İçeriğe atla

Crack (uyuşturucu)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Crack kokain
Klinik verisi
Madde
bağımlılığı
yükümlülüğü		Yüksek
Bağımlılık
yükümlülüğü		Yüksek
Uygulama
yolu		Tüttürme, damardan alma
İlaç sınıfıStimülan
Hukuki durum
Hukuki durum
  • Birçok ülkede yasa dışı
Farmakokinetik veri
MetabolizmaKaraciğer
BoşaltımBöbrek

Crack kokain, genellikle kısaca crack olarak bilinen ve ayrıca rock olarak da adlandırılan, uyarıcı kokainin serbest baz formudur ve tüttürülebilir. Crack, içenlere kısa süreli, yoğun bir keyif verir. Ergen Madde Bağımlılığı Tedavisi El Kitabı, crack'i kokainin en bağımlılık yapıcı formu olarak adlandırır.[1] Crack, kokainin hidroklorür, amonyak, sodyum bikarbonat (pişirme sodası) ve suyla karıştırılması, ısıtılarak kokain alkoloidin baz karışımın tuzunun (hidrokloroid) ortaya çıkarılması sonucunda elde edilir.[2]

Crack kokain, ilk olarak 1984 ve 1985 yıllarının sonlarında New York, Philadelphia, Baltimore, Washington, DC, Los Angeles, San Francisco ve Miami'deki öncelikle yoksul mahallelerde eğlence amaçlı bir uyuşturucu olarak yaygın bir şekilde kullanılmaya başlandı. Kullanım ve erişilebilirlikteki bu hızlı artışa "crack salgını" adı verildi[3] ve bu salgın 1990'larda azalmaya başladı.

Crack, dumanı solunduğunda hızlı etkiler yaratır. Crack kokainin belirtilerinin ortaya çıkması beş ila on saniye arasıdır. Uyuşturucunun kısa süreli etkileri arasında öfori, aşırı odaklanma, sosyalleşme, kardiyovasküler hipertansiyon, göz bebeklerinin genişlemesi, hipertermi, baş dönmesi, titreme ve huzursuzluk bulunur.[4] Tekrarlanan kullanım solunum yetmezliğine, nöbetlere, merkezi sinir sistemi depresyonuna ve kardiyomiyopatiye yol açabilir.[5] Bu uyuşturucu, kullananları paranoya, derilerinin altında böcek sanrıları ve yüksek dozlarda psikoz yaşamalarına neden olabilir.

Tarihi

[değiştir | kaynağı değiştir]

Crack kokainin ilk kullanımı 1980'lerin başında ABD'de ortaya çıktı. O zamanlar, crack kokain, diğer uyuşturucu maddelere göre daha ucuz ve erişilebilir olması nedeniyle hızla popülerlik kazandı. Bu, crack kokain kullanımındaki artışa ve bununla ilişkili şiddet ve suç artışına yol açtı. Crack tanımı, karışımın yakılarak içildiğinde çıkan kırılma seslerinden ortaya çıkmıştır. Crack yakılarak içilir. Tütün ve nargileyle kullanılır. Kullanıcılar ve satıcılar arasında "taş" ismiyle bilinir. Burun yolu ile alındığında, 10 saniyeden daha az bir sürede beyne ulaşır. Bu madde etkisi açısından kokainden en az 10 kat daha hızlı ve ölümcüldür.[2]

Üretim

[değiştir | kaynağı değiştir]

Crack kokain, kokain HCl'den aşağıdaki adımlarla üretilir:

  1. Kokain HCl, amonyak ve sodyum bikarbonatla karıştırılır.
  2. Karışım, ısıtılarak kokain alkoloidinin baz haline gelmesi sağlanır.
  3. Baz karışım, soğutularak katılaştırılır.[6]

Genel Risk Haritası ve Etkileri

[değiştir | kaynağı değiştir]

Sürekli kullanıldığında zihin açıklığı, uykusuzluk, sinir bozuklukları, çok ciddi paranoya, şizofreni, cinayet teşebbüsü ve intihara kadar götüren anksiyete yapabilir. Kullanıcı çok hareketli, aktif, sinirli ve kızgın olur. Boğuk seslilik, bronşit ve diğer solunum problemlerine yol açar. İştahsızlık sonucu kilo kaybına neden olur. Beynin biyokimyasal yapısını bozar ve bütün uyuşturucu maddelerden daha çabuk bağımlılık meydana getirir.[7]

Kullanım

[değiştir | kaynağı değiştir]

Crack kokain, bir tütün veya nargile tütün tabakası üzerine yerleştirilerek yakılarak içilir. Crack kokain, kokainden daha hızlı ve güçlü bir etki yaratır. Bu, crack kokainin daha bağımlılık yapıcı olmasının bir nedenidir.[8]

Etkileri

[değiştir | kaynağı değiştir]

Crack kokainin etkileri, kokainden farklı değildir. Crack kokain, aşağıdaki etkileri yaratır:

Crack kokainin etkileri, kokainden daha kısa sürer. Crack kokainin etkileri genellikle saniyeler içinde başlar ve 3-5 dakika içinde kaybolur.

