Chabad

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Chabad, (חב"ד) bir Ortodoks Yahudi Hasidik hanedanıdır. Chabad, özellikle sosyal yardım faaliyetleri nedeniyle dünyanın en tanınmış Hasidik hareketlerinden biridir. Ayrıca dünyadaki en büyük Hasidik gruplardan[1] ve Yahudi dini organizasyonlarından biridir.

1775 yılında Liadili Haham Schneur Zalman tarafından kurulan "Chabad"'ın (חב״ד‎ üç İbranice kelimeden oluşturulmuş bir kısaltmadır: Chochmah, Binah, Da'at (חכמה, בינה, דעת) (Türkçe: "Bilgelik, Anlayış ve Bilgi") üç kelimelik sloganı Chabad haraketinin entelektüel temellerini oluşturur.[2] Lubavitch adı, 1813'ten 1915'e hanedanın liderlerinin ikamet ettiği ve şu an Ukrayna'da bulunan kasabadan gelmektedir.[3][4] Chabad'da Lubavitch'ten gelmeyen kişilerin soyları ya ortadan kayboldu ya da evlilik yoluyla Lubavitch hattına katıldılar. 1930'larda, Chabad'ın altıncı Rebbe'si olan Haham Yosef Yitzchak Schneersohn, Chabad hareketinin merkezini Rusya'dan Polonya'ya taşıdı. II.Dünya Savaşı'nın patlak vermesinden sonra hareketin merkezini Amerika Birleşik Devletleri'ne Crown Heights, Queens'e taşıdı.

1951'de Haham Menachem Mendel Schneerson, liderliği yedinci Chabad Rebbe olarak resmen kabul etti. Schneerson'un liderliğinde Chabad hareketi dünyadaki en yaygın Yahudi hareketlerinden birine dönüştü. Liderliği altında Chabad, dünya çapında dini, sosyal ve insani ihtiyaçları karşılamayı amaçlayan geniş bir kurumlar ağı kurdu.[5] Chabad kurumları, bağlı olmayan (''dinsiz'') Yahudilere erişim ve insani yardımın yanı sıra dini, kültürel ve eğitimsel faaliyetler de sağlıyor. Kendini dış dünyadan ayıran çoğu ultra-Ortodoks grubun aksine, Chabad daha geniş bir coğrafyada faaliyet gösterip seküler Yahudiler'e hitap ediyor. Schneerso'un, takipçilerinin çoğu tarafından Mesih olduğuna da inanılıyordu ve bu konudaki kendi pozisyonu bilim adamları arasında tartışılıyor. Chabad'ın mesih ideolojisi, Yahudi Ortodoks dünyasında Chabad'a karşı suçlamalara neden olan tartışmalara yol açtı. Haham Schneerson'ın 1994'teki (3 Tamuz 5754) ölümü birçok takipçiyi şok etti. Hareket, Schneerson'un ölümünden sonra yerine yeri bir lider atamadı. Chabad günümüzde Mesih sorununu tartışmak istemeyen "ılımlılar" ile Schneerson'un gerçekten ölmediğini ve yeniden ortaya çıkacağını iddia eden "Mesihçiler" arasında bölünmüş durumdadır.

2018'de Marcin Wodziński, Chabad hareketinin küresel Hasidik nüfusunun %13'ünü oluşturduğunu tahmin etti. Toplam Chabad hane sayısının 16.000 ile 17.000 arasında olduğu tahmin edilmektedir.[6] Chabad etkinliklerine ara sıra veya düzenli olarak katılanların sayısının çok daha fazla olduğu düşünülmektedir. 2005'te Kudüs Halkla İlişkiler Merkezi, yılda en az bir milyon Yahudinin Chabad hizmetlerine katıldığını bildirdi.[7][8][9]

Topluluk[değiştir | kaynağı değiştir]

Chabad müritleri, Chabad Chasid (veya Hasid), Lubavitcher (Yidiş), Chabadnik (İbranice) veya Chabadsker (Yidiş) olarak adlandırılır.[10] Chabad'ın müritleri arasında hem Hasidik takipçileri hem de Chabad sinagoglarına ve Chabad tarafından yönetilen diğer kurumlara katılan Hasidim olmayan Yahudiler vardır.[11]

