Enseladus

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Enceladus
PIA17202 - Approaching Enceladus.jpg
Enseladus'un doğal rengini yansıtan yarım küre görünümü. Fotoğraf: Cassini
Keşif
Keşfeden William Herschel
Keşif tarihi 28 Ağustos 1789[1]
Adlandırmalar
Telaffuz İngilizce telaffuz: [ɛnˈsɛlədəs]
Alternatif adlar
Saturn II[2]
Sıfatlar Enceladean, Enceladan
Yörünge özellikleri
237948 km[3]
Dış merkezlik 0,0047[3][4]
1,370218 d[3]
Eğiklik 0.019° (to Saturn's equator)
Doğal uydusu Satürn
Fiziksel özellikler
Boyutlar 513.2 × 502.8 × 496.6 km[3][5]
Ortalama yarıçap
252,1±0,2 km[3][5] (0,0395 Earths, 0,1451 Moons)
Kütle (1,08022±0,00101)×1020 kg[3][6] (1.8×10-5 Earths)
Ortalama yoğunluk
1,609±0,005 g/cm3[3][5]
1.139 m/s2 (0,0113 g)
2.391 km/s (860.4 km/h)[3]
Synchronous
Sıfır
Albedo 1,375±0,008 (geometric at 550 nm)[7] or 0,81±0,04 (Bond)[8]
Yüzey sıcaklığı min. ortalama maks.
Kelvin[9] 32.9 K 75 K 145 K
Celsius −240 °C −198 °C −128 °C
11.7[10]
Atmosfer
Yüzey basıncı
Trace, significant spatial variability[11][12]
Bileşimleri

91% su buharı
4% nitrojen
3.2% karbondioksit

1.7% metan

Enseladus (İngilizce telaffuz: [ɛnˈsɛlədəs]) Satürn'ün en büyük altıncı uydusudur. Yaklaşık 500 kilometre çapında olan, Enseladus[3]  Satürn'ün en büyük uydusu olan Titan'ın onda biri büyüklüğündedir. Yüzeyinin büyük oranda temiz buzla kaplı olması sonucunda Enseladus güneş sisteminde ışığı en fazla yansıtan gök cisimlerinden biri konumundadır. Doğal olarak ışığı tutan tüm gök cisimlerinden daha soğuk olan Enseladus'un yüzeyi öğle vakitlerinde en yüksek -198 °C dereceye ulaşmaktadır. Enseladus'un yüzeyi yoğun yaşlı kraterlerle kaplı bölgeleri ve 100 milyon yıla kadar yakın geçmişte oluşmuş genç tektonik deformasyon alanları gibi pek çok farklı yüzey özelliğini barındırmaktadır.

Enceladus, 1789 yılında William Herschel tarafından keşfedildi.[1][13] Fakat 1980'lerin başında Voyager 1 ve Voyager 2, uzay araçları Satürn'ün yakınından geçinceye kadar Enseladus hakkında çok az şey biliniyordu.  2005'te Cassini uzay aracı Enseladus'un yakınından yaptığı geçişlerle uydunun yüzeyini ve çevresini önemli detaylarla ortaya çıkardı. Cassini'nin yaptığı önemli keşiflerden biri de uydunun güney kutbundan uzaya püsküren su dolu sütunların varlığıydı. eşfedilen su zengini tüylerikutup bölgesi.[14] Güney kutbu yakınlarındaki Cryovolkanlar'dan yükselen bu gayzer benzeri sütunlardan uzaya saniyede 200 kg su buharu, moleküler hidrojen, diğer uçucular ve sodyum klorid kristalleri ve buz parçacıkları dahil bir takım katı madde püskürmekte.[15][16] Şu ana kadar 100'den fazla gayzer tespit edildi.[17] Püsküren su buharının bir kısmı "kar" olarak geri düşerken geriye kalanı uzaya kaçarak Satürn'ün E halkasındaki materyalin büyük bir kısmını oluşturmaktadır. [18][19] Göre NASA bilim adamlarına göre sütunların bileşimi kuyruklu yıldızların bileşimi ile benzerlik göstermektedir.[20] 2014'te NASA Cassini uzay aracının Enseladus'da sıvı sudan oluşan 10 km derinlikte bir yüzeyaltı okyanusunun varlığına dair kanıt bulduğunu duyurdu.

