Destan (halk edebiyatı)

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Destan, Âşık edebiyatında bir nazım şeklidir. Kökeninin Farsça "dâstân" kelimesi olduğu düşünülmektedir. Destan “hikâye, masal, sergüzeşt, manzum hikâye (kıssa), vak‘a, tarih, roman ve hayvan masalı (fabl)” gibi anlamlara da gelmektedir.[1] Destan, şekil itibariyle koşmaya benzemektedir. Ancak ezgisel olarak farklılık gösterebilir. 40 dörtükten, 100 dörtlüğe kadar örnekleri görülmektedir.[2]

Halk edebiyatında destan, savaş, afet, salgın, güldürücü olaylar ve kahramanlık üzerine kurulabilir. Aynı zamanda eleştiri, dönemin sosyal olayları olağanüstü ögelerle harmanlanarak verilebilir. Kısacası destanlar oldukça geniş konuları ele alır. Âşık edebiyatında birçok halk ozanı gördükleri geçirdikleri zorluklar veya güzellikler neticesinde ya da anonim olarak bildikleri destanları derleyerek birçok eser meydana getirmişlerdir.

Âşıklar Tarafından Ortaya Konulmuş Bazı Destanlar:

  • Âşık Ömer- İstanbul Destanı, Pire Destanı (17.yy.)
  • Karacaoğlan - Nemçe Destanı, Yaş Destanı (17.yy.)
  • Kayıkçı Kul Mustafa - Genç Osman Destanı (17.yy)
  • Geredeli Figanî - Nasihat Destanı (19.yy.)
  • Sümmânî- Deprem Destanı (19.yy.)
  • Âşık Huzûrî - Ters Öğüt Destanı, Para Destanı, Lozan Barışı Yıl Dönümü Destanı (20.yy.)
  • Âşık Müdamî - Tahtakurusu Destanı (20.yy.)
  • Âşık Murat Çobanoğlu - Cumhuriyet Destanı (20.yy.)
  • Konyalı Mehmet Yakıcı- Tahtakurusu Destanı, Konya Destanı (20.yy.)
  • Kağızmanlı Hıfzî - Sefil Baykuş (20.yy) ağıt-destan[3]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "DESTAN - TDV İslâm Ansiklopedisi". TDV İslam Ansiklopedisi. 27 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Haziran 2022. 
  2. ^ Güzel,A. ve Torun,A. (2012).Türk Halk Edebiyatı El Kitabı. 263. Ankara:Akçağ Yayıncılık.
  3. ^ Sözlüğü, Türk Edebiyatı İsimler. "HIFZI, Recep Hıfzı". teis.yesevi.edu.tr. 23 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Haziran 2022.