Edib Çiçekli

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Edib bin Hasan El-Çiçekli
أديب بن حسن الشيشكلي‎‎
Suriye Devlet Başkanı
Görev süresi
11 Temmuz 1953 - 25 Şubat 1954
Yerine geldiği Fevzi Selu
Yerine gelen Haşim el-Attasi
Kişisel bilgiler
Doğum Edib bin Hasan El-Çiçekli
1909
Hama, Osmanlı Devleti Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm 27 Eylül 1964 (55 yaşında)
Ceres, Goiás, Brezilya Brezilya
Dini İslam

Edib bin Hasan el-Çiçekli (1909, Hama, Osmanlı Devleti - 27 Eylül 1964, Goiás, Brezilya), yaptığı darbe sonrası Suriye'de idaryi ele alıp Temmuz 1954'ten Şubat 1955'e kadar yaklaşık sekiz ay boyunca da devlet başkanlığı ve başbakanlık yapmış askeri lider.

Yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

1909'da Osmanlı İmparatolruğu'ndaki Hama'ta doğdu. Kürt kökenli bir aileden gelen Çiçekli'nin soyadı Türkçedeki çiçek kelimesinden gelir ve latin alfabesi kullanan farklı dillere, Chichakly, Chichakli, Jijakli veya Shishakli şeklinde de aktarılmaktadır.[1]

Askeri akademide eğitim aldı. Suriye sosyal Milliyetçi Partisi'nin ilk üyelerinden birisi oldu. 1948'deki Arap-İsrail Savaşı'nda gönüllü olarak savaştı. Bu savaştaki yenilgi sonraı yönetimi ele geçiren ve parlamenter sistemi sekteye uğratan Hüsnü Zaim darbesine karşı, aralarında Çiçekli'nin de bulunduğu partili subaylarca karşı darbe yapıldı. Devlet başkanlığına gelen Haşim el-Attasi'nin Haşimi hanedanı altında yönetilen Irak Krallığı ile birlik oluşturma çabalarına karşı çıktı. Bu gayelerle 1949'da Suriye'de bir askeri darbe gerçekleştirdi. Attasi'yi görevde tuttu, bazı komutanları astı ve kendi adamlarından Fevzi Selu'yu devlet başkanı olarak görevlendirdi. Temel amacı Suriye'deki Haşimi yanlısı siyasete engel olmaktı. Bu darbenin Hür Subaylar Hareketi'ne cesaret verdiği ve 1952 Mısır Devrimi'ne örnek olduğu da öne sürülmüştür.

Başkanlık dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Fevzi Selu'nun bir kukla idareci olarak Çiçekli'nin kontrolünde geçen dönem sonrasında idareyi ele aldı. Tüm siyasi partileri kapattı ve askeri rejimi tam anlamıyla tesis etti. [[Suriye Komünist Partisi, Suriye'deki Müslüman Kardeşler, Suriye Baas Partisi ve diğer partiler ve liderleri bu dalgadan kurtulamadı. Kendisi de devlet başkanı oldu. Yandaş olmayan basın organlarını ve gazeteleri yasakladı. döneminde radyodan halka sık sık seslenerek toplum üzerinde etkili olmaya çalıştı. Ağustos 1952'de bir hükümet tesis etmeye çalıştı ancak başta Haşim el-Attasi olmak üzere nüfuzlu sivil siyasetçiler tarafından boykot edildi. Döneminde batıyla dengeli ilişkiler kurdu ancak İsrail karşıtlığını da sürdürdü. Haşimi hanedanı idaresindeki Irak ve Ürdün ile mesafeli bir ilişki kurdu. Aralarında önde gelen Baasçı Adnan el-Malki'nin de olduğu pek çok subayı tutuklattı. Sivil siyasetçilerden Haşim el-Attasi ve Dürzi lider Sultan el-Atraş'ın oğulları Adnan ve Mansur'u da tutuklattı.

Şubat 1954'te Çiçekli idaresine karşı, Irak destekli olduğu da öne sürülen bir darbe gerçekleştirildi. Darbeciler arasında Dürzi subaylar, Baasçılar ve Komünist Parti üyeleri vardı. Çiçekli bir iç savaşa meydan vermemek adına görevde kalmak için direnmedi ve Lübnan'a kaçtı. Lübnan'daki Dürzi lider Kemal Canbolat'ın ölüm tehdidi sonrasında Brezilya'ya kaçtı. 1958'de Suriye ve Mısır'ın Birleşik Arap Cumhuriyeti'ni kurması öncesi bir darbe için kullanılmaya çalışıldıysa da Suriye istihbaratı tarafından engellendi ve gıyabında ölüme mahkum edildi.

1964 yılında Brezilya'nın Goiás bölgesindeki Ceres'te, suriyeli bir dürzinin gerçekleştirdiği suikaste uğrayarak öldürüldü.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]


Siyasi görevi
Önce gelen:
Fevzi Selu
Suriye Devlet Başkanı
1953-1954
Sonra gelen:
Haşim el-Attasi