Clitocybe

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Vikipedi:TaksokutuVikipedi:Taksokutu
Clitocybe
Clitocybe nebularis
Bilimsel sınıflandırma
Âlem: Fungi
Bölüm: Basidiomycota
Sınıf: Agaricomycetes
Takım: Agaricales
Familya: Tricholomataceae
Cins: Clitocybe
(Fr.) Staude (1857)[1]
Tip tür
Clitocybe nebularis
(Batsch) P.Kumm. (1871)
Sinonimler
  • Agaricus subtrib. Dasyphylli Fr. (1821)
  • Agaricus trib. Clitocybe Fr. (1821)
  • Trigonipes Velen. (1939)
  • Clitocybe subgen. Pseudolyophyllum Singer (1943)
  • Singerella Harmaja (1974)
  • Pseudolyophyllum (Singer) Raithelh. (1979)
Dış bağlantılar
Commons-logo.svg Wikimedia Commons'ta Clitocybe ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
Wikispecies-logo.svg Wikispecies'te Clitocybe ile ilgili detaylı taksonomi bilgileri bulunur.

Clitocybe Tricholomataceae familyasında sınıflandırılan ve beyaz, kirli beyaz, ten rengi, krem rengi, pembe ya da açık sarı renkli sporları olan, lamelleri sap boyunca uzanan ve soluk beyazdan kahverengi ya da leylak rengine kadar çeşitli renklerde olan bir mantar cinsidir. Asıl olarak saprotrof olan bu mantarlar orman tabanındaki atık maddeleri ayrıştırır. Çok yaygın olan bu cinste 300 kadar tür olduğu tahmin edilmektedir.[2]

Clitocybe "yatık kafa" anlamına gelir.

Bu cinsin bazı üyeleri yenebilir ken birçoğu zehirlidir ve diğer zehirlerin yanı sıra muskarin toksinini içerirler. Clitocybe türlerini ayırt edebilmek genellikle uzman olmayanlar için zordur ve mikroskop altında analiz gerektirir. Dolayısıyla çok bilinen ve kolay ayırt edilebilen birkaç türü dışında Clitocybe cinsinde yar alan mantarlar nadiren tüketilmek için toplanır.

Taksonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Clitocybe ilk olarak Elias Fries tarafından 1821 yılında Agaricus cinsi içinde bir oymak olarak önerilmiştir. Friedrich Staude 1857 yılında cins statüsüne yükseltmiştir.

Son zamanlarda yapılan moleküler araştırmalar cinsin polifiletik olduğunu ve çoğu üyesinin uzaktan akraba olduğunu göstermiştir. C. nebularis tip tür olduğu için[3] bu türe en uzak akrabalar gelecek araştırmalar sonunda yeniden sınıflandırılabilir.

Fransız mikolog Harri Harraja 2003 tarihli makalesinde C. geotropa ile birlikte on iki Clitocybe türünün spor özelikleri nedeniyle yeni bir cins Infundibulicybe altında sınıflandırılmasını önermiştir. Ayrıca C. clavipes türünü de Ampulloclitocybe cinsinde sınıflandırmıştır.[4] Daha önceden Clitocybe cinsinde bulunan bazı türler de artık Atractosporocybe, Leucocybe ve Rhizocybe cinslerinde sınıflandırılmaktadır.[5]

Zehirlilik[değiştir | kaynağı değiştir]

Japonya'dan Clitocybe acromelalga türü[6] ile Fransa'dan Clitocybe amoenolens türünün [7] tüketilmesi sonucu 8 gün ile 5 ay arasında süregelen mantar tüketilmesi kaynaklı eritromelalji vakaları ile karşılaşılmıştır.[8]

Birçok küçük Clitocybe türünde muskarin toksini bulunur. Küçük beyaz Clitocybe türleri tehlikeli miktarda muskarin bulundururken yakın akraba Clitocybe dealbata ve Clitocybe rivolusa türlerinde muskarin ölümcül miktarlarda bulunur ve bu iki türün yenmesi sonucu oluşan ölüm vakaları kaydedilmiştir.

Seçilmiş türleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Biyolüminesant Omphalotus olearius önceden bu cins içinde Clitocybe illudens olarak sınıflandırılmıştır.

Farmakoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Clitocybe gibba türünden çıkarılan ekstrat thrombin üzerinde inhibe edici eykide bulunur.[11]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Staude F. (1857). Die Schwämme Mitteldeutschlands, in besondere des Herzogthums (Almanca). ss. 1–150. 
  2. ^ Kirk PM, Cannon PF, Minter DW, Stalpers JA (2008). Dictionary of the Fungi (10th bas.). Wallingford, UK: CABI. s. 152. ISBN 978-0-85199-826-8. 
  3. ^ Redhead, S.A.; ve diğerleri. (2002a). "Phylogeny of agarics: partial systematics solutions for core omphalinoid genera in the Agaricales (euagarics)". Mycotaxon. Cilt 83, s. 19–57. [1]
  4. ^ Harmaja, Harri (2003). "Notes on Clitocybe s. lato (Agaricales)" (PDF). Annales Botanici Fennici. Cilt 40, s. 213–18. 
  5. ^ Alvarado P, Moreno G, Vizzini A, Consiglio G, Manjón JL, Setti L (2015). "Atractosporocybe, Leucocybe and Rhizocybe, three new clitocyboid genera in the Tricholomatoid clade (Agaricales) with notes on Clitocybe and Lepista". Mycologia. 107 (1), s. 123–36. doi:10.3852/13-369. PMID 25344261. Erişim tarihi: 1 Mart 2015. 
  6. ^ Ichimura, J (1918). "A new poisonous mushroom". Bot Gaz (Tokyo). Cilt 65, s. 10911. 
  7. ^ Saviuc PF, Danel VC, Moreau PA, Guez DR, Claustre AM, Carpentier PH, Mallaret MP, Ducluzeau R (2001). "Erythromelalgia and mushroom poisoning". J. Toxicol Clin Toxicol. 39 (4), s. 403–07. doi:10.1081/CLT-100105162. 
  8. ^ Diaz, James H. (2005). "Syndromic diagnosis and management of confirmed mushroom poisonings". Critical Care Medicine. 33 (2), s. 427–36. doi:10.1097/01.CCM.0000153531.69448.49. PMID 15699849. 
  9. ^ Tsutsumi Ichimura (1918). "A new poisonous mushroom". Bot. Gazette. Tokyo (JP). 65 (1), s. 109–111. 
  10. ^ Harmaja (1969). "Clitocybe agrestis". Karstenia. Cilt 10, s. 91. 
  11. ^ Doljak, B.; Stegnar, M.; Urleb, U.; Kreft, S.; Umek, A.; Ciglarič, M.; Štrukelj, B.; Popovič, T. (2001). "Screening for selective thrombin inhibitors in mushrooms". Blood Coagulation and Fibrinolysis. 12 (2), s. 123–8. doi:10.1097/00001721-200103000-00006. PMID 11302474. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]