Gojong

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Gojong
Kore İmparatoru
Gojong of the Korean Empire 01.jpg
Kore İmparatoru
Hüküm süresi 1897-1907
Sonra gelen Sunjong
Joseon Kralı
Hüküm süresi 1863-1897
Önce gelen Cheoljong
Eş(leri) İmparatoriçe Myeongseong
Hanedan Joseon
Babası Prens Heungseon
Annesi Prenses Sunmok
Doğum 8 Eylül 1852
Unhyeon Sarayı, Hanseong, Joseon Krallığı
Ölüm 21 Ocak 1919
Deoksu Sarayı, Keijo, Japon İmparatorluğu

Gojong (Korece: 고종, 高宗) veya İmparator Gwangmu (광무제, 光武帝 Gwangmuje; 8 Eylül 1852-21 Ocak 1919)[1], Joseon Krallığı'nın 26. kralı[1] ve Kore'nin ilk imparatorudur. Saltanatı 13 Aralık 1863'ten 21 Ocak 1907 tarihine kadar sürmüştür.

Biyografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Gojong, 1863 yılında Kral Cheoljong'un ölümünün ardından tahta çıktığında henüz 11 yaşındaydı. Bu nedenle 1873 yılında yetişkin olana kadar devlet işleri babası Heungseon Daewongun tarafından yerine getirildi.[1] Heungseon Daewongun, Kore'yi güçlendirme ve dışarıya kapalı bir siyaset izlemekteydi. 1866'da Fransız ve 1871'de ABD seferi ile Japon gambotu Un'yō olayı, Kral Gojong da dahil olmak üzere çoğu Joseon yetkililerini zor durumda bıraktı. 1876 yılında Meiji Restorasyonu ile güçlenen Japonya Joseon'u üç limanını Japonya ile ticarete açılmasını ve Japon vatandaşlarına Kore üzerinde dokunulmazlık hakkı veren Ganghwa Antlaşması'nı imzalamaya zorladı.[2] 1882 yılında bazı ordu birlikleri düşük maaşlar ve itibar kaybı nedeniyle Imo Ayaklanması'nı çıkardıysa da ayaklanma General Yuan Shikai önderliğindeki Qing Hanedanı birlikleri tarafından bastırıldı ve Heungseon Daewongun Çin'e sürgüne gönderildi. 1884 yılında da Gojong'a karşı başarısız bir darbe girişimi düzenlendi.

1894 yılında çıkan Donghak Köylü Ayaklanması üzerine Gojong ayaklanmayı bastırmak için Çin'den yardım istedi. Bunun üzerine Qing Hanedanı 2,700 askerini Kore'ye gönderdi. Ancak Japonya, Qing Hükümeti'nin Japonya'ya Tientsin Sözleşmesi'ne uygun bir şekilde haber vermediğinden dolayı Çin'e savaş ilan etti.[3] Savaşın Japonya tarafından kazanılmasının ardından yapılan Şimonoseki Antlaşması ile Çin, Kore üzerindeki tüm haklarından vazgeçti ve Japonya'nın Kore üzerindeki etkisi arttı. Ekim 1895 tarihinde Japonya'nın Kore temsilcisi olan Miura Gorō'nun planı ile adamları Gyeongbok Sarayı'nı basarak Kraliçe Min'i öldürüp cesedini ormanda yaktılar.[4] Bu suikast Kore'de Japon karşıtlığını arttırdı ve ülke çapında protesto gösterileri düzenlendi[5] Kral Gojong ve Prens Sunjong 1896'da Rus temsilciliğine sığındı. Ekim 1897'de Kral Gojong, Gyeongungung'a geri dönerek Kore İmparatorluğu'nun kuruluşunu ilan etti.

1904-1905 Rus-Japon Savaşı'nın Japonya tarafından kazanılmasının ardından Kore Eulsa Antlaşması ile tamamen Japonya'nın himayesine girdi. Antlaşma gereği Japonya Kore'de kalıcı olarak asker bulundurabilme ve Kore hükümetine temsilci atama hakkına sahip oldu. Gojong, Kore üzerindeki egemenliğini yeniden sağlamak için 1907 Lahey Barış Sözleşmesi'ne temsilci göndermesi üzerine Japonya'nın baskısıyla oğlu Sunjong'un lehine tahttan çekilmeye zorlandı. Tahttan çekildikten sonra Japonlar tarafından Deoksu Sarayı'na hapsedildi. 22 Ağustos 1910 tarihinde de Kore Japon-Kore İlhak Antlaşması gereği resmen Japon İmparatorluğu'na ilhak edildi. Gojong 21 Ocak 1919 tarihinde 67 yaşında hayatını kaybetti. Kendisinin Japonlar tarafından zehirlenerek öldürüldüğü söylentilerinin yayılması Japonya'ya karşı 1 Mart Hareketi'nin ortaya çıkmasına neden oldu.[1]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c d Kojong (İngilizce) Encyclopædia Britannica Online Academic Edition. 2 Mart 2017 tarihinde erişilmiştir.
  2. ^ Nahm, Andrew C. (1993). Introduction to Korean History and Culture, page 146-7. Seoul: Hollym Corporation. ISBN 0-930878-08-6
  3. ^ McClain, James L. (2002). Japan, a Modern History. W.W. Norton & Company. ss. 1–724. ISBN 9780-3930-4156-9. 
  4. ^ Byong-Kuk Kim, "Assassination of Empress Myongsong," Korea Times, 28 Aralık 2001
  5. ^ "아관파천" (Korece). Naver/Doosan Encyclopedia. http://100.naver.com/100.nhn?docid=103953. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Resmî unvanlar
Önce gelen:
Cheoljong
Joseon Kralı
1863-1897
Sonra gelen:
Sonra gelen yoktur.
Önce gelen:
Önce gelen yoktur.
Kore İmparatoru
1897-1907
Sonra gelen:
Sunjong