İçeriğe atla

Enrico Berlinguer

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Enrico Berlinguer
İtalyan Komünist Partisi Genel Sekreteri
Görev süresi
1972-1984
Yerine geldiği Luigi Longo
Yerine gelen Alessandro Natta
Avrupa Parlamentosu Üyesi
Görev süresi
17 Temmuz 1979 - 20 Ocak 1982
Kişisel bilgiler
Doğum 25 Mayıs 1922(1922-05-25)
Sassari, İtalya Krallığı
Ölüm 11 Haziran 1984 (62 yaşında)
Padova, İtalya
Partisi İtalyan Komünist Partisi
Evlilik(ler) Letizia Laurenti
Mesleği Siyasetçi
Dini Ateist
İmzası

Enrico Berlinguer (25 Mayıs 1922, Sassari - 11 Haziran 1984, Padova), İtalyan siyasetinin "Birinci Cumhuriyet" olarak adlandırılan döneminin en nüfuzlu ve sembolik figürlerinden biri olan İtalyan siyasetçi.

Sardinya'daki faşizm karşıtı hareketlerde aktif rol alan Berlinguer, 1943 yılında İtalyan Komünist Partisi'ne (PCI) üye oldu. Savaş sonrası dönemde, partinin gençlik kolu olan FGCI'nın yeniden yapılandırılmasının başlıca mimarları arasında yer aldı ve bu kuruluşa 1956 yılına kadar liderlik etti. 1962'de PCI sekreteryasına girdi ve dış ilişkiler bölümünün sorumluluğunu üstlendi. 1972 yılında partinin genel sekreteri seçildi ve bir miting sırasında geçirdiği felç sonucu gerçekleşen zamansız ölümüne kadar bu görevini sürdürdü.

Enrico Berlinguer, Sovyetler Birliği ile araya mesafe koyma sürecini başlatarak ve Eurokomünizm adını alan alternatif bir model geliştirerek[1] uluslararası komünist harekette büyük öneme sahip bir rol oynadı. Ulusal düzeyde ise merkez sağın lideri Aldo Moro ile işbirliği yaparak Tarihi Uzlaşma (Il Compromesso Storico) teorisini ortaya attı ve bunu hayata geçirmeye çalıştı. Ayrıca, İtalyan siyasi partilerinin gücü kullanma biçimlerine ilişkin Ahlak Meselesi'ni (Questione Morale)[2] gündeme getirmesiyle de hatırlanır.

Rakipleri tarafından saygı duyulan, kendi dava arkadaşları tarafından ise çok sevilen, popüler bir liderdi. Beklenmedik ve zamansız vefatının yarattığı duygu seliyle, İtalyan Komünist Partisi (PCI), 1984 Avrupa Parlamentosu Seçimleri'nde oy oranında Hristiyan Demokratları (DC) ilk ve son kez geride bıraktı. Onun genel sekreterliği döneminde PCI, 1976 İtalya genel seçimleri'nde DC'nin ardından ikinci parti olarak tarihinin en yüksek oy oranına (%34,4) ulaştı.[3]

Hayatı

[değiştir | kaynağı değiştir]

Aile kökenleri

[değiştir | kaynağı değiştir]

Enrico Berlinguer'in babası avukat Mario Berlinguer, Katalan kökenli soylu bir ailenin soyundan geliyordu. Dönemin pek çok laik entelektüeli gibi bir antifaşist ve masonlukla bağlantılı[4] olan Mario Berlinguer, Birinci Dünya Savaşı sırasında subaylık yapmış ve Giovanni Amendola'nın Liberal-Demokrat İttifakı'nda milletvekilliği görevinde bulunmuştu.

Annesi Mariuccia Loriga, İtalya'nın 8. Cumhurbaşkanı Francesco Cossiga'nın annesinin kuzeniydi ve İtalya ile yurt dışında 120 bilimsel yayına imza atmış olan hijyenist doktor Giovanni Loriga'nın kızıydı. Enrico'nun yine soylu kökenlere sahip olan anneannesi Giuseppina Satta Branca ise Sardinya'nın en büyük yerel gazetesi olan La Nuova Sardegna'nın kurucusu Pietro Satta Branca'nın kız kardeşiydi. Pietro Satta Branca, Giovanni Giolitti'nin başbakanlık döneminde, Enrico'nun baba tarafından dedesi Enrico Berlinguer'in de encümen üyesi olarak görev yaptığı ilerici bir yönetimle Sassari'nin cumhuriyetçi belediye başkanlığını yürütmüştü.

Enrico Berlinguer'den iki yıl sonra, 1924'te, bilim insanı ve birçok kez milletvekilliği yapmış[5] olan kardeşi Giovanni doğdu; kuzeni Luigi Berlinguer de önemli siyasi roller üstlenecekti. İnançlı biri olmayan[6] Enrico Berlinguer, 26 Eylül 1957'de Campidoglio'da Letizia Laurenti (1928-2017) ile sivil nikahla evlendi. Bu evlilikten dört çocuğu oldu.

