Göreme'deki kiliseler listesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Göreme'deki Kiliseler sayfasından yönlendirildi)
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 38°40′K 34°50′D / 38.667°K 34.833°D / 38.667; 34.833

Karanlık Kilise'deki fresklerden bir örnek

Göreme'deki kiliseler listesi, Türkiye’deki Nevşehir şehrinin bir ilçesi olan Göreme'de bulunan ilk Hristiyanlar tarafından inşa edilen kiliseleri kapsar.[1]

Erciyes Dağının volkanik patlamasından sonra lavlar Kapadokya Bölgesinde yumuşak kayalar oluşturmuştur. Bu türde kaya yapısı 20.000 km² arazide görülmektedir. Yumuşak kaya zamanla su ve rüzgar tarafından erozyona uğratılmış, bu sayede bugün üzerinde sert kaya yapı bulunan peri bacaları oluşmuştur. Bu kayaya çok kolay şekil verilebildiğini gören Göreme ve Kapadokya halkları kayalara ev, kilise ve manastırlar oymuştur.[2]

Özellikle ilk Hristiyanlar tarafından sığınmak için kullanılan mekanlarda Bizans sanatının önemli örnekleri yer almaktadır. Freskler post-ikonoklast dönemin çok önemli örnekleridir. MS 4.yüzyılda bölgede Kayseri’den Aziz Basil’in talimatıyla küçük topluluklar oluşmaya başlamış ve bu kayalara evler oyulmuştur. MS 725-842 yılları arasındaki ikonoklast döneminde bölgedeki kutsal mekanların süslenmesi asgari ölçekte tutulmuş, genellikle sadece haç imgesi kullanılmıştır. Bu dönemden sonra kayalara yeni kiliseler oyulmuş ve kutsal mekanlar renkli fresklerle süslenmiştir.

Tokalı Kilise[değiştir | kaynağı değiştir]

Tokalı Kilise Kayseri Yeşilhisar ilçesinin bebekleriyle de ünlü olan Soğanlı köyünde bulunmaktadır. Kilisenin restorasyonu 1980’lerde tamamlanmıştır. Kilisenin en önemli özelliklerinden birisi nefteki 9.yüzyıla ait freskler, 11.yüzyılda eklenen yarım kubbedeki eklemelerdir. 12 havariye ait freskleri barındıran kilisede, İsa Peygamberin ve azizlerin hayatından sahneler de bulunmaktadır. Kilise dört odadan oluşmuştur. En eski bölüm 10.yüzyıldan kalmıştır. Kilisenin yeni bölümünde İncil’den sahneler bulunmaktadır.

Elmalı Kilise[değiştir | kaynağı değiştir]

Elmalı Kilise

Elmalı Kilise küçük bir mağara kilisesidir. MS 1050 yılı civarında inşa edilmiştir. Dört haç şeklinde yapılmıştır. Bu kilisenin restorasyonu 1991 yılında tamamlanmış ama fresklerin bozularak dökülmesine engel olunamamıştır. Bu kilisede azizleri, rahipleri ve Hristiyan şehitlerini anlatan sahneler bulunmaktadır. Ayrıca kilisede Yunanca balık anlamına gelen ΙΧΘΥΣ harflerinden oluşan balık resimleri bulunmaktadır. Kilisenin ismindeki elmanın resmedilen melek Mikâil’in elindeki elmadan veya civardaki çok büyük bir elma ağacından geldiği sanılmaktadır.

Barbara Kilisesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Barbara Kilisesi

Barbara Kilisesinin ismi, babası tarafından Hristiyanlığın etkisinden uzak tutulmak için hapis tutulan Mısırlı bir azizenin adından gelir. Bütün engellemelere rağmen Hristiyanlığın gereklerini yerine getirmeyi başaran Barbara sonunda babası tarafından işkence edilerek öldürülecektir. 11.yüzyılda inşa edilen kilise bu Hristiyan şehit-azizeye ithaf edilmiştir. Kilisenin yapısı Çarıklı Kiliseye çok benzer. İçi haç şeklinde ve ortasında bir kubbesi vardır. Kubbedeki tahtında İsa resmedilirken doğrudan kayay çizikmiş doğal kırmızı renklerle resimler çizilmiştir. Ayrıca kilisenin kuzey duvarında ejderhaya karşı at üzerinde birlikte savaşan Aziz George ve Aziz Theodore resmedilmiştir.

Yılanlı Kilise[değiştir | kaynağı değiştir]

Yılanlı Kilise

Yılanlı Kilise uzun koridorlu ve alçak tavanlı kemerli bir kilisedir. İsmini duvarındaki yılan/ejderhayı öldüren Aziz George ve Aziz Theodore resminden alır. Kilisede ayrıca İmparator Konstantin ve annesi Aziz Helena’yı canlandıran resimler bulunmaktadır. Diğer ilginç bir resim ise Aziz Onuphrius’a aittir. Bu aziz, Mısır’daki Thebes yakınlarındaki çölde münzevi bir hayat yaşamış ve genelde olduğu gibi uzun gri sakalı ve tek giysi olarak üzerinde olan defne yaprağıyla resmedilmiştir.

Karanlık Kilise[değiştir | kaynağı değiştir]

Karanlık Kilise

Karanlık Kilise 11. yüzyılda inşa edilen bir manastırdır. Kubbeli bir kilise olup dört kolon ve bir büyük, iki küçük kubbeye sahiptir. Kubbelerde Yeni Ahit’den sahneler resmedilmiştir. Bölgenin Türkler tarafında alınmasından sonra 1950’lere kadar güvercinlik olarak kullanılmıştır. Güvercin pislikleri 14 yılda temizlenen freskler tüm Kapadokya’da en iyi saklanan fresklerdir. Kilisenin ismi tüm kiliseyi sadece küçük bir pencerenin aydınlatmasından ileri gelmektedir. Bu pencere sayesinde kiliseye çok az ışık girebilmiş ve süslemelerin renk zenginliği bu sayede günümüze kadar gelebilmiştir.

Çarıklı Kilise[değiştir | kaynağı değiştir]

Çarıklı Kilise

Çarıklı Kilisenin ismi kilisenin girişinde yer alan ve Göğe Yükselişi temsil eden iki ayak izinden gelir. Bu freskin Kudüs’deki Göğe Yükseliş Kilisesindekiyle aynı olduğu söylenir. Kilise, Karanlık Kilise ile aynı kaya kütlesi içine oyulmuştur. 11. yüzyıldan kalan fresklerde Çarmıha Geriliş, Vaftiz gibi Yeni Ahit’den sahneler bulunmaktadır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ TC Kültür Bakanlığı internet sitesi 14 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  2. ^ İlgili makale UNESCO (İngilizce) 14 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
Göreme'deki kiliseler listesi ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunmaktadır.