Dokuz Oğuz

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Türk tarihi
Mahmud al-Kashgari map.jpg

Dokuz Oğuz, (Eski Türkçe: Old Turkic letter Z.svgOld Turkic letter G1.svgOld Turkic letter O.svg Old Turkic letter Z.svgOld Turkic letter O.svgOld Turkic letter OQ.svgOld Turkic letter T1.svg, Toquz Oγuz[1], Çince: 鐵勒九姓 / 铁勒九姓, tielè jiǔxìng), Tielenin dokuz boyu.

Çin kaynaklarında, (九姓; Jiuxing) "dokuz boy, halk", Çin'deki Tabgaç hanedanı sırasında Uygurlar Gao Chu adıyla anılmışlardır.[2] Bununla beraber Uygur Kağanlığı kurulduktan sonra Uygur kelimesi Dokuz Oğuz için de kullanılmaya başlandı. İslam coğrafyacıları, Tokuz-Oğuz Uygurları eş tutmuşlardır.[3]

Dokuz Oğuz kabileleri şunlardı: Bugular (Pu-ku), Hun, Bayırku, Tongra, İzgil, Ch'i-pi, A-pu-sse, Ku-lun-wu-ku, Edizler. Bunların arasında Uygurlar da katılınca Dokuz Oğuzlar, "On Uygur" olarak anılmaya başlandı.[4]

Uygur dokuz kabilesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Karabalgasun yazıtının Çince yüzünde Uygurların dokuz aileden meydana gelmiş oldukları anılmıştır.[5], fakat bu "dokuz aile"nin isimleri tek tek sayılmamıştır. Başka Çin kaynakları yardımıyla Uygurların oluştuğu dokuz aileyi şu şekilde sayabiliriz;

  1. 薬羅葛 Yüe-lo-ko (Yaγlaqar, Yağlaqar veya Yaglakar)
  2. 胡咄葛 Hu-to-ko (Quturγar veya Uturkar)
  3. 啒羅勿=倶羅勃 To-lo-wo (Küräbür veya Kürebir)
  4. 貊歌息訖 Mo-Ko-si-k'i (Bakasıkır)
  5. 阿勿嘀 A-vu-ti (Ebirçeg)
  6. 葛薩 Ko-sa (Qazar veya Kasar)
  7. 斛嗢素 Hu-Wu-su
  8. 薬耶勿 Yüe-wu-ku (Yaγmurqar veya Yagmurkar)
  9. 奚耶勿=愛邪勿 Hi-Ye-Vu (Aymur veya Eymur)[6]

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Kultegin's Memorial Complex, TÜRK BITIG
  2. ^ F. Lászlό, Dokuz Oğuzlar ve Göktürkler, Belleten, C. 14, Ankara 1950, sayfa 42.
  3. ^ v. Barthold, Orta Asya Türk Tarihi Hakkında Derslar, İstanbul 1927, sayfa 47.
  4. ^ Taşağıl, Ahmet, Kök Tengri'nin Çocukları, 2. baskı, İstanbul 2014, sayfa 198
  5. ^ KBY, 1. Satır. H. Namık Orkun, Eski Türk Yazıtları I-IV, İstanbul 1936-1941.
  6. ^ Li Zhi Shiao, Uygur tarihi, Pekin 1988 sayfa 593.