Gençliği

[değiştir | kaynağı değiştir]
Sassari'de, Berlinguer'in doğduğu ev

Enrico Berlinguer, 25 Mayıs 1922 günü Sassari'de doğdu.[7] Çocukluğu, annesinin hastalığının ilerleyişinden derinden etkilendi; annesi, kendisinde fiziksel deformasyona, sinir sisteminin tahribatına ve zihinsel bulanıklığa yol açan ensefalit letarji (uyku hastalığı) hastalığına yakalanmıştı. Bu hastalık, 10 yıllık bir acının ardından 1936 yılında annesinin ölümüne sebep olacaktı.

Kardeşi Giovanni'nin anlattığına göre Enrico, ergenlik döneminde felsefe kitaplarına büyük bir tutku besliyordu; bu iddia Berlinguer'in kendisi tarafından 1980 yılındaki bir röportajında da doğrulanmıştı: "Eğer bana çocukken yani kendimi siyasete adamadan önce ne yapmak istediğimi sorsaydınız, size 'filozof olmak' derdim."

Haziran 1940'ta, savaşın patlak vermesi nedeniyle hükûmet tarafından sınavların askıya alınması üzerine, sınavlara girmeden Domenico Alberto Azuni Klasik Lisesi'nden mezun oldu. Tarih, felsefe ve sanat tarihi derslerinden parlak notlar alırken diğer disiplinlerde ucu ucuna geçer notlar almıştı. Ayağındaki şekil bozukluğu nedeniyle askerlik hizmetinden muaf tutulmuştu.

Hukuk ile ilgili konulara meraklı olan Berlinguer, savaş devam ederken, 5 Kasım 1940'ta Sassari Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne kaydoldu. 17 Haziran 1941'de ilk sınavı olan "Roma Hukuku Kurumları"na girdi ve bu sınavı 30 üzerinden 30 alarak geçti. "Hukuk Felsefesi: Hegel'den Croce ve Gentile'ye" başlıklı bir tezle mezun olmayı planlamıştı ancak üniversite eğitimini tamamlayamadı.

Bu sırada Berlinguer, antifaşist esnaf ve işçilerin toplandığı mekânlara gitmeye başlamıştı. Orada kentsel halk tabakasına mensup kişilerle temas kurdu ve yapılan siyasi tartışmaları büyük bir ilgiyle dinledi. Daha sonra bir ahırda düzenlenen komünist üyeler toplantısına davet edildi ve nihayetinde, Ağustos 1943'te, kuzeni Sergio Siglienti ile birlikte bisikletle gittikleri Sassari'nin hemen dışındaki Pistoialı militan Renato Bianchi'nin serasında İtalyan Komünist Partisi'ne üye oldu. Aynı dönemde, Sassari Komünist Gençlik kolunu kurdu ve üyelerden birinin babasına ait bir fırında kurulan bu geçici merkezi sekreter olarak yönetti.

Berlinguer'in çocukluğu

Ertesi kış Sardinya'da, özellikle halk tabakası için çok sert geçti. Ada; müttefikler tarafından özgürleştirilen Güney İtalya'dan da, Alman işgali altındaki İtalya'dan da kopuk durumdaydı; ticaret durmuştu ve hiçbir ikmal yapılamıyordu.

12 Ocak 1944 akşamı Enrico, yaklaşık 20 genç komünist yoldaşıyla birlikte Sassari'de ekmek, makarna ve şeker talebiyle[8] bir gösteri düzenledi. Ertesi gün, yaklaşık 500 kişiden oluşan başka bir gösterici grubu hükûmet konağı önünde atlı jandarmalarla karşı karşıya geldi ancak protesto hızla dağıtıldı. Takip eden 14 Ocak Cuma günü ise çoğunluğu kadınlardan oluşan yaklaşık 2.000 kişilik bir kalabalık; fırınlara, tahıl, un ve makarna depolarına ve yağhanelere saldırarak buraları yağmaladı.[8]

Olaylar sabah 07:30'da, bakkallara ekmek götüren iki fırın çalışanının 80 kilo ekmeğinin gasp edilmesiyle başladı. Akşam saatlerinde, aralarında İtalyan Komünist Partisi (PCI) ve o dönem baba Mario Berlinguer'in de içinde bulunduğu Eylem Partisi'nin de (Partito d'Azione) yer aldığı antifaşist partiler, ortak bir açıklama yaparak olaylarla aralarına kesin bir mesafe koydular.

