Cydia (yazılım)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Cydia
Cydia Icon ios 7.png
ScreenshotofCydia.jpg
Geliştirici(ler) Jay Freeman
İlk yayınlanma 28 Şubat 2008 (11 yıl önce) (2008-02-28)
Kararlı sürüm 1.1.30 / 16 Şubat 2017 (2 yıl önce) (2017-02-16)
İşletim sistemi Android, iOS
Tür Paket yönetim sistemi
Lisans GNU Genel Kamu Lisansı

Cydia iOS için, bir kullanıcının jailbroken olmuş iPhone'ler, iPad'ler ve iPod'larda yazılım paketleri bulmasını ve yüklemesini sağlayan bir paket yöneticisi mobil uygulamasıdır.[1] Ayrıca, iOS'daki yazılımlar için Cydia yazılımı aracılığıyla erişilen dijital dağıtım platformuna atıfta bulunmaktadır. Cydia üzerinden sunulan yazılım paketlerinin çoğu ücretsiz ancak bazıları satın almayı gerektiriyor.

Cydia, Jay Freeman ("saurik" olarak da anılır) ve şirketi SaurikIT tarafından geliştirildi. Cydia jailbroken kullanıcıları için bir App Storedir.

Cydia, App Store'da kullanılamayan yazılımları yüklemek için Gelişmiş Paketleme Aracı (APT) depoları kullanan jailbreak kullanıcılar için bir grafik kullanıcı arabirimi (GUI) sağlar.[2] Cydia, APT'ye dayanıyor ve Jay Freeman'ın Telesphoreo projesinin bir parçası olarak iOS'a taşınıyor.

Özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Çoğu paket, iOS arabirimi ve iOS ekosistemindeki uygulamalar için uzantılar ve değişiklikler olmakla birlikte, Cydia aracılığıyla sunulan paketlerden bazıları standarttır. Cydia'da bulunan bazı uygulamalar, eski oyun konsolları için oyunun görüntülerini çalıştırabilen, ancak bu konsolların duyarlı denetleyicileri olmadan da çalıştıran emülatörlerdir.[3] Cydia, jailbroken iPhone'lar için kullanıcıların açık kaynak paketlerini bulmalarını ve kurmalarını ve değişiklikleri satın almalarını sağlar. Bu değişiklikler, Cydia Substrate (resmi olarak MobileSubstrate) adı verilen ve söz konusu değişikliklerin nispeten yüklenmesini kolaylaştıran bir çerçeveye dayanıyor.[4]

UNIX komut satırı araçları bash, GNU coreutils ve OpenSSH de dahil olmak üzere Cydia'da da mevcuttur. Bu paketleri kurduktan sonra cihaz birçok geliştirme aracı olmaksızın tam donanımlı bir UNIX iş istasyonuna dönüştürülür.

Cydia, iOS'un geri yüklemelerini doğrulamak için Apple tarafından kullanılan SHSH blob adlı dijital imzaları önbelleğe alır. Cydia'nın depolama mekanizması, bir cihazın bir tekrarlama saldırısı yoluyla önceki bir iOS sürümüne indirgenmesini sağlar. Bu, örneğin, jailbreakable bir iOS sürümüne yükseltme yapan bir jailbroken aygıtı olan bir kişinin jailbreakable bir sürüme geri indirmeyi seçebileceği anlamına gelir.[5] iOS 5.0 ve daha sonraki sürümleri, "APTicket" içindeki rastgele bir sayı (şifreleme notası) olan SHSH sistemine bir ek uyguluyor ve bu da bir tekrarlama saldırısı gerçekleştirmeyi zorlaştırıyor, bu nedenle düşürme daha zordur.

Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

Freeman, ilk olarak Şubat 2008'de Cydia'yı iPhone OS 1.1'de Installer.app'a açık kaynaklı bir alternatif olarak serbest bıraktı.[6] Wired, Ağustos 2009'da Freeman'ın yaklaşık 4 milyon ya da 40 milyon iPhone ve iPod Touch sahibinin yüzde 10'unun iddia ettiğini ve Cydia'yı yüklediğini bildirdi. Eylül 2010'da SaurikIT, LLC, Rock Your Phone, Inc.'i (Rock.app yapımcıları) satın aldığını açıkladı.[7] SaurikIT ve Rock Your Phone, üçüncü parti uygulamaların en büyük sağlayıcılarıydı.

