İçeriğe atla

Dune (seri)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Dune
YazarFrank Herbert
ÜlkeABD
Dilİngilizce
TürBilimkurgu
Yayım1965 (ilk roman olan Çöl Gezegeni Dune)
Nisan 1985 (son roman olan Dune Rahibeler Meclisi)
Dune serisi

Dune, Frank Herbert'in (1920-1986) Hugo ve Nebula ödüllerini almasını sağlayan ve tüm dünyada on beş milyondan fazla kopyası satılan 6 kitaptan oluşan bilimkurgu roman serisi;

Arthur C. Clarke'ın ifadesiyle, "Yüzüklerin Efendisi ile kıyaslanabilecek tek şaheser kurgu romandır."

Seri, bütünü düşünüldüğünde insan doğası; din, siyaset ve ekonomi kurumları, liderlik olgusu; erkek, kadın, cinsellik kavramlarına dair muhteşem denebilecek sosyolojik, psikolojik ve felsefi tahliller ve gözlemler içerir.

Serinin tamamına yayılmış aforizmalar, eserin özenle oluşturulmuş özgün kurgusu ile birleştirildiğinde 3500’e yakın sayfası ile 6 kitaptan oluşan artık dünya çapında bir kült haline gelmiş tek bir eser ortaya çıkar.

Serinin ilk kitabı olan Çöl Gezegeni Dune 1965, son kitabı olan Dune Rahibeler Meclisi ise 1984 yılında yayımlanır. Frank Herbert’in 1986 yılında ölümü ile üzerinde çalışılan 7. Dune kitabı tamamlanamaz.

Çöl Gezegeni Dune, David Lynch tarafından 1984 yılında sinemaya da aktarılmıştır.

Roman Denis Villeneuve tarafından yeniden uyarlanmış olup, 17 Aralık 2020 tarihinde vizyona girecektir.[1]

Seri, İslam terminolojisine ait birçok kavramı ve bakış açısını içinde barındırması ile de dikkat çeker;

"Allah’ın emri gelir; Sakın acele etme. Yol gösteren Allah’tır; kimi yolunu şaşırır."

"Ben de hizmetkarım… Efendim ise Rahman ve Rahim olan Allah. “Biz, onların boyunlarına halkalar geçirdik. O halkalar çenelere kadar dayanmaktadır. Bu yüzde kafaları yukarı kalkıktır. Önlerinde bir set ve arkalarında bir set çektik de onları kapattık, artık göremezler…” Eski Fremen dininde böyle yazılıydı."

Kitaplar[değiştir | kaynağı değiştir]

Orijinal seri[değiştir | kaynağı değiştir]

Sıra Özgün Adı Yıl Türkçe
1 Dune 1965 Dune
2 Dune Messiah 1969 Dune Mesihi
3 Children of Dune 1976 Dune Çocukları
4 God Emperor of Dune 1981 Dune Tanrı İmparatoru
5 Heretics of Dune 1984 Dune Sapkınları
6 Chapterhouse: Dune 1985 Dune Rahibeler Meclisi

Genişletilmiş seri (yayınlanma sırası)[değiştir | kaynağı değiştir]

Yayımlanma Kronolojik Özgün Adı Yıl Türkçe Seri
1 23 Dune 1965 Dune Orijinal
2 28 Dune Messiah 1969 Dune Mesihi Orijinal
3 29 Children of Dune 1976 Dune Çocukları Orijinal
4 30 God Emperor of Dune 1981 Dune Tanrı İmparatoru Orijinal
5 31 Heretics of Dune 1984 Dune Sapkınları Orijinal
6 32 Chapterhouse: Dune 1985 Dune Rahibeler Meclisi Orijinal
7 27 The Road to Dune1 1985
8 13 Dune: House Atreides 1999 Dune: Atreides Hanedanı Dune'a Giriş
9 14 Dune: House Harkonnen 2000 Dune: Harkonnen Hanedanı Dune'a Giriş
10 15 Dune: House Corrino 2001 Dune: Corrino Hanedanı Dune'a Giriş
11 25 Dune: A Whisper of Caladan Seas1 2001
12 1 Dune: Hunting Harkonnens1 2002 Dune: Harkonnen Avı
13 2 Dune: The Butlerian Jihad 2002 Dune: Butleryan Cihadı Dune Efsaneleri
14 3 Dune: Whipping Mek1 2003 Dune: Dövüş Meki
15 4 Dune: The Machine Crusade 2003 Dune: Makinelerin Seferi Dune Efsaneleri
16 5 Dune: The Faces of a Martyr1 2004 Dune: Bir Şehidin Hatırlanışı
17 6 Dune: The Battle of Corrin 2004 Dune: Corrin Savaşı Dune Efsaneleri
18 33 Dune: Sea Child1 2006
19 34 Hunters of Dune 2006 Ardıl
20 35 Dune: Treasure in the Sand 1 2006
21 36 Sandworms of Dune 2007 Ardıl
22 16 Paul of Dune 2008 Dune Kahramanları
23 18 The Winds of Dune 2009 Dune Kahramanları
24 17 Dune: Wedding Silk 1 2011
25 7 Sisterhood of Dune 2012 Dune Okulları
26 8 Mentats of Dune 2014 Dune Okulları
27 10 Navigators of Dune 2016 Dune Okulları
28 9 Dune: Red Plague1 2016
29 25 Dune: The Waters of Kanly1 2017
30 23 Dune: Blood of the Sardaukar1 2019
31 20 Dune: The Duke of Caladan 2020 Caladan Üçlemesi
32 21 Dune: The Lady of Caladan 2021 Caladan Üçlemesi
33 11 Dune: Imperial Court1 2022
34 12 Dune: The Edge of a Crysknife1 2022
35 22 Dune: The Heir of Caladan 2022 Caladan Üçlemesi
36 19 Princess of Dune 2023 Dune Kahramanları