Polis, komünistlerin masumiyetine inanmadı ve aralarında Enrico'nun kendisinin de bulunduğu[9] 43 kişiyi tutukladı. Enrico, 17 Ocak sabahı kelepçelenerek önce atası Gerolamo Berlinguer'in adını taşıyan kışlaya, ardından da San Sebastiano Hapishanesi'ne götürüldü.[8] Genç Berlinguer, soruşturma aşamasında "suçu işlemediği" gerekçesiyle beraat ederek 23 Nisan'da serbest bırakıldı. Bu deneyim hakkında 40 yıl sonra, "hapis yatmak eğitici/öğretici olmuştu" yorumunu yapacaktı.

Gençlik yıllarındaki mücadelesi

[değiştir | kaynağı değiştir]

Nisan 1944'teki Salerno Olayı ve CLN (Ulusal Kurtuluş Komitesi) temsilcilerinin katılımıyla İtalya'da geçici bir hükûmetin kurulmasını takip eden dönemde, baba Mario Berlinguer çok kısa bir süreliğine (2-16 Haziran 1944 tarihleri arasında) eski rejimi tasfiye kurulu başkan yardımcılığı görevini yürüttü. 23 Haziran'da, geçici hükûmetin toplandığı Salerno'ya, İtalyan Komünist Partisi lideri Palmiro Togliatti ile görüşmek üzere yaptığı seyahatlerden birinde, oğlu Enrico'yu da yanına alarak onu Cenevizli siyasetçiyle tanıştırdı;[9] Togliatti geçmişte Mario Berlinguer ile birlikte Domenico Alberto Azuni Klasik Lisesi'ne devam etmişti.

1950 yılında Enrico Berlinguer

Genç Berlinguer, Togliatti'de iyi bir izlenim bıraktı[9] ve kısa süre içinde PCI (İtalyan Komünist Partisi) bünyesindeki Roma Federasyonu'nda, ayda 400 liret maaşla gençlik çalışmalarından sorumlu yönetici memur olarak işe başladı. Bu nedenle kardeşi Giovanni ve babasıyla birlikte Roma'ya taşındı. Kasım ayında gençlik hareketinde çalışmaya başladı. Başlangıçta sendikal alanla ilgilendi, daha sonra gençlik hareketinin ulusal başkan yardımcısı oldu.

Haziran 1945'te, Milano'dan gelen Pietro Secchia onun yerine geçti; çünkü Togliatti, Berlinguer'i genç partizan yoldaşları savaş sonrasında silah bırakmaya, şiddete ve siyasi intikam eylemlerine son vermeye ikna etmesi için Lombardiya'nın merkezine, Milano'ya göndermeye karar vermişti. Onu orada komünist hareketin ünlü isimleri Luigi Longo ve Gian Carlo Pajetta bekliyordu. Bir yıl sonra, Aralık 1945 ile Ocak 1946 tarihleri arasında toplanan İtalyan Komünist Partisi'nin (PCI) V. Kongresi'nde Enrico Berlinguer, 70 üyeden oluşan Merkez Komite'ye seçildi.

Ulusal Bağımsızlık ve Özgürlük Gençlik Cephesi (Fronte della Gioventù per L'Indipendenza Nazionale e per La Libertà) sekreteri olan Berlinguer, Temmuz ve Ağustos 1946 tarihleri arasında Sovyetler Birliği'ni ziyaret eden 15 kişilik delegasyonun başkanlığını yaptı ve bu vesileyle Stalin tarafından kısa bir görüşmede kabul edildi. İtalya'ya dönüşünün ardından Roma'da yeniden Togliatti ile birlikte çalıştı ve 23 Mayıs 1947'de PCI'nın (İtalyan Komünist Partisi) ilk Ulusal Gençlik Konferansı'nı organize etmekle görevlendirildi.

1951 yılında Doğu Berlin'deki bir gösteri sırasında Berlinguer ve Togliatti'nin portreleri

1948'de, 4-10 Ocak tarihleri arasında Milano'da İtalyan Komünist Partisi'nin (PCI) 6. Kongresi gerçekleştirildi. Bu kongrede Enrico, gençlik hareketi sorumlusu sıfatıyla partinin en üst organı olan ve 21 üyeden oluşan Yönetim Kurulu'na (Direzione) seçildi.[10][11]

Mart 1949'un sonunda Merkez Komite, İtalyan Komünist Gençlik Federasyonu'nu (FGCI) yeniden kurmaya karar verdi. Sekreterlik görevi, Enrico Berlinguer'e verildi. Ağustos ayından itibaren yeni FGCI, 100 bin adet basılan haftalık yayın organı Pattuglia'nın yanına, yine Berlinguer tarafından yönetilen ve 20 bin adet basılan Gioventù Nuova isimli aylık gençlik dergisini ekledi. 1950 baharında ise Livorno'daki Goldoni Tiyatrosu'nda, yeniden yapılanma sonrası ilk, toplamda ise XII. Kongre'sini gerçekleştirdi.

4-8 Mart 1953 tarihlerinde yapılan FGCI kongresi sırasında Josef Stalin'in ölüm haberi geldi. Berlinguer, herkes gibi komünist liderin anma törenine katıldı. FGCI adına SBKP Merkez Komitesi'ne taziye telgrafı gönderdi ve Pattuglia dergisinde "En Büyük Dostumuzu Kaybettik" başlıklı bir makale kaleme aldı.[12]

Parti kariyeri

[değiştir | kaynağı değiştir]

1956 yılının sonunda İtalyan Komünist Partisi (PCI); Sovyetler Birliği Komünist Partisi'nin (SBKP) 20. Kongresi, destalinizasyon süreci ve Kızıl Ordu'nun Macaristan'ı işgalinin yansımalarıyla yüzleşmek zorunda kaldı. İtalyan Komünist Partisi'nin VIII. Kongresi'nde Berlinguer, geri planda ve düşük profilli bir pozisyon almayı seçti; SSCB'ye atıfta bulunmaktan kaçınarak, İtalyan komünistlerin savaş sonrası izlediği politikanın kararlı bir savunmasına odaklandı.

Berlinguer (solda) ve Luciano Lama bir mitingde

1956 Macar Devrimi'nin Kızıl Ordu tarafından şiddetle bastırılması, partinin asıl tabanını oluşturan genç kesimde büyük tepki uyandırdı. Enrico Berlinguer'in bizzat yönettiği FGCI'nin (İtalyan Komünist Gençlik Federasyonu) üye sayısında yaklaşık 70.000 kişilik bir düşüş yaşaması, gençlik örgütünün başına Renzo Trivelli'nin geçmesine neden oldu. Berlinguer'in siyasi kalibresine dair yaygın takdire rağmen, o aylarda yıldızı sönmekteydi[13] ve Berlinguer ikincil bir göreve kaydırılarak, 1957'de partinin kadro okulu olan Frattocchie Enstitüsü'nün sorumlusu oldu.

1957 yılında, Letizia Laurenti ile evlendikten sonra eşiyle birlikte Cagliari'ye taşındı; nitekim komünistlerin adada yapılan bölgesel seçimlerde aldığı (partinin oylarının %22'den %17'ye düştüğü) feci sonuçtan sonra, İtalyan Komünist Partisi Sardinya bölge genel sekreter yardımcısı olarak seçildi. Sardinya'da kaldığı birkaç ay içinde, PCI örgütlenmesini büyüttü ve l'Unità gazetesinin ada baskısıyla ilgilendi.

1958 yazında Berlinguer, Togliatti ve Genel Sekreter Yardımcısı Luigi Longo tarafından, Sekreterlik Ofisi yönetiminde çalışmak üzere çağrılarak eşi Letizia ile birlikte Roma'ya döndü. Partinin 30 Ocak-4 Şubat 1960 tarihleri arasında Roma'da gerçekleştirilen IX. Kongresi ile Berlinguer, Genel Merkez Yönetimi'ne (Direzione) tam yetkiyle girdi ve örgütlenme sorumluluğunu üstlendi.[11]

Aralık 1961'de Enrico Berlinguer, Merkez Komite toplantısına İtalyan Komünist Partisi'nin (PCI) Sovyetler Birliği Komünist Partisi'nden (SBKP) bağımsızlığını savunan bir raporla müdahale etti. Bu olay, Kruşçev'in SBKP'nin 22. Kongresi'ni takiben beklenmedik bir şekilde tonunu sertleştirdiği, Stalin'e yönelik eleştiri sürecini başlattığı bir dönemde gerçekleşti.

2-8 Aralık 1962 tarihleri arasında Roma'da düzenlenen X. Kongre'de Berlinguer, parti liderliğinde bir adım daha ileri gitti: Yönetim Kurulu'ndaki (Direzione) yerini korurken, aynı zamanda Sekreterya üyesi ve Sekreterya Ofisi sorumlusu oldu. 1966 yılının Ocak ayına kadar sürdüreceği bu son görev, onu Sekreterya tarafından alınan tüm kararların doğrudan uygulayıcısı konumuna getirdi. Ayrıca, dış ilişkiler gibi önemli bir makamın sorumluluğunu da üstlendi.

Bu sırada Kruşçev, Küba Füze Krizi'ni yönetmedeki başarısızlığı ile Sovyet ekonomisindeki -özellikle tarımdaki- sorunların yarattığı hoşnutsuzluk nedeniyle kendi partisi içinde büyük zorluklar yaşıyordu. Ekim 1964'te, Togliatti'nin Yalta'daki ölümünün hemen ardından; Leonid Brejnev ile diğer SBKP (Sovyetler Birliği Komünist Partisi) ve KGB yöneticilerinin öncülük ettiği girişim başarıyla sonuçlandı ve Sovyet lideri, resmen "sağlık nedenleri" gerekçe gösterilerek görevden alındı.

