Fevziye Kûfî

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Fawzia Koofi (d. 1975), Afganistan uyruklu bir politikacı ve kadın hakları savunucusudur. Aslen Badakhshan ilinden olan, parlamento üyesi olarak hizmet etmiş ve aynı zamanda Ulusal Meclis’in vekil başkanıdır.

Biyografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Gençlik ve eğitimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Yedi eşi olan çok eşli bir ailede dünyaya gelen Koofi en başta cinsiyeti yüzünden ailesi tarafından reddedilmiştir. Bir parlamento üyesi olan babası oldukça genç bir kadınla evlenmiştir ve annesi kocasının sevgisini devam ettirmek için erkek çocuğuna sahip olmaya çabalamıştır. Hatta Koofi’nin doğduğu gün, güneşte ölmesi için ölüme terk edilmiştir.

Kızını okula göndermek için ailesini ikna etmeyi başarmıştır, ailesinde okula gönderilen tek kızdır. Akabinde Fawzia iş ve yönetim dalında mastır derecesiyle üniversiteden mezun olmuştur. Babası 25 yıldır parlamento üyesidir ama ilk Afganistan savaşının sonunda Mücahitler tarafından öldürülmüştür.

Fawzia önceleri doktor olmayı istemiştir ama politik bilimi araştırmayı seçmiş ve Unicef’in üyesi olmuştur. Hassas gruplar örneğin; ülke içinde yerinden olmuş insanları yakından araştırmış ve kadınları ve çocukları ayrı tutmuş, 2002’den 2004’e kadar organizasyonda çocuk koruma yetkilisi olarak hizmet etmiştir.

Politik kariyeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Koofi Taliban’dan sonra 2001’de ‘“Okula Dönüş” kampanyasıyla kızların eğitim hakkını destekleyerek ilk politik kariyerine başlamıştır. Unicef de Çocuk Koruma Yetkilisi olarak çocukları şiddet, taciz ve istismardan korumak için 2002’den 2004’e kadar çalışmıştır. 2005’teki parlamento seçimlerinde, Wolesi Jirga’ya ki Afganistan Ulusal Meclisi’nin alt evi olarak bilinen ülkesinin kuzey doğusunun bir bölümü olan Badakhshan semti için seçilmiştir ve o alt evin meclis başkanı olarak aynı zamanda oranın başkanına Ulusal Meclis’in Cumhurbaşkanı ismini de taşıyarak ülkesine hizmet etmiştir. Afganistan tarihindeki  Parlamentonun ilk kadın İkinci Meclis Başkanıdır. Parlamentonun 2010’daki seçimlerinde yeniden seçilmiştir ve daha sonra meclisin toplam 69 kadın üyelerinden milletvekili olarak seçilmiştir.

Parlamentoda, her şeyden önce kadın haklarına odaklanmıştır fakat ayrıca, uzaktaki köylere eğitim ve sağlıkla ilgili tesislere bağlanmaları için yollar inşa edilmesi hakkında da yasa yaptı. Kadına karşı şiddetin önlenmesi kanununu tasarladı. Tasarının anayasasının resmî belgesi olması için oylanmasına gerek duyuldu bu yüzden kararname olarak imzalandı.2013'te Parlamentoya sunuldu, yasa maddelerinin İslama karşı gittiğini iddia eden muhafazakârlar  yasayı engellediler. Yasa, Afganistan’ın 34 eyaletinde yürürlüğe koyuldu ve davanın yasalara bağlı olmasına karar verildi.

8 Mart 2010’da olan Tora Bora şehrinin yanındaki saldırı da dahil olmak üzere yapılan birçok suikast saldırısında hayatta kaldı.

Koofi, 2014'te Afgan cumhurbaşkanı seçiminde kadınlar için eşit haklar platformunda, yaygın eğitime katkıda bulunarak ve siyasal yozlaşma karşıtı olarak Afganistan cumhurbaşkanlığına adaylığını koydu. Ama temmuz 2014'te, seçim komisyonunun kayıt gününü Ekim 2013'e taşıdıklarını söyledi, bunun sonucunda hayatının 40 yılının ihtiyaçlarını minimum seviyeye sınırlandırdı.

Fawzia Koofi, 2014'te parlamento üyesi olarak tekrar seçildi ama daha fazla başkan vekili olarak hizmet etmedi. Şimdi, Afganistan kadınlarının, sivil halkın ve İnsan Hakları Komisyonu’nun genel başkanı olarak hizmet vermektedir.

Kadın Hakları Sözleşmesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Afganistan'da kadın haklarını savunmaya öncelik verdi. Parlamentodaki milletvekilliği kadrosu süresince Afgan hapishanelerindeki kadınların yaşam koşullarının gelişimini, çocuklara karşı şiddete (özellikle cinsel şiddet) savaş açma komisyonunu ve Şi Mezhebinin özel statü kurallarındaki yasa değişikliğini savunan önemli kadınlardandır.

Ayrıca, Koofi, Badakhshan’daki seçmenleri için yaygın eğitim fırsatlarını ve  onların iyi okullara geçişlerini destekleyerek kadınları ve çocukları eğitime teşvik etti. 2015’te başkan vekili olarak çalışırken Koofi uzak şehirlerin okullarındaki kızların eğitimi için özel fonları yükseltti.2009’da Dünya Ekonomik Forum’u tarafından Genç Küresel Lider olarak seçildi.

2014'te, Talibandaki kurban olan öğrencilerini ziyarete gitti ve onları eğitimlerine devam etmeleri için cesaretlendirdi.

Özel hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Koofi, kimya öğretmeni ve mühendis olan Hamid ile evlendi. Evliliği görücü usulü bir evlilikti. Fakat ailesinin kararına karşı çıkmadı. Evliliklerinden 10 gün sonra Taliban askerleri kocasını tutukladılar ve esir aldılar. Hapishanede tüberküloz hastalığına yakalandı. 2003’te serbest bırakıldıktan kısa süre sonra öldü. Koofi 2 kızıyla birlikte Kabil de yaşıyor.

Çalışmaları[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Kızıma Mektuplar (Nisan 2011)
  • Seçilmiş Kız: Gelecekte Afganistan’a Yön Veren Bir Kadının Savaşı. (3 Ocak 2012)                                                                     

Seçilmiş Kız: Gelecekte Afganistan’a Yön Veren Bir Kadının Savaşı[değiştir | kaynağı değiştir]

Fawzia Koofi’nin  anı yazısı ‘Seçilmiş Kız: Gelecekte Afganistan’a Yön Veren Bir Kadının Savaşı’, Nadane Ghouri’nin yardımıyla Fawzia Koofi tarafından yazılan otobiyografik bir anı yazısıdır. Aslında Kızıma Mektuplar adlı eserin başlığı altında yayımlanan bu eser resmen 2012’de Palgrave Macmillan Yayınevleri tarafından yayınlanmıştır. Bu eser baştan başa Koofi’nin çocukluğunu, aldığı eğitimi ve politikadaki gelişimini anlatır. Ayrıca kızlarına yazılmış mektuplarla hayatı hakkında öyküleri de içerir.

Özet[değiştir | kaynağı değiştir]

Hikâye, Fawzia'nın doğumundan yakın zamana kadar olan süreci ve onun gelişen politik kariyerini anlatmaktadır. Kitap Fawzia'nın içinde doğduğu ailenin tasviriyle başlar. Babasının 23 çocuğundan 19.suydu ve annesinin son çocuğudur. Çok eşli bir aileydi ve babası 8 kadınla evliydi. Koofi, eserinde doğduğu günü tanımlarken kadına karşı eziyet temasını anlatır. Annesi bir erkek bebek yerine ona kocasının ilgisini tekrar kazandırmayacak zayıf bir kız bebek doğurduğunu öğrendiğinde sarsıldı. Doğumdan sonra Fawzia'yı reddetti ve onu güneşte ölüme terk etti. Fawzia'da ikinci dereceden güneş yanıkları oluştu.

Koofi, kitabın girişi boyunca onun çoğu politik görüşünü şekillendiren babasının ve büyük babasının politik kariyerini tasvir eder. Kitabın girişinin büyük bir kısmında çocukluğunun geçtiği evin günlük yaşantısını anlatır. Fawzia'nın annesi, babasının ikinci eşi olmasına rağmen, özellikle kocası politik iş seyahatlerine gittiğinde ev işlerinden sorumlu baş eştir.

Fawzia daha sonra, Sovyetler Birliği'nin ülkedeki tavrının sonucu olarak Afganistan'daki politik atmosferi tanımlar. Sovyetleri püskürttükten sonra mücahitler ülkenin kontrolünü ele alır. Fawzia'nın babası politik faaliyetler merkezine seyahate gittiğinde Fawzia'yı ve ailesini dehşete düşüren mücahitler tarafından öldürülür. Daha sonra Fawzia'nın tüm ailesine suikast girişiminde bulunurlar, bu girişim Fawzia'nın ve annesinin mücahitlerin kontrolü altındaki Faizabad'dan Kabil'e kaçmalarına sebep olur. Ne yazık ki mücahitlerin Afganistan'ı ele geçirmeleri uzun sürmez. Fawzia, kadınların eğitimine karşı olan tüm negatif tutumlara rağmen Kabil'de okula gitmeye başlar. Güvenliği için evinin dışında çarşaf giymeye başladı ve bu durum onun fazlasıyla canını sıkar.

Fawzia bu noktada erkek kardeşi Muqim’in ölümünü öğrenir ve daha olgun ve karamsar olmaya başlayan bir eser ortaya çıkar. Ton karamsarlaştığı için, mücahitlerin güçlerini suistimal ettikleri gibi Fawzia’nın çevresini de taciz etmeye başlarlar. Tecavüzler, patlamalar ve silahlı saldırılar yaygınlaşmaya başlar ve Kabil’in sokaklarında güvenli bir şekilde yürümek imkânsız hale gelir. Fawzia şehrin sokaklarında olma cesaretini göstererek yine de okula ve İngilizce derslerine gitmemeyi reddeder. Anı yazısının bu noktasında, Fawzia gelecekteki kocası Hamid ile tanıştığı anda annesinin ani bir şekilde hastalanmasıyla Fawzia'nın desteklediği sistem tamamıyla değişir. Ondan sonra Talibanların istilasının yanı sıra politik ve sosyal sistemler de değişmeye başlar. Afganistan’ın tarihsel, kültürel ve eğitimsel kesimlerine zarar veren aşırı uçlarda yaşayan bir grup meydana gelir. Okulları yakıp yıkarlar, müzeleri yok ederler ve düğün gibi kutlamaları yasaklarlar. Kadınların okuması ve çalışması yasaklanır ve eğer çarşaftan başka herhangi bir şey giyerlerse dövülürler. Sonunda, eğer yanlarında eşleri ya da kendi kanlarını taşıyan bir erkek akrabası yoksa kadınların evden çıkması bile yasaklanır. Talibanların bu korkunç hareketlerini anlattıktan sonra, Koofi şöyle bir yorum yapar: "Sözde tüm bunların Allah’ın adına yapıldığı söylenir ama ben tüm bunların Allah’ın emirleri olduğuna inanmıyorum ve eminim Allah bu halimize üzülmekten vazgeçmiş olabilir." ve Fawzia Talibanlardan uzak durmak için başka bir yere taşınan kardeşlerinden birinin yanına taşınmaya karar verir.

Kabil’den uzaklaşırken, Hamid’in akrabaları Fawzia’nın erkek kardeşine evlenmek isteyip istemediğini sormak için yaklaşırlar. (çünkü artık aileleri hayatta değildir). Kardeşinin adı Mirshakay'dı. Sözü meydana getirmek erkek kardeşinin ihtiyaçları için o ilginç doğasına rağmen, Hamid ve ailesi tüm ricaları yapma ihtiyacı duyması yapmayı görev bilir ve sözlenme gerçek olur. Fawzia’nın yakın bir zamanda Kabil’e dönüşü tehlikeli bir yolculuk idi.

Kitabın ikinci kısmı Talibanların zalimce kuralları altındayken geleneksel Afganca düğün planlamayı denemenin zorluğunu yaşayan Fawzia’ya odaklanır. Daha da kötüsü, Fawzia’nın düğününün bir hafta sonrası, Talibanlar Fawzia’nın yeni evini istila ederler ve Mirshakay araştırması için kocasını tutuklarlar. Çünkü o rejimin aranılan insanlar listesindeki en çok istenilen üyelerden biriydi. Fawzia kardeşine tüm bu otoritelerden saklanacak bir yer bulması için yardım eder. Evine döndüğünde Hamid’in beklenmedik şekilde salıverilmesini duyunca, neşe ve rahatlamayla dolup taşar. Daha sonra, Afganistan’a kaçmak  ve Pakistan’da sığınak bulmak için bir yolculuk planlar. Dakikalar içinde Talibanların Fawzia’nın dairesini basmasıyla tüm planları alt üst olur ve hemen Hamid ve Mirshakay’ı tutukladılar. Fawzia yeterince güçte adam kazanmaya uğraşıyordur ki durum ikisinin de salıverilmesiyle sonuçlansın ve hemen Pakistan’a uçsunlar. Onlar oradayken, Hamid ve Mirshakay Afganistan’ın sürgün edilmiş başkanıyla iletişim kurmaya çalışırlar. Fawzia ve Hamid Kabil’e geri dönmesi ve eskideki potansiyel gücüne ulaşmasının ümidini taşıyarak ilham olmaya başlarlar. Hamid Talibanlar tarafından yeniden hızlı bir şekilde tutuklanır.

Fawzia Hamid’in cezaevinden çıkması için kefaretini ödemesini yapmadan önce üç hafta geçer. Hamid cezaevinin acımasız koşulları yüzünden çok hasta olur ve acil iki kere Faizabad’a geri dönüş yapar. Bu noktada Fawzia ilk kızını doğum yapar, yeni yeni öğrenmeye başlarken tekrar ikinci defa hamile olduğunu anlar. Fawzia’nın kariyeri ilerlemeye devam eder. Çocuklar için kuruma bir araştırma projesine katılıp katılamayacağını sorar. Birleşmiş Milletler ve Unicef ile çalışmaları ilerletirler. Kariyerinde hızla yükselirken, kariyerini ve çocuklarını koruma görevini dengede tutmak için savaş verir.

Güvenlik güçleri kasımın 11’indeki saldırıda Talibanların tepkilerini bastırırlar böylece Afganlar sonunda rahatlarlar.Ama Hamid’in hastalığı onu ele geçirir ve öldürdüğünde, Fawzia’nın tüm neşesi derin bir kedere dönüşür. Hala Afganlar ilk demokratik seçimlerini yaparken, parlamentonun üyesi olarak bir pozisyon elde etmek için ailesinden izin alır. İnanılmaz şekilde yalnızca bir koltuk kazanmakla kalmıyor, aynı zamanda azmi ve tutkusu sayesinde meclis başkanı pozisyonunu da elde eder ki bunlar bir kadın için duyulmuş başarılar değildir.

Eser sevdiği vatanını geliştirmek adına Koofi’nin bazı önerileri kısmıyla sona yaklaşır. Geleceğe doğru bakar ve Afganistan'ın başkanlık seçimlerine girmeyi hedefler.

Koofi’nin ayrılmış statüsü devam eder çünkü annesinin seçtiği ve ona tamamıyla uyan bir adamla evlenir,bir süre İngilizce öğretmeni olarak çalışır, Afganistan'da Unicef için çalışan ilk Afgan kadın olur ve sonunda Afganistan’ın yeni seçimlerine girmek için ailesinin tüm desteğini alır.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]