Chabad topluluğu, Chabad hahamlarının takipçilerinden (Hasidim) oluşur. Başlangıçta Doğu Avrupa merkezli olarak Chabadd, bugün dünyanın dört bir tarafında görülebilir. Chabad'ın Hasidic takipçilerinin yüksek yoğunlukta olduğu topluluklar arasında Crown Heights, Brooklyn ve Kfar Chabad, İsrail bulunmaktadır.[12][13]

Organizasyonlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Chabad-Lubavitch temsilciliklerinin bulunduğu ülkeler

Chabad evi[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir Chabad evi, öncelikle hem eğitim hem de gözlem amaçlı hizmet veren bir türYahudi cemaat merkezidir. Çoğunlukla, topluluk kendi merkezini destekleyene kadar, Chabad evi shaliach'ın evinde yer alır ve oturma odası "sinagog" olarak kullanılır.[14]

2008 Mumbai saldırılarında, yerel Chabad evi hedef alındı.[15][16] Yerel Chabad elçileri, Haham Gavriel Holtzberg ve eşi Rivka ve diğer dört diğer Yahudi, İslamcı teröristler tarafından öldürüldü.[17] Chabad dünyanın dört bir yanından taziyeler aldı.[18]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Hasidism". jewishvirtuallibrary.org. 16 Temmuz 2002 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  2. ^ "About Chabad-Lubavitch on". Chabad.org. 20 Şubat 2002 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2010. 
  3. ^ "Swastikas daubed on Russian Chabad center in cradle of Lubavitch Hasidic movement". 21 Ağustos 2018. 17 Şubat 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  4. ^ "This Day in Jewish History, 1920 Lubavitcher Rabbi Who Met with Freud Dies". 21 Mart 2013. 17 Şubat 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi – Haaretz vasıtasıyla. 
  5. ^ "Uganda is 100th outpost for Chabad-Lubavitch". 20 Kasım 2017. 1 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi – Jewish Telegraphic Agency vasıtasıyla. 
  6. ^ Marcin Wodziński, Historical Atlas of Hasidism, Princeton University Press, 2018. ss. 192–196.
  7. ^ "The Chabad Lubavitch Movement: Filling the Jewish Vacuum Worldwide". Jerusalem Center for Public Affairs. 15 Aralık 2005. 20 Mayıs 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Ocak 2015. 
  8. ^ Slater, Elinor and Robert, Great Jewish Men, Jonathan David Publishers 1996 (08246 03818). s. 279.
  9. ^ Sharon Chisvin (5 Ağustos 2007). "Chabad Lubavitch centre set for River Heights area". Winnipeg Free Press. 27 Eylül 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  10. ^ How Does Jewish Law Work?. Jason Aronson. 28 Aralık 1999. s. 329. ISBN 978-0-7657-6090-6. Erişim tarihi: 4 Eylül 2009. 
  11. ^ Liebman, Charles S. "Orthodoxy in American Jewish Life." The American Jewish Year Book (1965): 21–97.
  12. ^ Race and Religion Among the Chosen People of Crown Heights. New Brunswick, NJ: Rutgers University Press. 2006. ISBN 9780813538839. Erişim tarihi: 5 Ekim 2020. 
  13. ^ JTA (11 Şubat 2016). "In all-Chabad Israeli village, Brooklyn meets country living". The Times of Israel. Erişim tarihi: 5 Ekim 2020. 
  14. ^ "Passover seders, around the world". Kentucky New Era. Associated Press. 23 Mart 2007. s. 28. Erişim tarihi: 13 Ocak 2015. 
  15. ^ Ralph Blumenthal (29 Kasım 2008). "Jewish Center Is Stormed, and 6 Hostages Die". The New York Times. s. A13. Erişim tarihi: 13 Ocak 2015. 
  16. ^ "Funeral Preparations for Chabad House Victims Under Way". Chabad. 30 Kasım 2008. 4 Aralık 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2010. 
  17. ^ Damien McElroy (1 Aralık 2008). "Mumbai attacks: Jews tortured before being executed during hostage crisis". Erişim tarihi: 8 Şubat 2017. 
  18. ^ "Obama sends condolences to Chabad". Jewish Telegraph Agency (JTA). 4 Aralık 2008. Erişim tarihi: 13 Ocak 2015.