Fransız Akademisi

Koordinatlar: 48°51′33″N 2°20′17″E / 48.859167°K 2.337917°D / 48.859167; 2.337917
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Fransız Akademisi
Académie Française
French Institute, Paris 2014 002.jpg
Institut de France binası
Slogan
Kuruluş 22 Şubat 1635
Merkez Paris, Fransa
Koordinatlar 48°51′33″N 2°20′17″E / 48.859167°K 2.337917°D / 48.859167; 2.337917
Üyeler 40
Daimi Sekreter Hélène Carrère d'Encausse
Resmî site academie-francaise.fr

Fransız Akademisi[1] (FransızcaAcadémie Française), Fransızca ile ilgili konularda Fransa'nın aslî kurumu niteliğindedir.[2] Akademi resmi olarak 1635 yılında Kral XIII. Louis'in başbakanı Kardinal Richelieu tarafından kurulmuştur.[2] 1793 yılında Fransız Devrimi sırasında kapatılan kurum, 1803 yılında Napoleon Bonaparte tarafından Institut de France'ın bünyesinde yeniden kurulmuştur.[2] Enstitünün beş akademisinden en eskisidir.

Akademi, les immortels ("ölümsüzler") olarak bilinen toplam kırk üyeden oluşur.[3] Yeni üyeler Akademinin kendi üyeleri tarafından seçilir. Üyeler normalde yaşam boyu görevde kalırlar ancak görevlerini kötüye kullandıkları durumlarda istifa edebilir ya da görevden alınabilirler. I. Dünya Savaşı'ndaki Verdun Muharebesi'nden sonra Fransa Mareşali seçilen Philippe Pétain, 1931 yılında Akademiye seçilmiş ve II. Dünya Savaşı'nda Vichy Fransası'nı yönetmesinin ardından 1945 yılında istifa etmek zorunda kalmıştır.[4] Kurum, dil konusunda resmi bir otorite olarak hareket etme görevine sahip olup, dilin resmi bir sözlüğünü yayınlamakla görevlidir.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Akademi'nin kökenleri, 1620'lerin sonu ve 1630'ların başında Hôtel de Rambouillet'de düzenlenen kültür toplantılarından doğan gayri resmi bir edebiyat grubuna dayanmaktadır. Grup Valentin Conrart'ın evinde toplanmaya başladı ve gayri resmi olmaya çalıştı. Grubun o sırada dokuz üyesi vardı. Fransa'nın başbakanı Kardinal Richelieu kendisini grubun hâmisi ilan etti ve akademinin resmi olarak kurulmasını beklerken 1634 yılında yeni üyelerin ataması yapıldı. 22 Şubat 1635'te, Richelieu'nun ısrarıyla, Kral XIII Louis konseyi resmen kurmak için gereken imtiyaznameyi verdi. 10 Temmuz 1637'de Parlement de Paris'te tescil edilen yazılı izne göre, Académie Française "dilimize kesin kurallar koymak, onu sanat ve bilimleri ele alabilecek hale getirmek için mümkün olan tüm özen ve titizlikle çalışacaktır".[2] Académie Française, Fransızca dilbilgisi, imla ve edebiyatın düzenlenmesinden sorumlu olmuştur.

Richelieu'nün modeli, bir dilin "kirliliklerini" ortadan kaldırmaya adanmış ilk akademi, 1582'de Floransa'da kurulan ve Floransa'nın Toskana lehçesinin İtalyanca için model olarak zaten baskın olan pozisyonunu resmileştiren Accademia della Crusca idi; Floransa akademisi 1612'de Vocabolario'yu yayınlamıştı.[5]

Üyelik[değiştir | kaynağı değiştir]

Fransız Akademisi'nde toplam kırk koltuk bulunmakta olup, bunların her birine ayrı bir numara tahsis edilmiştir. Adaylar başvurularını genel olarak Akademi için değil, belirli bir koltuk için yaparlar: eğer birden fazla koltuk boşsa, bir aday her biri için ayrı ayrı başvurabilir.

