Galanthus

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Kardelen
Galanthus nivalis.jpg
Bilimsel sınıflandırma Bu sınıflandırmayı düzenle
Üst âlem: Eukaryota
(sırasız): Diaphoretickes
(sırasız): Archaeplastida
Âlem: Plantae
Klad: Tracheophyta
Klad: Angiosperms
Klad: Monocots
Takım: Asparagales
Familya: Amaryllidaceae
Alt familya: Amaryllidoideae
Oymak: Galantheae
Cins: Galanthus
L.[1]
Tip tür
Galanthus nivalis

Galanthus veya kardelen, bir çenekli çiçekli bitki familyalarından nergisgiller (Amaryllidaceae) içinde sınıflanan 20'ye yakın çok yıllık, soğanlı ve otsu bitki türlerinin ortak adı.[3][4]

Kardelenler, tıbbi açıdan önemli oldukları düşünülen bitkilerdir:[4]

  • Türkiye'de halk arasında, toprak üstü kısımları kalbi kuvvetlendirici, mideye iyi gelen ve âdet söktürücü ilaç; toprak altı kısımları ise taze haldeyken ezilerek, çıbanları olgunlaştırmak için hazırlanan lapa olarak kullanılır.
  • İçerdikleri ve ilaç olabilme olasılığı bulunan alkaloid ve lektinler nedeniyle, çok sayıda araştırmaya konu olmaktadırlar.

Türkiye'de 14 türünün doğada yetiştiği bilinen kardelenlerden bazılarının soğanları Türkiye'nin ihraç ürünleri arasında bulunmaktadır. Galanthus elwesii ile Galanthus ikariae ve/veya Galanthus latifolius adlı türler, uzun yıllardan beri ve başta Hollanda olmak üzere bazı ülkelere, "süs bitkisi" adı altında ihraç edilmiştir.[5] Güncel durumda, Galanthus elwesii ile Galanthus woronowii türleri dışındaki kardelen soğanlarının doğadan toplanarak ihraç edilmesi yasaktır. Bahsi geçen ve Türkçede sırasıyla "Toros kardeleni" ve "Karadeniz kardeleni" olarak anılan iki türün soğanlarının ihracatı ise sınırlandırılmıştır.[6]

Türler[değiştir | kaynağı değiştir]

Avrupa ve Batı Asya'da 19 tür kardelen (Galanthus) dağılımı haritası. (Doğal aralığının bir temsili de girişimi, (Kaynak: Wikipedia sayfaları EN, DE, RU, FR))

İnternet üzerinden ulaşılabilen taksonomi kaynaklarında, kardelenler için farklı tür listeleriyle karşılaşmak mümkündür[7][8]

ve bunların bazıları oldukça sınırlı sayıda kardelen türünü içerir.[9][10] Aşağıda sunulmuş olan listeyse, Birleşik Devletler Tarım Bakanlığı (United States Department of Agriculture, USDA) Tarımsal Araştırma Servisi (Agricultural Research Service, ARS) bünyesindeki DNA Kaynakları Bilgi Ağı (Germplasm Resources Information Network, GRIN)'nın kardelen türleri listesidir.[11] Wikispecies de güncel durumda listelediği her bir kardelen türü için bu kaynağa atıfta bulunmaktadır.[12]

  • Alt tür: Galanthus alpinus var. alpinus (syn: Galanthus caucasicus) Türkiye
  • Alt tür: Galanthus alpinus var. bortkewitschianus
  • Alt tür: Galanthus reginae-olgae subsp. reginae-olgae
  • Alt tür: Galanthus reginae-olgae subsp. vernalis

Resimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Aşağıda sunulmuş olan resimler, Wikimedia Commons'ın Galanthus kategorisinden seçilmiştir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Species Plantarum 1: 288. 1753
  2. ^ Species Plantarum 1: 288. 1753.
  3. ^ P. F. Stevens (2001–2016). "Angiosperm Phylogeny Website: Asparagales: Amaryllidoideae". 28 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mayıs 2016. 
  4. ^ a b Çelik, D. S.; Ünver, N.; Önür, M. A. (2002). Galanthus elwesii Hook. bitkisi üzerinde anatomik çalışmalar[ölü/kırık bağlantı]. 14. Bitkisel İlaç Hammaddeleri Toplantısı, 29-31 Mayıs 2002, Eskişehir. Bildiriler (editör: Başer, K. H. C. ve Kırımer, N.) 25 Mart 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Web’de yayın tarihi: Haziran 2004. ISBN 975-94077-2-8
  5. ^ Kaya, G. İ., Kıvçak, B., Gözler, B. (2002). Galanthus nivalis L. subsp. cilicicus (Baker) Gottlieb-Tannenhain bitkisinden hazırlanan herba ve bulbus galanthi drogları üzerinde DAB 10'A göre yapılan kalite kontrol çalışmaları[ölü/kırık bağlantı]. 14. Bitkisel İlaç Hammaddeleri Toplantısı, 29-31 Mayıs 2002, Eskişehir. Bildiriler (editör: Başer, K. H. C. ve Kırımer, N. 25 Mart 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Web’de yayın tarihi: Haziran 2004. ISBN 975-94077-2-8
  6. ^ Tarım ve Köyişleri Bakanlığı (2006). Doğal çiçek soğanlarının 2007 yılı ihracat listesi hakkında tebliğ (No: 2006/48) 25 Mart 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Resmî Gazete (Tarih: 21 Ekim 2006, Cumartesi. Sayı: 26326).
  7. ^ Galanthus. NCBI Taxonomy. Erişim: 22 Şubat 2007.
  8. ^ Galanthus[ölü/kırık bağlantı]. TÜBİTAK - Türkiye Taksonomik Tür Veritabanı. Erişim: 22 Şubat 2007.
  9. ^ Galanthus. ITIS - Integrated Taxonomic Information System. (Erişim: 22 Şubat 2007)
  10. ^ Galanthus. Taxonomicon. (Erişim: 22 Şubat 2007)
  11. ^ GRIN Species Records of Galanthus[ölü/kırık bağlantı]. USDA, ARS, National Genetic Resources Program. Germplasm Resources Information Network - (GRIN). National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland. Erişim: 22 Şubat 2007.
  12. ^ Galanthus. Wikispecies. (Sürüm: 6 Kasım 2006)

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Wikimedia Commons'ta Galanthus ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.

Wikispecies-logo.svg
Wikispecies'te konuyla ilgili sayfa mevcuttur: