Chữ Nôm
| Chữ Nôm | |
|---|---|
.svg) | |
| Tür | Logografik |
| Diller | Vietnamca |
| Dönem | 13.-20. yüzyıl |
| Aile sistemi |
Kehanet kemiği yazısı
|
| Etkilenen alfabeler | Nom Tay |
| Kardeş alfabeler | Sawndip |
| Unicode aralığı | Han |
| Bu sayfa UFA fonetik Unicode semboller içerir. Doğru bir görüntüleme desteğiniz bulunmadığı takdirde, soru işaretleri, kutular veya diğer Unicode karakterleri görebilirsiniz. IPA sembolleri ile ilgili rehberi okumak için, bakınız Yardım:IPA. | |
Chữ Nôm (𡨸喃), eskiden Vietnamcanın yazımı için kullanılan logografik bir yazı sistemidir. Çin-Vietnamca kelime dağarcığını ve bazı yerel Vietnamca kelimeleri temsil etmek için Çin karakterleri kullanırken diğer kelimeler ise fono-semantik bileşikler de dahil olmak üzere çeşitli yöntemler kullanılarak oluşturulan yeni karakterlerle temsil edilir.[1] Bu nedenle bu bileşik yazı oldukça karmaşıktı ve yazılı Çinceye hakim olan Vietnam nüfusunun yüzde beşinden azı için erişilebilirdi.[2]
Vietnam'da 20. yüzyılın başlarına kadar tüm resmi yazılar Klasik Çince ile yazılmış olsa da, 15. ve 19. yüzyıllar arasında bazı Vietnamlı edebiyatçılar, çoğu şiirsel olmak üzere, yerel dilde popüler eserler yaratmak için chữ Nôm'u kullandılar. Vietnam edebiyatının en bilinen eserlerinden biri olan Kiều'nun Hikayesi, Nguyễn Du tarafından chữ Nôm'da yazılmıştır.[3]
Portekizli Cizvit misyonerler tarafından oluşturulan ve bilinen en eski kullanımı 17. yüzyılda ortaya çıkan Vietnam alfabesi, 1920'lerden itibaren Vietnam edebiyatını kaydetmenin tercih edilen yolu olarak chữ Nôm'un yerini almıştır. Çince karakterler hâlâ dekoratif, tarihi ve törensel değerlerden dolayı kullanılırken, chữ Nôm modern Vietnam'da yaygın kullanımdan düşmüştür. 21. yüzyılda chữ Nôm, Vietnam'da tarihi ve ayinsel amaçlarla kullanılmaktadır. Hanoi'deki Hán-Nôm Çalışmaları Enstitüsü, hem Çince karakterlerle (chữ Hán) yazılmış Çince metinler hem de chữ Nôm ile yazılmış Vietnamca metinler olmak üzere, Vietnam'dan modern öncesi metinler için ana araştırma merkezidir.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Li 2020, ss. 102–103.
- ^ Hannas 1997, ss. 82–83.
- ^ "TRUYỆN KIỀU-ĐỐI CHIẾU CHỮ NÔM QUỐC NGỮ | Nguyễn Du". nguyendu.com.vn (Vietnamca). Erişim tarihi: 25 Ekim 2025.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]
- Chunom.org 19 Aralık 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. "This site is about Chữ Nôm, the classical writing system of Vietnam."
- Vietnamese Nôm Preservation Foundation. Features a character dictionary.
- Chữ Nôm, Omniglot
- The Vietnamese Writing System, Bathrobe's Chinese, Japanese & Vietnamese Writing Systems
