Doğu Frizya

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Doğu Frizya, (Doğu Frizce: Östfräisland) Aşağı Saksonya eyaletinin kuzeybatısındaki bir bölgedir; Ems ve Jade nehirleri arasındaki alanda bulunur. Tarihsel olarak, bölge Yedi Deniz bölgesinin parçasıydı. Doğu Frizya konseptine ek olarak, Doğu Frizya Yarımadası da bölgesel medyada kullanılmaktadır.

Alan[değiştir | kaynağı değiştir]

Doğu Frizya

Aşağıdaki alanlar Doğu Frizya'a dahildir. Bu alanlar kültürel olarak Frizya Konseyi'nin "Doğu Bölümü" tarafından temsil edilmektedir.

Aşağıdaki adalar Doğu Frizya'ya aittir: Borkum, Kachelotplaat, Memmert, Júst, Nordeneach, Baltrum, Langereach, Spikereach ve Wangereach.

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Erken tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Doğu Frizya, Roma kaynaklarında ilk kez bahsedilmektedir. Pliny, Tacitus ve Stabon'un raporları, Hristiyanlık döneminin başında Doğu Frizya'da yerleşimin kanıtıdır. Pliny, Elbe bölgesinde ilkel olarak hayatta kalmayı başaran Shauklar hakkında yazdı. Shauk etnik grubu muhtemelen Frizya ve Sakson kabilelerine katıldı. İkinci yüzyıldan beri Shauk'lardan artık bahsedilmiyor.

Weser, Frizya İmparatorluğu'nun doğu sınırıydı. Kral Redbad döneminde, Frizya İmparatorluğu en üst düzeydeydi. Halefi Poppo'nun yönetiminde, Frizyalılar, Boarn Savaşı'nı kaybettiler, böylelikle Lauwers'in batısındaki Frizya bölgesi Frank İmparatorluğu'na ilhak oldu. Şarlman, 785 yılında Lauwers'in doğusundaki Frizya İmparatorluğu'nun kalıntılarını fethetti. Sakson Savaşı, Frizyalıların ve Saksonların Frankların bölgesel genişlemesine karşı son direnişiydi.

Frankların gelişiyle birlikte, Hristiyan misyonerler Boniface, Liudger ve Willibrord ile birlikte Frizyalıların Hristiyanlaştırılmasına da başlandı. Doğu Frizya'nin bir kısmı Bremen Piskoposluğuna, diğeri de Munster Piskoposluğuna düştü.

Frizya'nın bağımsızlığı[değiştir | kaynağı değiştir]

Şablon:Apart

Frenk İmparatorluğunun düşüşüyle Doğu Frizya özgürce gelişebildi. Sözde "Redjeven" (hakimler, köy büyükleri) her yıl seçilebilir ve onlar kendi adına bölgenin bölünmesini ve örgütlenmesini yargılayabilirdi.

On ikinci yüzyılda Upstalbeam'de toplantılar başladı. Buna ek olarak, yedi özgür Frizya denizciliğinden gelen Frizyalılar, adaletten söz etmek ve ortak kararlar almak için her yıl Aurich'in hemen dışında toplandı. On dördüncü yüzyılda, nihayet Upstalbeam'de toplantılar yapıldı. Bunun, diğer şeylerin yanı sıra veba ve fırtına dalgalanmalarıyla ilgisi vardı. Upstalbeam'in ortadan kalkmasıyla Doğu Frizya'daki feodal sistem de ortadan kalktı. Çeşitli reislere ("hovedlinge") küçük alanlar üzerinde kontrol verildi. O andan itibaren, şefler Doğu Frizya'da iktidara geldi.

On dördüncü yüzyılın sonunda, çeşitli reis tabakaları arasındaki mücadele yoğunlaştı. 1427 yılında Vahşi Ikers Savaşı'ndan sonra, Şef Fokko Ukena'nın Doğu Frizya üzerindeki hakimiyeti başladı. Halka zulmü ve her zamankinden daha yüksek vergiler nedeniyle Doğu Frizya halkının Ukena'ya karşı direnci arttı. 1430'da Yedi Doğu Frizyalılar'ın Özgürlük İttifakı, Grutsyl'li lider ailesi Cirksena'nın önderliğinde kuruldu. 14 Kasım'da, Doğu Frizya bölgeleri ve şefleri Özgürlük İttifakına katıldı. Doğu Frizya artık şef ailesi Cirksena'nın yönetimi altındaydı. 1465 yılında Ulrik Sirksena, Kutsal Roma imparatoru tarafından Doğu Frizya İlçesi valiliğine yükseltildi. İmparatorun tüzüğü aynı zamanda Frizya'nın bağımsızlığı döneminden kalma hakları ve özgürlükleri de kutsal sayıyordu. Bu tüzük, Doğu Frizya'daki üç mülkü temsil eden daha sonraki Doğu Frizya Bölgesi'nin (Ostfriesische Landschaft) kökenidir.