Berlinguer, Paolo Bufalini ve Emilio Sereni'den oluşan bir PCI (İtalyan Komünist Partisi) heyeti, Kruşçev'in görevden alınmasıyla ilgili açıklama almak üzere Moskova’ya gitti. Görüşmeler 30 Ekim 1964'de başladı: Sovyetler Birliği Komünist Partisi'ni (SBKP) temsilen Merkez Komite Prezidyum üyeleri Mihail Suslov ve Nikolay Podgorni ile birlikte, ünlü İtalyan gazeteci Vittorio Gorresio tarafından "Kremlin'in iktidarda olmayan komünist partilerden oluşan büyük sürüyü gözetlemek için diktiği bekçi köpeği" olarak tanımlanan Boris Ponomaryov katıldı.

Berlinguer, Kruşçev'in uzaklaştırılma biçimi de dâhil olmak üzere, SBKP'nin yöntem ve tutumlarına dair PCI'nın duyduğu şüpheleri dile getirdi ve bu durumun İtalyan partisinde "çekinceler, şaşkınlık ve soru işaretleri" yarattığını belirtti. Berlinguer ayrıca, "her türlü nostaljiden kurtulma" gerekliliğinin ve "farklılıkları kaçınılmaz olarak kabul eden, bu farklılıkların mahkûmiyetlere yol açmadığı bir birliğin" bulunmasının altını çizdi.

Ertesi sabah Brejnev de toplantıya gelerek tarafsız bir bildiri taslağı hazırlanmasını amaçlayan kısa bir oturuma katıldı. 3 Kasım Salı günü dönüşünde Berlinguer, Fiumicino Havalimanı'nda kendisini bekleyen gazetecilere bir not okudu. İtalyan heyetinin, "Yoldaş Kruşçev'in değiştirilmesinin ülkemiz kamuoyunda yarattığı tepkiler ve endişeler hakkında Sovyet yoldaşları geniş çapta bilgilendirdiğini" açıkladı. Berlinguer, "Ayrıca SBKP'li yoldaşlara, değişikliklerin duyurulma ve sunulma biçiminin partimizde yarattığı şaşkınlık ve çekinceleri büyük bir içtenlikle aktardık" diye ekledi.

25-31 Ocak 1966 tarihleri arasında Roma'da İtalyan Komünist Partisi'nin XI. Kongresi gerçekleştirildi. Bu kongrede; barış mücadelesi, yumuşama, barış içinde bir arada yaşama ve silahsızlanma temaları, geniş bir birleşik hareketin örgütlenmesi temel hedefiyle yeniden teyit edildi. Togliatti'nin ölümünden sonraki ilk kongre olan bu toplantı, özellikle Vietnam Savaşı'na bağlı ciddi bir uluslararası gerilim ortamında ve merkez solun "reformcu" evresinin tükenmiş göründüğü bir dönemde yapıldı. Çalışmaların sonunda Berlinguer, Ulusal Sekreterlik'te kalmayarak Lazio bölge sekreteri oldu. Ayrıca, yeni genel sekreter Luigi Longo tarafından istenen ve Sekreterlik ile Yönetim Kurulu arasında yer alan yeni bir organ olan Siyasi Büro'nun (Ufficio Politico) üyesi oldu. Bu dönemde, 1968'e kadar, PCI adına Vietnam, Çin, Kuzey Kore ve yeniden Moskova'ya yaptığı çeşitli ziyaretler aracılığıyla uluslararası deneyimini geliştirme fırsatı buldu.

Liderlik yolunda

[değiştir | kaynağı değiştir]

19 Mayıs 1968 genel seçimlerinde, İtalyan Komünist Partisi (PCI) yönetimi, Berlinguer'i Lazio bölgesinden liste başı aday göstermeye karar verdi.

Enrico Berlinguer, 151.000'den fazla tercih oyu alarak seçildi ve Amendola'dan sonra komünist liderler arasında en çok oy alan ikinci isim oldu. Bu seçimler, Komünist Parti için kesin bir zafer, Birleşik Sosyalist Parti (PSU) içinse ağır bir yenilgi anlamına geliyordu: Luigi Longo liderliğindeki parti, bir önceki seçimlere göre 11 sandalye daha fazla kazanırken, sosyalistler 29 sandalye kaybetti. Hristiyan Demokratlar (DC) ise beş yıl öncesine göre 6 sandalye artırarak iyi bir sonuç elde etti.

Aynı yılın Kasım ayında Berlinguer; Bufalini, Colombi, Cossutta ve Galluzzi'den oluşan bir heyetin başında, Sovyetler Birliği Komünist Partisi'nin (SBKP) davetiyle Moskova'daydı. Resmi ziyaret için Varşova'da bulunan Brejnev'in yokluğunda, muhatap heyete Ukraynalı Andrey Kirilenko başkanlık ediyordu.

Şubat 1969'da Bologna'da yapılması planlanan XII. Kongre öncesinde, kısmen engelli olan 68 yaşındaki Longo'nun sağlık durumunun kötüleşmesi üzerine, liderin yanına parti yönetimini kademeli olarak devralacak bir genel sekreter yardımcısı atama sorunu ortaya çıktı. CGIL Genel Sekreteri Agostino Novella ve sekreterlik ofisi sorumlusu Cossutta, yönetim kurulu üyelerinin eğilimlerini yoklamakla görevlendirildi; üyelerden Berlinguer ile Giorgio Napolitano arasında bir tercih yapmaları istendi. Yönetici kadronun büyük çoğunluğu Berlinguer'i seçti.

Haziran ayının başında Berlinguer; Cossutta ve Bufalini ile birlikte, Komünist Partilerin Uluslararası Konferansı'na delege olarak yeniden Moskova'ya gitti. Çalışmalar, ayın 5'inde Brejnev'in konuşmasıyla açıldı; Berlinguer ise Sovyet pozisyonlarını destekleyen 35 partinin konuşmacılarından sonra, 11 Haziran 1969 Çarşamba günü söz aldı. Bu vesileyle İtalyan Komünist Partisi (PCI) Genel Sekreter Yardımcısı, daha sonra "Moskova'da yabancı bir lider tarafından yapılmış en sert konuşma" olarak hatırlanan[14] konuşmayı gerçekleştirdi.

Enrico Berlinguer, konuşmasında diğer şeylerin yanı sıra şunları söyledi: "Tüm durumlar için geçerli olan tek bir sosyalist toplum modeli olabileceği kavramını reddediyoruz. Gerçekte, toplumun genel gelişim yasaları hiçbir zaman saf halleriyle var olmazlar; her zaman ve sadece tarihsel olarak belirlenmiş ve tekrarlanamaz olan özel gerçeklikler içinde var olurlar. Bu iki yönü karşı karşıya getirmek şematik ve dogmatiktir; bu durum Marksizmin özünü reddetmek anlamına gelir".

Enrico Berlinguer; eşi Letizia Laurenti, büyük kızı Bianca ve iki çocuğuyla birlikte Roma'da (1972)

13 Mart 1972 Pazartesi günü Milano'da İtalyan Komünist Partisi'nin (PCI) XIII. Kongresi açıldı. Berlinguer, 1.521.028 üyeyi temsil eden 1.043 delegeye açılış raporunu okudu. Kongrenin sonunda partinin genel sekreterliğine seçildi; iki ay sonra yapılan genel seçimlerde ise 230 bin oy alarak yeniden milletvekili seçildi.

1973 Ekim ayının başında Berlinguer, Bulgaristan Devlet Başkanı Todor Jivkov ile görüşmek üzere Sofya'ya gitti. Görüşmeler, Berlinguer'in mevcut sosyalist yönetimlere yönelik eleştirel yaklaşımı ve Sovyet etkisinden bağımsız, demokratik bir sosyalizm tercihi yüzünden pek de iyi gitmiyordu, öyle ki İtalyan heyeti kalış süresini kısaltmaya karar verdi. 3 Ekim Çarşamba günü, önünde bir polis eskortu ve arkasında genel sekretere eşlik eden PCI yöneticilerini taşıyan üçüncü bir aracın bulunduğu bir GAZ-13 Çayka ile Sofya Havalimanı'na doğru hareket etti. Birdenbire, Berlinguer ve beraberindekilerin içinde bulunduğu araca askeri bir kamyon çarptı. Kaza, kendisinin de hafif yaralanmasına, tercümanının ölümüne ve Berlinguer ile birlikte seyahat eden Bulgaristan Komünist Partisi'nin iki yöneticisinin ağır yaralanmasına yol açtı.[14][15]

1991 yılında, Solun Demokratik Partisi senatörü ve eski komünist yönetici Emanuele Macaluso, Panorama haftalık dergisine bir röportaj verdi. Macaluso, PCI genel sekreteri Berlinguer'in parti genel merkezine döner dönmez kendisine, Sovyetler Birliği lideri Brejnev ile sert ideolojik sürtüşmeler yaşayan bu "rahatsız edici" İtalyan müttefiki ortadan kaldırmak için KGB ve Bulgar gizli servisi tarafından ustaca tezgahlanmış bir "sahte kaza" süsüyle bir suikast girişimine hedef olduğu şüphesini aktardığını belirtti.[16]

Tarihi Uzlaşma ve Eurokomünizm

[değiştir | kaynağı değiştir]

