Film Üretim Yasası

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Motion Picture Production Code

Film Üretim Yasası veya Hays Yönetmeliği Hollywood'da 1924-1966 arasında geçerli olan bir otosansür uygulamasaydı.[1]

Tutucu çevrelerin sinema filmlerinin gençlere ahlaksızlık aşıladığı yolunda yıllardır sürdürdükleri karalama kampanyası, Hollywood'u önlem almaya yöneltti. [1]1922 yılında MPPDA (Motion Picture Producers and Distributors of America / Amerika Film Yapımcıları ve Dağıtıcıları) kuruldu. Yapımcılar kuruluşun başına, sinema dünyasının dışından birini getirmeye karar verdiler. Bu kişi dinine bağlı, yurdunu seven ve politikacılarla arası düzgün biri olmalıydı.[1] Göreve, yılda 150 bin dolar gibi çok yüksek bir maaşla William Harrison Hays getirildi. Eyaletten eyalete değişen ve birçok filmin yasaklanmasına yol açan sansür engelinden kaçınabilmek için de, "otosansür" uygulamasına yöneldi.[1]

1924 yılında, yapımcılar çekecekleri filmlerin konu özetlerini Hays Office'e göndermekle yükümlü kılındılar.[1] İki yıl sonra da Studio Relations Department (Stüdyo İlişkileri Bölümü) kuruldu. Bu bölüm, stüdyoların nelere özen göstermeleri konusunda bir yönetmelik hazırladı. Böylece filmlerde çıplak kadın ve erkek vücudu göstermek, uyuşturucu kullanımına ya da kaçakçılığına yer vermek, cinsel sapmalara değinmek, din adamlarını küçük düşürmek, dinsel bağlamlar dışında Tanrı, İsa sözcüklerini kullanmak yasaklanıyordu. 1930 yılında ise kısaca "Hays Yönetmeliği" (İngilizceHays Code) olarak bilinen Motion Picture Production Code (Film Üretim Yasası) hazırlandı. Stüdyoların tümünün kabul ettiği yasayı, Motion Picture Herald dergisinin yönetmeni Martin Quigley ile Cizvit rahip Daniel A. Lord hazırlamıştı.[1] 31 Mart 1930'da yürürlüğe giren yasa 1966 yılına dek yürürlükte kaldı ve Amerikan sinemasının yönlendirilmesinde belirleyici bir işlevi oldu. İki bölümden oluşan yasa, sıradan seyircinin tepkisine yol açmayacak, sansür gerektirmeyecek, Hollywood ürünlerinin adını lekelemeyecek filmler yapılması için gerekli kuralları belirliyordu.[1]

Yasanın ana ilkeleri şöyleydi:

  1. Seyircinin ahlak düzeyini alçaltacak filmler yapılamaz, bu nedenle suç, hata, kötülük ve günah yüceltilemez.
  2. Seyirciye dürüst yaşam ölçütleri sunulur.
  3. Kutsal buyruklar ya da insanların koyduğu yasalar gülünç düşürülemez, bunlara karşı çıkmak övülemez.

Cinsellik konusunda çıplaklık, sevişme sahneleri, eşcinsellik, ayrı ırktan insanlar arasında ilişki, zina, ensest, orospuluk, striptiz, kürtaj, tahrik edici dans ve uygunsuz giyim kuşam başlıca yasaklardı.[1] Yasadışı eylemler konusunda şiddete yer veren cinayetler, uyuşturucu kaçakçılığı, öç alma, nasıl suç işlenebileceğini göstermek yasaktı.[1] Dinsel inançları ya da din adamlarını küçük düşürmek yasaktı.[1] Ulusal bayrağa saygısızlık, tarihi çarpıtmak, kurumları ve halkın temsilcilerini kötülemek yasaktı.[1] Çocuklara ve hayvanlara karşı şiddet kullanmak, korku ve ürkü veren sahneler çekmek, ameliyatları göstermek de yasaklar arasındaydı.[1] Ayrıca bir filmin adının da düzgün olması gerekiyordu. Hays Yasası, hem dinsel hem de siyasal çevrelerin baskılarını önleyerek, Püriten bir toplumun ilkeleriyle çelişmeyen filmler üretilmesini amaçlıyordu.[1]

Yasanın öngördüğü somut bir yaptırım yoktu. Ama yasanın ilkelerine uymamak, hem eyaletlerin sansür uygulamasıyla, hem de dağıtımcıların boykotuyla karşı karşıya bırakıyordu.[1] Üstelik böyle bir film Oscar adayı da olamıyordu. Dikkat edilirse yasa, Amerikan sinemasının çok kullandığı cinsellik ve şiddeti tümüyle yasaklamıyor, sınırlar içine sokuyordu.[1]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c d e f g h i j k l m n o Booker 2021, ss. 211-14.