'yi iptal ettirdi. Nisan 1969'da Dubček'in yerine Çekoslovakya Komünist partisi birinci sekreterliğine getirildi.

1970'lerin başlarından itibaren Husák, Prag Baharı sonrasında tasfiye edilenlerin partiye yeniden katılmalarına izin verdi. Bununla birlikte, kendilerini geçmiş eylemlerinden alenen uzak tutmaları gerekiyordu. Husák'ın görev süresinin ikinci kısmı, Politbüro içinde Gorbaçov tarzı reformları kabul edip etmeme konusunda bir mücadele gördü. Vasiľ Biľak liderliğindeki muhafazakarlar herhangi bir yeniden yapılanmaya karşı çıkarken, Başbakan Lubomír Štrougall liderliğindeki ılımlılar reformdan güçlü bir şekilde yanaydı. Husák, 1991'de başlaması planlanan biraz gönülsüz bir reform programını açıkladığı Nisan 1987'ye kadar tarafsız kaldı. Ancak o yılın ilerleyen saatlerinde Husák, genç liderlerin (Jakeš ve Ladislav Adamec) iktidarı paylaşma arzusuna yanıt olarak genel sekreterlik görevini Miloš Jakeš'e devretti.

24 Kasım 1989'da, Husák da dahil olmak üzere Komünist Partinin tüm Başkanlık Divanı, Kadife Devrim'in ardından istifa etti. Parti, dört gün sonra resmen iktidarı terk etti. 10 Aralık'ta Husák yeni bir hükümete yemin etti. Bir komünist olan Marián Čalfa tarafından yönetilse de, komünist olmayan bir çoğunluğa sahipti - 41 yıldır ilk kez Komünistlerin ve/veya diğer yolcuların egemenliğinde değildi. O günün ilerleyen saatlerinde, büyük ölçüde yarattığı rejimin resmi sonuna başkanlık ettikten sadece birkaç saat sonra istifa etti. 44 yıl sonra yapılacak ilk özgür seçimler öncesinde imajını onarmak için umutsuz bir girişimde bulunan Komünist Parti, Şubat 1990'da onu kovdu. 18 Kasım 1991'de 78 yaşında öldü. Nisan 1969'da Dubček'in yerine Çekoslovakya Komünist partisi birinci sekreterliğine getirildi. Rejimi "normalleştirme" siyasetini benimsedi. Mayıs 1975'te cumhurbaşkanı seçildi. Mayıs 1985'te üçüncü kez cumhurbaşkanı seçildi. Mart 1986'da toplanan Çekoslovakya Komünist partisi 17. kongresinde yaptığı konuşmada, iktisadi reformlar yapmaktan korktukları yolunda yapılan düşmanca propagandadan yakındı. SSCB ve diğer sosyalist ülkelerdeki gelişmeleri yakından izlediklerini, kendi koşullarına en uygun yolu tutacaklarını açıkladı. Ancak aralık 1987'de parti genel sekreterliğinden ayrıldı. 1989 yılında cumhurbaşkanlığından istifa ederek, görevi demokratik seçimle işbaşına gelen yönetime devretti.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Saxon, Wolfgang (19 Kasım 1991). "Gustav Husak, CzechoSlovak Leader, Dies at 78". The New York Times. 12 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mart 2022.