Berlinguer; 28 Eylül, 5 Ekim ve 12 Ekim 1973 tarihlerinde Rinascita dergisi için, "Tarihi Uzlaşma" (Compromesso Storico) önerisinin taslağını oluşturan üç ünlü makale yazdı (Şili'deki Olayların Işığında Emperyalizm ve Bir Arada Yaşama, Demokratik Yol ve Gerici Şiddet, Sosyal İttifaklar ve Siyasi Hizalanmalar). Nitekim bu makalelerin birkaç hafta öncesinde, 11 Eylül'de Şili'de, General Augusto Pinochet tarafından Salvador Allende'nin sol hükûmetinin devrilmesine yol açan darbe gerçekleşmişti.

12 Ekim 1973 tarihinde yayımlanan son makalede şu ifadeler yer almaktadır:

"Sol partiler ve güçler oyların ve parlamentodaki temsilin yüzde 51'ine ulaşmayı başarsalar bile [...], bu durumun söz konusu yüzde 51'in ifadesi olan bir hükümetin varlığını sürdürmesini ve icraatlarını garanti edeceğini düşünmek tamamen bir yanılsama olurdu. İşte bu yüzden biz bir 'sol alternatif'ten değil, bir 'demokratik alternatif'ten; yani komünist ve sosyalist eğilimli halk güçlerinin, Katolik eğilimli halk güçleriyle ve ayrıca diğer demokratik yönelimli oluşumlarla işbirliği ve uzlaşısına dayalı siyasi bir perspektiften bahsediyoruz. [...] Ülkenin sorunlarının ciddiyeti, gerici maceraların her an kapıda olan tehditleri ve nihayet ulusa güvenli bir ekonomik kalkınma, toplumsal yenilenme ve demokratik ilerleme yolu açma zorunluluğu; İtalyan halkının büyük çoğunluğunu bünyesinde toplayan ve temsil eden güçler arasında, yeni ve büyük bir 'tarihi uzlaşma' (compromesso storico) olarak tanımlanabilecek noktaya varılmasını giderek daha acil ve olgun bir aşamaya getirmektedir."

Popüler kültürdeki yeri

[değiştir | kaynağı değiştir]

Avrupa solunun en önemli isimlerinden biri olan Enrico Berlinguer'in hayatı ve siyasi mücadelesi çok sayıda film, belgesel ve biyografik kitaba konu oldu.[17][18]

Film ve belgeseller[17]

[değiştir | kaynağı değiştir]
  • 1977: Berlinguer Ti Voglio Bene, Giuseppe Bertolucci
  • 1984: L'Addio a Enrico Berlinguer, Bernardo Bertolucci
  • 2004: Berlinguer. La Sua Stagione, Ansano Giannarelli
  • 2009: Berlinguer, Gianni Minoli
  • 2013: La Voce di Berlinguer, Mario Sesti ve Teho Teardo
  • 2014: Berlinguer: Quando C'era La Politica, Mario Sesti
  • 2014: Quando C'era Berlinguer, Walter Veltroni
  • 2024: Arrivederci Berlinguer!, Michele Mellara ve Alessandro Rossi
  • 2024: Prima Della Fine. Gli Ultimi Giorni di Enrico Berlinguer, Samuele Rossi
  • 2024: Berlinguer. La Grande Ambizione, Andrea Segre[15]
  • 2025: Berlinguer. A Love Story, Pierpaolo Farina

Biyografiler[18]

[değiştir | kaynağı değiştir]
  • 2003: Caro Berlinguer - Note e Appunti Riservati, Antonio Tatò (Gli Struzzi Einaudi)
  • 2003: L'Officina Comunista: Enrico Berlinguer e L'Educazione Dell'Uomo, Alessandro Sanzo (Aracne Editore)
  • 2004: A Mosca L'Ultima Volta - Enrico Berlinguer e Il 1984, Massimo D'Alema (Saggine Donzelli)
  • 2004: Incontrando Berlinguer, Emiliano Sbaraglia (Nonluoghi libere Edizioni)
  • 2004: Berlinguer: L'Eredità Difficile, Chiara Valentini (Editori Riuniti)
  • 2005: Sofia 1973: Berlinguer Deve Morire, Giovanni Fasanella ve Corrado Incerti (Fazi Editore)
  • 2006: Berlinguer e La Fine del Comunismo, Silvio Pons (Einaudi)
  • 2006: L'Ombra di Tatò su Berlinguer e Craxi, Biagio Marzo (Icaro)
  • 2006: Enrico Berlinguer, Francesco Barbagallo (Carocci Editore)
  • 2006: Il Decennio Moro-Berlinguer, Giorgio Galli (Saggi Dalai Editore)
  • 2007: In Cammino Verso Occidente: Berlinguer, Il PCI e La Comunità Europea Negli Anni 70, Paolo Ferrari (Editore Clueb)
  • 2009: La Solitudine di Berlinguer, Adriano Guerra (Ediesse)
  • 2010: Il Sogno di Un'Altra Italia, Lorenzo Capitani (Vittoria Maselli Editore)
  • 2013: Casa per Casa - Strada per Strada, Pierpaolo Farina, Eugenio Scalfari'nin önsözüyle (Melampo Editore)
  • 2014: Enrico Berlinguer, Chiara Valentini (Feltrinelli Editore)
  • 2014: Berlinguer Rivoluzionario, Luigi Liguori (Carocci Editore)