Üyeler, Kardinal Richelieu tarafından verilen tüzüğün resmi mühründe yazılı olan Akademinin sloganı À l'immortalité'ye ("Ölümsüzlüğe") atıfla "les immortels ("Ölümsüzler") olarak anılırlar.[3]

Üniforma[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir üyenin resmi üniforması l'habit vert ya da yeşil giysi olarak bilinir.[6] Akedeminin resmi törenlerinde giyilen habit vert, ilk olarak Napolyon Bonapart'ın Institut de France'ı yeniden organize etmesi sırasında kabul edilmiştir.[6] Her ikisi de yeşil yaprak motifleriyle zengin bir şekilde işlenmiş uzun siyah bir ceket ve siyah tüylü bicorn ile siyah pantolon ve etekten oluşur. Ayrıca, ruhban sınıfı dışındaki üyeler bir tören kılıcı (Fransızcal'épée) taşırlar.[6]

Üyeler üniforma masraflarını kendileri karşılamaktadır. Cübbelerin maliyeti yaklaşık 50.000 dolardır ve Amin Maalouf bu göreve başlamanın kendisine tam 230.000 dolara mal olduğunu söylemiştir.[7]

Bölgesel dillere karşı muhalefet[değiştir | kaynağı değiştir]

Fransız Akademisi Haziran 2008'de Fransız Hükümetinin bölgesel dillerin (Flamanca, Alsasça, Baskça, Bretonca, Katalanca, Korsikaca, Oksitanca, Gaskonca ve Arpitanca) anayasal olarak tanınması ve korunmasına yönelik teklifine karşı çıkmıştır.[8]

Mevcut üyeleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Fransız Akademisinin mevcut üyeleri aşağıdaki gibidir:

Koltuk numarası Ad Seçildiği yıl
1 Claude Dagens 2008
2 Dany Laferrière 2013
3 Boşta
4 Jean-Luc Marion 2008
5 Andreï Makine 2016
6 Boşta
7 Jules Hoffmann 2012
8 Daniel Rondeau 2019
9 Patrick Grainville[9] 2018
10 Florence Delay 2000
11 Gabriel de Broglie 2001
12 Chantal Thomas 2021
13 Maurizio Serra 2020
14 Hélène Carrère d'Encausse (Daimi Sekreter) 1990
15 Frédéric Vitoux 2001
16 Boşta
17 Érik Orsenna 1998
18 Mario Vargas Llosa 2021
19 Boşta
20 Angelo Rinaldi 2001
21 Alain Finkielkraut 2014
22 Boşta
23 Pierre Rosenberg 1995
24 François Sureau 2020
25 Dominique Fernandez 2007
26 Jean-Marie Rouart 1997
27 Pierre Nora 2001
28 Jean-Christophe Rufin 2008
29 Amin Maalouf 2011
30 Danièle Sallenave 2011
31 Michael Edwards 2013
32 Pascal Ory 2021
33 Dominique Bona 2013
34 François Cheng 2002
35 Antoine Compagnon 2022
36 Barbara Cassin 2018
37 Michel Zink 2017
38 Marc Lambron 2014
39 Jean Clair 2008
40 Xavier Darcos 2013

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Maalouf, Amin (2017). Fransiz Akademisine Kabul Konusmasi: ve Jean-Christophe Rufinin Yaniti. Yapi Kredi Yayinlari YKY. ISBN 978-975-08-3960-3. 10 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Eylül 2022. 
  2. ^ a b c d "L'histoire". Academie Française official website. 20 Ocak 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Ocak 2010. 
  3. ^ a b "Les immortels". Academie Française official website. 16 Temmuz 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Mart 2018. 
  4. ^ Sanche de Gramont, The French: Portrait of a People, G.P. Putnam's Sons, New York, 1969, p. 270
  5. ^ Einar Ingvald Haugen and Anwar S. Dil, The Ecology of Language, (Stanford University Press) p. 169.
  6. ^ a b c "L'habit vert et l'épée". Académie Française official website. 14 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Haziran 2018. 
  7. ^ Nossiter, Adam (3 Mart 2019). "The Guardians of the French Language Are Deadlocked, Just Like Their Country". The New York Times. 3 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Mart 2019. 
  8. ^ Allen, Peter (16 Ağustos 2008). "France's L'Académie française upset by rule to recognise regional tongues". The Daily Telegraph. Londra. 12 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Nisan 2010. 
  9. ^ "Patrick GRAINVILLE". Académie française official website. 10 Mart 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Mart 2018. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]