Güney Şyung-nu
南匈奴 nán xiōng nú Güney Hunları | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 48-216 | |||||||||
 Güney Şyung-nu Devleti ve Komşuları | |||||||||
| Başkent | ? | ||||||||
| Yaygın dil(ler) | Şyung-nu dili | ||||||||
| Resmî din | Tengrizm | ||||||||
| Hükûmet | Monarşi | ||||||||
| Kağan | |||||||||
| |||||||||
| Yasama organı | Kurultay | ||||||||
| Tarihçe | |||||||||
| |||||||||
| |||||||||
| Günümüzdeki durumu | Moğalistan Çin | ||||||||
| Türk tarihi |
|---|
| dizisinin bir parçası |
 |
Güney Şyung-nu (Çince: 南匈奴; pinyin: nán xiōng nú), Ho-han-ye yönetimindeki Doğu Şyung-nu'nun tekrar parçalanmasından sonra güneyindeki topraklarını idare eden devlettir.
Şyung-nu, MÖ 46 yılında Ho-han-ye ve Çi-Çi kardeşler arasında Doğu Şyung-nu ve Batı Şyung-nu olmak üzere ikiye ayrıldı. Doğu Şyung-nu'yu Ho-han-ye'nin soyundan gelenler yönetirken Batı Şyung-nu'yu da sadece Çi-Çi yönetti.
Ho-han-ye'nin ölümünden sonra Doğu Şyung-nu devleti, Panu ve yeğeni Pi'nin taht kavgasına sahne oldu. MS 48 yılında Doğu Şyung-nu, Güney Şyung-nu ve Kuzey Şyung-nu olarak ikiye ayrılmıştır. Pi, Güney Şyung-nu'yu ve Panu ise Kuzey Şyung-nu'yu yönetmiştir.
Çin egemenliğinin gölgesinde yönetilen bu imparatorluk, Talas'ın doğusundan Çin'e kadar olan topraklara egemendi. Bu bölgeler Çin Seddi'nin kuzeyinden Kansu bölgesini oradan da Gobi Çölü'nü kapsıyordu. Güney Şyung-nu-lar, Çin hakimiyetini kabul etmişlerdir ve 216 yılına kadar himayeleri sürmüştür.
Şyung-nu'ların tüm mirasçıları önce Doğu Şyung-nu'lar ve oradan da Güney Şyung-nu-lar'dır. Ho-han-ye'nin soyu Pi ile devam etmiştir.
Çin'e yakın bir bölgede bulunan Güney Şyung-nu, Çin üstünlüğünü kabul ettiği hâlde, Baykal Gölü ve çevresindeki Kuzey Şyung-nu devleti bağımsız kalmayı tercih etmişti. Ancak Çinliler Güney Şyung-nu'yu kışkırtarak Kuzey Şyung-nu'yu da yıprattılar. Sonuçta güneyden gelen Güney Şyung-nu'nun hücumları ile kuzeyden gelen Türk kavimlerinden Tiele'nin akınları arasında sıkıştırılmıştı. Bu nedenle Panu çevresindeki kabileler Talas'ın batısına göç etmişti.
Çin, 216 yılındaysa Güney Şyung-nu'yu tamamen yok etti.[1]
Şanyularının Listesi
[değiştir | kaynağı değiştir]| # | Tanhu / Şanyü | Çince Adı | Başlangıç | Bitiş |
|---|---|---|---|---|
| 1. | Pi (Sutuhu) | 醢落屍逐鞮單于 hǎiluò shìzhúdī dānyú | 48 | 56 |
| 2. | Qiufu Youdi (Mo) | 丘浮尤鞮單于 qiūfúyóudī dānyú | 56 | 57 |
| 3. | 伊伐於慮鞮單于 yīfáyūlǜdī dānyú | 57 | 59 | |
| 4. | Sanmuldutzu | 醢童屍逐侯鞮單于 hǎitóng shìzhú hóudī dānyú | 59 | 63 |
| 5. | 丘除車林鞮單于 qiūchúchē líndī dānyú | 63 | 63 | |
| 6. | 湖斜屍逐侯鞮單于 húxiéshìzhú hóudī dānyú | 63 | 85 | |
| 7. | Yuliu | 伊屠於閭鞮單于 yītú yūlǘdī dānyú | 85 | 88 |
| 8. | ? & Yuçukien | 休蘭屍逐侯鞮單于 xiūlán shìzhú hóudī dānyú & 於除犍單于 yūchúqián dānyú | 88 | 93 |
| 9. | Ankuo | 安國單于 ānguó dānyú | 93 | 94 |
| 10. | Tingtoşi-suyheuti | 亭獨屍逐侯鞮單于 tíngdú shìzhú hóudī dānyú | 94 | 98 |
| 11. | Vanşiçi-suyti | 萬氏屍逐侯鞮單于 wànshì shìzhú hòudī dānyú | 98 | 124 |
| 12. | Vuçihu-şihço | 烏稽侯屍逐鞮單于 wūjīhóu shìzhú hòudī dānyú | 124 | 128 |
| 13. | Tejoşi-suytsieu | 去特若屍逐就單于 qùtè ruòshì zhújiù dānyú | 128 | 140 |
| — | Taht boş | 140 | 143 | |
| 14. | Hulanjoşi-suytsieu | 呼蘭若屍逐就單于 hūlán ruò shìzhú jiù dānyú | 143 | 147 |
| 15. | İlingşi-suytsieu | 伊陵屍逐就單于 yīlíng shìzhújiù dānyú | 147 | 172 |
| 16. | Totejoşi-suytsieu | 屠特若屍逐就單于 tútèruò shìzhú jiù dānyú | 172 | 177 |
| 17. | Huçing | 呼征單于 hūzhēng dānyú | 177 | 179 |
| 18. | Kiangkiu | 羌渠單于 qiāngqú dānyú | 179 | 188 |
| 19. | Yufuluo (Teçişi) | 持至屍逐就單于 chízhì shìzhú jiù dānyú | 188 | 195 |
| 20. | 須卜骨都侯單于 xūbǔgǔ dōuhóu dānyú | 188 | 189 | |
| 21. | Huçutsiuen | 呼廚泉單于 hūchúquán dānyú | 195 | 216 |
Şyung-nu Soyağacı
[değiştir | kaynağı değiştir]| Şyung-nu'lar | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Büyük Hun İmparatorluğu (Şyung-nu) (Toman, Maotun) (MÖ 220 - MÖ 58) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Batı Şyung-nu (Çi-Çi) (MÖ 56 - MÖ 36) | Doğu Şyung-nu (Ho-han-ye) (MÖ 58 - MS 48) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Kuzey Şyung-nu (Panu) (MS 48 - 156) | Güney Şyung-nu (Pi) (MS 48 - 216) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Avrupa Hun İmparatorluğu (375 - 469) (tartışmalı) | Ak Hun İmparatorluğu (440 - 567) (tartışmalı) | Beş Hu On Altı Krallık (309 - 439) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynaklar
[değiştir | kaynağı değiştir]- Görsel Yayınları Ansiklopedisi, 7. cilt.
- Hayat Ansiklopedisi, 2. cilt.
- Britanicca Ansiklopedisi.
- J.P.Roux Türklerin Tarihi
- Yeni Türkiye Yayınları, Genel Türk Tarihi Ansiklopedisi, 2. cilt
- PTT smartcard 16 Türk devleti koleksiyonu
- 1969 TRT Türk Tarihi Takvimi.
Çince Kaynaklar
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ BURAN, Hasan (2014-07-13). "Güney Hun Devleti Kısaca". 13 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2025-11-10.