Doğu Frizya Bölgesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Büyük Edzard döneminde, bölgenin en büyük genişlemesi gerçekleşti. Onun yönetimi altında Reform Doğu Frizya'da da başladı ve Doğu Frizya Toprak Kanunu onun yönetimi altında yazıldı. Büyük Edzard'ın bölgesel genişlemesi 1514-1517 döneminde Sakson Skeel ile sona erdi. Bu anlaşmazlıkta Edzard, ordularıyla birlikte yirmi dört Alman dük ve prensine yenildi.

Emden, on altıncı yüzyılda reformun önemli bir merkezi haline geldi. 1530-1560 döneminde Hollanda'dan birçok dini mülteci Emden'e geldi. Bu mültecilerden biri Menno Simons ve onun takipçileri olan Mennonitlerdi. Ünlü Doğu Frizyalı hümanist ve tarihçi Ubbo Emmius (1547–1625) da o dönemde yaşamıştır. Groningen Üniversitesi'nin kurucusuydu ve Frizya'nın (Rerum Frisicarum Historia) tarihinin yazılmasına dahil oldu.

Seksen Yıl Savaşı sırasında, Doğu Frizya Bölgesi (Ostfriesische Landschaft) giderek daha önemli hale geldi. Doğu Frizya Bölgesi, doruk noktasında yasalar, vergiler ve yargıdan sorumluydu. 1654'te Auwerk'te kurulan Doğu Frizya kontları prens (kraliyet prensleri) statüsünü aldı.

26 Mayıs 1744'te son Cirksena öldü. Prusya ile Emden hakimi arasında imzalanan bir antlaşma (Emden Sözleşmesi) ile Doğu Frizya artık Doğu Frizya Eyaleti olarak Prusya'ya verildi. Sebastian Anton Homfeld, yeni şansölye oldu.

Bağımsızlığın sonu[değiştir | kaynağı değiştir]

1744'te Doğu Frizya bağımsızlığını kaybetti ve Doğu Frizya Eyaleti olarak Prusya'ya ait oldu. 1806'da Doğu Frizya, Napolyon Hollandası tarafından ilhak edildi ve daha sonra Fransız İmparatorluğu'na dahil edildi. Doğu Frizya, Département Ems-Oriental olarak yeniden adlandırıldı ve Reider, Département Ems-Occidental'ın bir parçası oldu. Napolyon Savaşları'ndan sonra, Doğu Frizya ilk olarak 1813'te Prusya ve Rus askerleri tarafından fethedildi ve Prusya tarafından tekrar ilhak edildi. Viyana Kongresi'nden sonra Doğu Frizya, Hannover Krallığı'na dahil edildi. 1866'da Doğu Frizya Prusya'ya yeniden katıldı ve 1946'dan beri Doğu Frizya, Aşağı Saksonya eyaletinin bir parçası oldu. Auwerk Eyaleti'nin 1978'de kaldırılması, Doğu Frizya'nın bir idari birim olarak uzun tarihine son verdi. 1978'den sonra, eski ilçenin bölgesi hala Doğu Frizya için bir kültür parlamentosu olan Ostfriesische Landschaft'a sahip.

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Doğu Frizya'da çok fazla sanayi ve çok fazla işsizlik yok. Ekonomi, esas olarak tarım sektörü ve turizm tarafından yönlendirilmektedir. En önemli endüstri merkezleri Emden ve Wilhelmshaven'dir. En büyük sanayi kompleksi Emden'deki Volkswagen fabrikasıdır. Leer, Almanya'daki ulaştırma şirketleri için Hamburg'dan sonra en önemli yerdir.

Yoksulluk nedeniyle Amerika Birleşik Devletleri'ne veya başka bir yere göç eden çok sayıda insan vardı. Bugün, Doğu Frizya'da örneğin güney Almanya'da daha iyi işler bulabilecek yüksek eğitimli genç insan sıkıntısı var. Birçok topluluk, gelecekte yapısal sorunların kaynağı olabilecek, sayıları giderek artan yaşlı insanlarla uğraşmaktadır.

Dil[değiştir | kaynağı değiştir]

Doğu Frizya'nın orijinal dili Doğu Frizce'ydi. Bugün sadece Saterland Frizcesi, Saterland'da bulunuyor. Orta Çağ'dan sonra Aşağı Almanca, Doğu Frizya'da giderek daha önemli hale geldi. 1700 civarında, Harlingerland'da Frizce hala konuşuluyordu. Wangereach'li Frizyalı Wangereagersk'ın 1950'de soyu tükendi.

Bugün, tüm Doğu Frizyalılar Yüksek Almanca konuşabilir ve yazabilir. Yüksek Almanca'ya ek olarak, muhtemelen nüfusun üçte biri Doğu Frizce'yi konuşabilir. Ancak, lehçe gittikçe daha fazla konuşmacı kaybediyor.

Kullanılan kitaplar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Hajo van Lengen (Hrsg. ): Die Friesische Freiheit des Mittelalters - Leben und Legende, Verlag Ostfriesische Landschaft, 2003, ISBN 3-932206-30-4

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]