Yeraltı su okyanusu[değiştir | kaynağı değiştir]

Enseladus'un okyanus katmanındaki olası hidrotermal aktivitenin görsel izlenimi[21]
Sıvı sudan oluşan küresel yer altı okynasunun izlenimi (güncellenmiş ve daha iyi ölçeklendirilmiş versiyonu)

Enseladus'da sıvı suyun varlığına dair ilk kanıtlar 2005 yılında bilim adamları uydunun güney kutbundan püsküren su barındıran gaz sütunlarını gözlemlediğindeortaya çıktı.[22] Saniyede 250 kg suyu  saatte 2,189 km hızla uzaya püskürten[23] bu sütunların keşfinin ardından 2006 yılında Enseladus'un sütunlarının Satürn'ün E-Halkalarının kaynağı olduğuna karar verildi. Tuzlu partikül kaynakları kaplan çizgileri boyunca dağılırken tuzsuz partiküller yüksek hızdaki gaz püskürmeleri ile yakinen ilişkilidir. "Tuzlu" parçacıklar ağır oldukları için genellikle yüzeye geri düşmekte hızlı "su" partikülleri ise E halkasına kaçmaktadır ve bu da E halkasının %0.5–2 civarındaki düşük tuz oranlı bileşimini açıklamaktadır.[24] Sütunların bileşiminde tuzun bulunması püskürmelerin kaynağının tuzlu bir yeraltı okyanusu olduğunu göstermektedir.[25] Bununla birlikte Cassini, püskümeden çıkan taneciklerde basit organik bileşim izlerinin yanında [26]C6H6 gibi karmaşık organik bileşimler de bulmuştur.[27]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Genel
  • Taubner R. S.; Leitner J. J.; Firneis M. G.; Hitzenberg, R. (April 2014), "Including Cassini gravity measurements from the flyby E9, E12, E19 into interior structure models of Enceladus. Presented at EPSC 2014-676", European Planetary Science Congress 2014, 9, ss. EPSC2014–676, Bibcode:2014EPSC....9..676T 
Özel
  1. ^ a b "Planetary Body Names and Discoverers". Gazetteer of Planetary Nomenclature. USGS Astrogeology Science Center. 10 Ekim 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: January 12, 2015. 
  2. ^ Redd, Nola Taylor (April 5, 2013). "Enceladus: Saturn's Tiny, Shiny Moon". Space.com. 14 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: April 27, 2014. 
  3. ^ a b c d e f g h i "Solar System Exploration – Enceladus: Facts & Figures". NASA. August 12, 2013. October 16, 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: April 26, 2014. 
  4. ^ Porco, C. C.; Helfenstein, P.; Thomas, P. C.; Ingersoll, A. P.; Wisdom, J.; West, R.; Neukum, G.; Denk, T.; Wagner, R. (March 10, 2006). "Cassini Observes the Active South Pole of Enceladus". Science. 311 (5766), s. 1393–1401. Bibcode:2006Sci...311.1393P. doi:10.1126/science.1123013. PMID 16527964. 
  5. ^ a b c Roatsch, T.; Jaumann, R.; Stephan, K.; Thomas, P. C. (2009). "Cartographic Mapping of the Icy Satellites Using ISS and VIMS Data". Saturn from Cassini-Huygens. ss. 763–781. doi:10.1007/978-1-4020-9217-6_24. ISBN 978-1-4020-9216-9. 
  6. ^ Jacobson, R. A.; Antreasian, P. G.; Bordi, J. J.; Criddle, K. E.; Ionasescu, R.; Jones, J. B.; Mackenzie, R. A.; Meek, M. C.; Parcher, D.; Pelletier, F. J.; Owen, Jr., W. M.; Roth, D. C.; Roundhill, I. M.; Stauch, J. R. (December 2006). "The Gravity Field of the Saturnian System from Satellite Observations and Spacecraft Tracking Data". The Astronomical Journal. 132 (6), s. 2520–2526. Bibcode:2006AJ....132.2520J. doi:10.1086/508812. 
  7. ^ Verbiscer, A.; French, R.; Showalter, M.; Helfenstein, P. (February 9, 2007). "Enceladus: Cosmic Graffiti Artist Caught in the Act". Science. 315 (5813), s. 815. Bibcode:2007Sci...315..815V. doi:10.1126/science.1134681. PMID 17289992. Erişim tarihi: December 20, 2011.  (supporting online material, table S1)
  8. ^ Howett C. J. A., Spencer J. R., Pearl J., Segura, M. (2010). "Thermal inertia and bolometric Bond albedo values for Mimas, Enceladus, Tethys, Dione, Rhea and Iapetus as derived from Cassini/CIRS measurements". Icarus. 206 (2), s. 573–593. Bibcode:2010Icar..206..573H. doi:10.1016/j.icarus.2009.07.016. 