Dış bağlantılar

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ^ Becher, Phillip (12 Haziran 2024). "Yarının Sosyalizmi İçin Dünün Komünisti". Mustafa Aydın tarafından çevrildi. Demokrasi İçin Birlik Dayanışma. 24 Nisan 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Nisan 2026. 
  2. ^ Amato, Massimiliano (2 Aralık 2021). "La Sferzata di Enrico Berlinguer al PCI nella Seconda Svolta di Salerno" (İtalyanca). Striscia Rossa. 27 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Nisan 2026. 
  3. ^ "Camera 20/06/1976 - Area Italia" (İtalyanca). İtalyan İçişleri Bakanlığı. 5 Mart 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mayıs 2026. 
  4. ^ Statera, Alberto (9 Haziran 2010). ""I Massoni di Sinistra? Nelle Logge Sono 4Mila"" (İtalyanca). La Repubblica. 9 Aralık 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Nisan 2026. 
  5. ^ "Giovanni Berlinguer, Morto Il Fratello di Enrico: Tre Volte Deputato PCI" (İtalyanca). Il Fatto Quotidiano. 6 Nisan 2015. Erişim tarihi: 24 Nisan 2026. 
  6. ^ Biagi, Enzo (10 Haziran 2019). "Enrico Berlinguer, Un Giorno Gli Chiesi: "Ma Lei Crede in Dio?"" (İtalyanca). La Repubblica. 24 Nisan 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Nisan 2026. 
  7. ^ "Enrico Berlinguer" (İtalyanca). İtalya Temsilciler Meclisi Arşivi. 10 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Nisan 2026. 
  8. ^ a b c Lecis, Vindice (14 Ocak 2024). "I Moti del Pane a Sassari: Ottant'Anni Fa La Ribellione dei Poveri" (İtalyanca). La Nuova Sardegna. 14 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Nisan 2026. 
  9. ^ a b c Bojano, Gabriele (23 Haziran 2024). "23 Giugno 1944: Enrico Berlinguer Conosce Palmiro Togliatti Che Poi Lo Porta con Sé da Salerno a Roma" (İtalyanca). Corriere Del Mezzogiorno. 29 Nisan 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Nisan 2026. 
  10. ^ "Berlinguer: L'Attività Politica. Un Racconto per Immagini" (İtalyanca). RAI Cultura. Mayıs 2022. 10 Şubat 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Nisan 2026. 
  11. ^ a b "La Vita di Enrico Berlinguer" (İtalyanca). EnricoBerlinguer.it. 12 Mart 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mayıs 2026. 
  12. ^ Berlinguer, Enrico (22 Mart 1953). "Abbiamo Perduto Il Nostro Più Grande Amico" (İtalyanca) (12). Pattuglia, Settimanale della Gioventù. s. 5-6. 
  13. ^ Valentini, Chiara (12 Mayıs 2014). "Enrico Berlinguer, L'Eretico Mite e Quella Crisi per La Rivolta in Ungheria" (İtalyanca). L'Espresso. 30 Nisan 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Nisan 2026. 
  14. ^ a b Madonia, Mattia (3 Mart 2022). "Berlinguer in Italia Ha Rivoluzionato il Comunismo, Non Inchinandosi all'URSS e Preferendo La NATO". The Vision (İtalyanca). Erişim tarihi: 18 Mayıs 2026. 
  15. ^ a b Levantino, Rosalino (1 Mart 2025). "Megaloman Faşist D'Annunzio, Mütevazı Komünist Berlinguer". Bianet. Erişim tarihi: 30 Mayıs 2026. 
  16. ^ Valli, Bernardo (27 Ekim 1991). "Anche Berlinguer Sospettò L'Attentato" (İtalyanca). La Repubblica. Erişim tarihi: 24 Nisan 2026. 
  17. ^ a b "I Film" (İtalyanca). EnricoBerlinguer.it. 15 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Mayıs 2026. 
  18. ^ a b "I Libri" (İtalyanca). EnricoBerlinguer.it. 7 Şubat 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Mayıs 2026. 


"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Enrico_Berlinguer&oldid=37264039" sayfasından alınmıştır