SaurikIT, 15 Aralık 2010'da, Alan Adı "Cydia.com" ile ilgili haklar konusunda, World Fikri Mülkiyet Örgütü ile Cytekon Technology Limited, Kowloon, Hong Kong'a karşı bir anlaşma imzaladı. SaurikIT, Cykon'un alan adını kötü niyetle kaydettiğini ve alan adının SaurikIT'in ticari markasını içerdiğini ileri sürdü.[8] SaurikIT başlangıçta alan adını satın almaya teşebbüs etti, sonra Cykon'a ticari marka haklarını savunurken maliyet tahakkuk ettirmesini ve ardından bir WIPO davası açmasını talep etti. Şikayet, WIPO tarafından reddedildi.

Nisan 2011'den itibaren, Cydia'nın yıllık gelirinde 10 milyon dolar, haftalık 4.5 milyon kullanıcısı ve Freeman'a göre 250,000 dolar net yıllık kârı vardı. 18 Ağustos 2011'de SaurikIT, Hong Kong'un sahibi Cydia.com'a aynı alan adına ilişkin bir dava açtı. 14 Mayıs 2013'te, Android işletim sistemi için Cydia Substrate çıktı ve Android sürüm 2.3 ila 4.3'ü destekledi. 24 Aralık 2013'te, Cydia, iOS 7 ve iOS 7.1'de düzgün çalışacak şekilde güncellendi.[9]

12 Haziran 2014'te, Cydia, sürüm 1.1.10'a güncellendi ve daha da geliştirmek için birçok değişiklik yapıldı ve Vietnam dili çıktı. O günün ilerleyen saatlerinde, Cydia 1.1.11 hata düzeltmeleri ile birlikte serbest bırakıldı. Ertesi gün 13 Haziran'da 1.1.12 daha fazla hata düzeltmesi ile serbest bırakıldı.

22 Ekim 2014'te, Çinli jailbreak ekibi olan Pangu Team, iOS 8 - 8.1 jailbreak'ı yayımladı. Buna karşılık Saurik, Cydia'yı 1.1.13'e hızla güncelledi; bu da iOS 8 için destek ekledi ve manuel indirmek için güncellemeyi apt.saurik.com'a itti.[10] Yaklaşık bir hafta sonra hata düzeltmeleri ile 1.1.14 çıktı. O günün ilerleyen saatlerinde 1.1.15 daha fazla hata düzeltmesi ile serbest bırakıldı.

5 Kasım 2014'te Cydia, 1.1.16 sürümüne güncellendi. Bu sürümde bazı küçük hata düzeltmeleri bulunmaktadır. 28 Ekim 2015'te Pangu Team, Pangu 9'u iOS 9-9.0.2'den Cydia'ya erişim izniyle piyasaya sürdü. 11 Mart 2016'da Pangu ekibi, iOS 9.1'den Cydia'ya erişim sağlayan Pangu 9 v1.3.0 sürümünü piyasaya sürdü, ancak şu an yalnızca 64-bit iPhone'lar için hazırlandı. 29 Temmuz 2016'da Pangu ekibi PP25 Yarı Untethered Jailbreak'i iOS 9.2-9.3.3'ten Cydia'ya erişim izniyle piyasaya sürdü. 25 Ocak 2017'de qwertyoruiop, iAOS 10.1.1 - 10.2'de Cydia'ya erişim sağlayan yalu102 Yarı Untethered Jailbreak'i yayımladı.

6 Şubat 2017'de Cydia, iOS 10.2'de sorunsuz çalışacak şekilde güncellendi ve satın alma becerilerini düzeltir.

15 Şubat 2017'de Cydia, hata düzeltmeleri ve performans iyileştirmeleri ile birlikte 1.1.29 sürümüne güncellendi. Ertesi gün Saurik, kullanıcıların Cydia 1.1.29'da satın alınan öğeleri yüklemelerini engelleyen bir hatayı düzeltmek için Cydia'yı 1.1.30 sürümüne güncelledi.[11]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]