1 Kısa hikâye

Özet[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu 6 kitap uzun serinin ilk kitapları olup, serinin devamı Frank Herbert'in oğlu Brian Herbert ve Amerikan popüler kitap yazarı Kevin J. Anderson tarafından devam ettirilmiştir. İkili seriye dahil olan 6 kitap yazmıştır. Aslında kitaplar klasik serinin devamı değil öncesidir. Aynı Yıldız Savaşları film serisinde olduğu gibi. "Atreides Hanedanlığı", "Harkonnen Hanedanlığı" ve "Corrino Hanedanlığı" klasik serinin hemen öncesine gitmekte ve Dune gezegeninde yaşanan politik çatışmaların köklerinin ortaya koymaktadır. "Butleryan Cihadı", "Makinelerin Seferi" ve "Corrin Savaşı" kitaplarından oluşan seri ise çok daha eskilere gitmektedir. İnsanlık akıllı makineler yani yapay zekayla savaşmaktadır. Daha melanj keşfedilmemiş Arrakis hiç kimsenin bilmediği bir gezegendir. Uzayda yolculuk için büklüm gemiler yoktur, Holtzman kalkanı yoktur. İmparatorluk, Hanedanlıklar, Lonca, Bene Gesserit cadıları Fremenler yoktur. Yani kısaca Dune romanlarının hayal gücünü zorlayıcı, sınırlarda gezinen ve sosyal yapıları sorgulayan, büyüleyici, otantik ortamı daha oluşmamıştır. Bu seride büyüleyici Dune dünyasına giriş yapılmaktadır. Dune dünyasındaki ilginç kavramların, olayların, ilişkilerin açıklanmasıdır bu seri. Çok ilginç şeyler öğrenebilirsiniz; mesala Atreides ile Harkonnenlerin atalarının sarsılmaz dostluğu gibi.

Bundan başka romanda alttan alta işlenen gerçek ise ekonomi ve ekonominin kaynağı olarak ticaretin önemidir. İlk 6 kitaptan oluşan serinin tamamında ticaret loncasının gücü ve etkisi görülür. Oysa loncanın askerî gücü ya da bir millete dayanan herhangi bir yaptırım gücü yoktur. Lonca yalnızca galaksiler arası ulaşımda kullanılan gemileri yönetme yeteneği sayesinde bu güce ulaşmıştır. Tüm gezegenler, hanedanlar loncaya muhtaçtır. Ve nihayet lonca da "baharat"a muhtaçtır. Gemi kaptanları ancak baharat etkisinde iken zamanı ve uzayı bükme yeteneklerini kullanabilmektedirler. "Baharat"ın ise tek kaynağı vardır: Arrakis-Dune... Bu da Dune gezegenini evrenin güç merkezi haline getirmektedir. Elbette güce sahip olmak sürekli bir mücadele içinde olmayı da gerektirir. Oysa Dune gerçek gücün kaynağı değil güce ulaşmaktaki vasıtanın sağlandığı yerdir ve bu güce sahip olmanın yegane yolu Kumsolucanlarından baharatı elde edebilmektir. Kitaba göre gerçek güç ticarettir ancak bunu açıkça ifade etmemekte tüm olayları bu noktaya bağlayarak dolaylı bir anlatımı tercih etmektedir.

Roman ayrıca üstü örtülü bir şekilde aforizmalar kullanarak İslam düşüncesindeki Mehdi ve Ahirzaman olayları ile ilgili kültürü anlatmaktadır.

Filmler ve Diziler[değiştir | kaynağı değiştir]

Başlık Medya Yayınlanma Tarihi Yönetmen / Kanal Ekran Süresi Bütçe Uyarlanan Kitaplar
İlk Uyarlama
Dune Film 14 Aralık 1984 David Lynch 137 dakika (Sinema Versionu)

186 dakika (Uzatılmış Versiyon)

40–42 milyon $ Dune (1965)
İkinci Uyarlama
Dune Mini Dizi 3 Aralık 2000 Sci Fi Channel 265 dakika 20 milyon $ Dune (1965)
Dune Çocukları 16 – 26 Mart 2003 266 dakika 20 milyon $ Dune Mesihi (1969)

Dune Çocukları (1976)

Üçüncü Uyarlama
Dune: Bölüm 1 Film 22 Ekim 2021 Denis Villeneuve 155 dakika 165 milyon $ Dune (1965)
Dune: Bölüm 2 1 Mart 2024 165 dakika 190 milyon $
Dune Mesihi TBA TBA TBA Dune Mesihi (1969)
Dune: Kehanet Dizi 2024 Sonu Max TBA TBA Çevrilmedi

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Arşivlenmiş kopya". 28 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mart 2020.