Doğu çınarı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Doğu çınarı
Platanus orientalis-IMG 5939.jpg
Korunma durumu
Bilimsel sınıflandırma
Âlem: Plantae
Klad Angiosperms (Kapalı tohumlular)
Klad Eudicots (İki çenekliler)
Takım: Proteales
Familya: Platanaceae (Çınargiller)
Cins: Platanus (Çınar)
Tür: P. orientalis
İkili adlandırma
Platanus orientalis
L.

Doğu çınarı (Platanus orientalis), çınargiller (Platanaceae) familyasından 25–30 m boy, 5–6 m çap yapabilen bir çınar türü.

Serbest büyüdüğü zaman kısa gövde, kalın dal ve geniş tepe yapar. Gövde ve dallar açık gri veya yeşilimsi gri renklidir. Yaşlı gövdelerin kabukları diğer türlerinkilere nazaran daha küçük levhalar halinde kalkar ve yavaş dökülür.

Açık yeşil yapraklar 5-7 lopludur. Lobları çok derin, orta damara kadar ulaşan oyuntuları vardır. Bunların uzunlukları enlerinden daha fazla olduğu gibi, uçları da sivridir. Kenarları gelişigüzel kaba dişli veya düzdür. Tam gelişmiş yaprağın alt yüzü hemen hemen tüysüzdür. Genişliği 10–20 cm'ye ulaşan yaprağın 3–8 cm uzunluğunda dip tarafı huni gibi genişleyerek tomurcuğu içerisinde saklayan bir sapı vardır. 2-2,5 cm çapındaki birleşik meyveden 2-6 tanesi uzun bir sap üzerinde yer alır.


Yetişme Bölgeleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Avrupa'nın güneydoğusundan Hindistan'a kadar İran ve Türkiye'yi de kapsayan bölgede yayılış yapar. yerli aralığı, Balkanlar'dan en azından İran kadar doğuya kadar Avrasya'dır. Bazı hesaplar, doğal menzilini batıda İberya'ya ve doğuda Himalayalara kadar genişletir. Bu bölgenin çoğunda erken zamanlardan beri yetiştirilmekte olduğu bilindiği için, çevre bölgelerde gerçekten yerli olup olmadığını belirlemek zor olabilir.

Açıklama[değiştir | kaynağı değiştir]

Doğu çınarının meyveleri ve yaprakları
Geç ortaçağ Khans Garden parkında doğu çınarları. Gence şehri, Azerbaycan.

Doğu ovası, kızılağaç, söğüt ve kavak gibi ağaçlarla birlikte nehir kenarlarında doğal olarak bulunur. Bununla birlikte, kuru topraklarda hayatta kalma ve başarı sağlama konusunda oldukça yeteneklidir.

Diğer çınar ağaçları gibi, yaprakları da gövde üzerinde dönüşümlü olarak taşınır, derin loblu ve avuç içi veya akçaağaç benzeridir. Genellikle kabukları dökülü, ara sıra dökülmez ve kalınlaşıp sertleşir. Çiçekler ve meyveler yuvarlak ve çapak benzeri olup, bir sap üzerinde 2 ila 6 arasında kümeler halinde taşınır. Vahşi doğada ağaçlar arasında önemli farklılıklar vardır ve bu, ekilen Londra Çınarı (Platanus x acerifolia), melez P. orientalis ile Amerikan çınarı (Platanus occidentalis) ile melezlenmesiyle karmaşık hale gelebilir.

Düden Şelalesi'nde yer alan 27.5 metre uzunluğunda olan ve 2.20 metre çapı bulunan 600 yaşındaki anıt doğu çınarı