PET görüntüleri, uyuşturucuya tekrar tekrar maruz kalmanın, kişinin zevk ve ödül deneyimleme yeteneği için kritik olan beyindeki dopamin reseptörlerini tükettiğini gösteriyor.

Bağımlılık

[değiştir | kaynağı değiştir]

Crack kokain, diğer uyuşturucu maddelerden daha çabuk bağımlılık yapan bir maddedir. Crack kokain bağımlılığı, aşağıdaki belirtilerle kendini gösterir:

  • Maddeyi tekrar tekrar kullanma dürtüsü
  • Maddeyi kullanmayı bırakmaya veya azaltmaya çalışmakta zorluk
  • Madde kullanımının kişinin sosyal, iş veya kişisel yaşamını etkilemesi[9]

Riskler

[değiştir | kaynağı değiştir]

Crack kokain kullanımı, aşağıdaki risklerle ilişkilidir:

Tedavi

[değiştir | kaynağı değiştir]

Crack kokain bağımlılığı, karmaşık bir tedavi gerektiren bir durumdur. Crack kokain bağımlılığı tedavisinde, aşağıdaki yöntemler kullanılabilir:

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ↑ Manual of Adolescent Substance Abuse Treatment. Washington, D.C.: American Psychiatric Publishing. 2008. ss. 44-45. ISBN 978-1-58562-792-9. It is the most addictive form of cocaine
  2. 1 2 "Crack and Cocaine". PsycEXTRA Dataset. 2003. 18 Ocak 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ocak 2024.
  3. ↑ "Crack in Context: America's Latest Demon Drug". Crack in America: Demon Drugs and Social Justice. Berkeley, California: University of California Press. 1997. ISBN 978-0-520-20242-9.
  4. ↑ "Cocaine | National Institute on Drug Abuse (NIDA)". nida.nih.gov. 29 Şubat 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ekim 2025.
  5. ↑ "Cardiovascular effects of cocaine". Circulation. 122 (24): 2558-2569. Aralık 2010. doi:10.1161/CIRCULATIONAHA.110.940569. PMID 21156654.
  6. ↑ Caudill, Barry D.; Koman, Joseph J.; Hoffman, Jeffrey A. (1 Temmuz 1994). "Cocaine expectancies: Client retention and participation in crack abuse treatment". Pharmacology Biochemistry and Behavior. 48 (3): 837. doi:10.1016/0091-3057(94)90409-x. ISSN 0091-3057.
  7. ↑ Dupont, Judith (2003). "Crack Cocaine: A Comprehensive Handbook". The American Journal of Psychoanalysis. 63 (3): 203-206. doi:10.1023/a:1025458619353. ISSN 0002-9548.
  8. ↑ Thadani, Pushpa V. (1 Ekim 1996). "NIDA Conference Report on Cardiopulmonary Complications of "Crack" Cocaine Use". Chest. 110 (4): 1072-1076. doi:10.1378/chest.110.4.1072. ISSN 0012-3692.
  9. ↑ "Smoked cocaine vs. non-smoked cocaine admissions: 2002". PsycEXTRA Dataset. 2005. 18 Ocak 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ocak 2024.
  10. ↑ Morris, Kelly (1 Ekim 1998). "Seeking ways to crack cocaine addiction". The Lancet. 352 (9136): 1290. doi:10.1016/s0140-6736(05)70504-3. ISSN 0140-6736.
  11. ↑ Downes, Kevin; Weiss, Scott; Klieger, Sarah B.; Fitzgerald, Julie; Balamuth, Fran; Kubis, Sherri; Tolomeo, Pam; Bilker, Warren; Han, Xiaoyan; Nachamkin, Irving; Garrigan, Charles (2015). "Developing a Biomarker-Driven Algorithm to Improve Antibiotic Use in the Pediatric Intensive Care Unit: The Optimizing Antibiotic Strategies in Sepsis (OASIS) Study". Open Forum Infectious Diseases. 2 (suppl_1). doi:10.1093/ofid/ofv131.117. ISSN 2328-8957.
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Crack_(uyuşturucu)&oldid=37425551" sayfasından alınmıştır