  9. ^ Spencer, J. R.; Pearl, J. C.; ve diğerleri. (2006). "Cassini Encounters Enceladus: Background and the Discovery of a South Polar Hot Spot". Science. 311 (5766), s. 1401–5. Bibcode:2006Sci...311.1401S. doi:10.1126/science.1121661. PMID 16527965. 
  10. ^ Observatorio ARVAL (April 15, 2007). "Classic Satellites of the Solar System". Observatorio ARVAL. 18 Şubat 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: December 17, 2011. 
  11. ^ Dougherty, M. K.; Khurana, K. K.; ve diğerleri. (2006). "Identification of a Dynamic Atmosphere at Enceladus with the Cassini Magnetometer". Science. 311 (5766), s. 1406–9. Bibcode:2006Sci...311.1406D. doi:10.1126/science.1120985. PMID 16527966. 
  12. ^ Hansen, Candice J.; Esposito, L.; ve diğerleri. (2006). "Enceladus' Water Vapor Plume". Science. 311 (5766), s. 1422–5. Bibcode:2006Sci...311.1422H. doi:10.1126/science.1121254. PMID 16527971. 
  13. ^ Herschel, W. (January 1, 1790). "Account of the Discovery of a Sixth and Seventh Satellite of the Planet Saturn; With Remarks on the Construction of Its Ring, Its Atmosphere, Its Rotation on an Axis, and Its Spheroidal Figure". Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Cilt 80, s. 1–20. doi:10.1098/rstl.1790.0004. 
  14. ^ Chang, Kenneth (March 12, 2015). "Suddenly, It Seems, Water Is Everywhere in Solar System". The New York Times. Erişim tarihi: March 13, 2015. 
  15. ^ Lovett, Richard A. (September 4, 2012). "Secret life of Saturn's moon: Enceladus". Cosmos Magazine. 15 Ağustos 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: August 29, 2013. 
  16. ^ Spencer, J. R.; Nimmo, F. (May 2013). "Enceladus: An Active Ice World in the Saturn System". Annual Review of Earth and Planetary Sciences. Cilt 41, s. 693–717. Bibcode:2013AREPS..41..693S. doi:10.1146/annurev-earth-050212-124025. 
  17. ^ Dyches, Preston; Brown, Dwayne; ve diğerleri. (July 28, 2014). "Cassini Spacecraft Reveals 101 Geysers and More on Icy Saturn Moon". NASA. 14 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: July 29, 2014. 
  18. ^ "Icy Tendrils Reaching into Saturn Ring Traced to Their Source". NASA News. April 14, 2015. Erişim tarihi: April 15, 2015. 
  19. ^ "Ghostly Fingers of Enceladus". NASA/JPL/Space Science Institute. NASA. September 19, 2006. 10 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: April 26, 2014. 
  20. ^ Battersby, Stephen (March 26, 2008). "Saturn's moon Enceladus surprisingly comet-like". New Scientist. 30 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: April 16, 2015. 
  21. ^ Hsu, Hsiang-Wen; Postberg, Frank; ve diğerleri. (March 11, 2015). "Ongoing hydrothermal activities within Enceladus". Nature. 519 (7542), s. 207–10. Bibcode:2015Natur.519..207H. doi:10.1038/nature14262. PMID 25762281. 
  22. ^ "Enceladus rains water onto Saturn". European Space Agency. 2011. 23 Kasım 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: January 14, 2015. 
  23. ^ "Astronomers find hints of water on Saturn moon". News9.com. The Associated Press. November 27, 2008. Erişim tarihi: September 15, 2011. 
  24. ^ Postberg, F.; Schmidt, J.; ve diğerleri. (2011). "A salt-water reservoir as the source of a compositionally stratified plume on Enceladus". Nature. 474 (7353), s. 620–2. Bibcode:2011Natur.474..620P. doi:10.1038/nature10175. PMID 21697830. 
  25. ^ "Ocean Hidden Inside Saturn's Moon". Space.com. June 24, 2009. 16 Eylül 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: January 14, 2015. 
  26. ^ "Cassini samples the icy spray of Enceladus' water plumes". ESA. 2011. 2 Ağustos 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  27. ^ Magee, B. A.; Waite, J. H. (24 March 2017). "Neutral Gas Composition of Enceladus' Plume – Model Parameter Insights from Cassini-INMS" (PDF). Lunar and Planetary Science XLVIII. Erişim tarihi: 2017-09-16.