Carpinus caroliniana

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Carpinus caroliniana
Carpinus caroliniana Grab amerykański 2019-06-01 01.jpg
Korunma durumu

Asgari endişe altında (IUCN 3.1)
Bilimsel sınıflandırma Bu sınıflandırmayı düzenle
Âlem: Plantae
Klad: Tracheophyta
Klad: Angiosperms
Klad: Eudicots
Klad: Rosids
Takım: Fagales
Familya: Betulaceae
Cins: Carpinus
Tür: C. caroliniana
İkili adlandırma
Carpinus caroliniana
Walter, Fl. Carol.: 236 (1788).
Carpinus caroliniana range map.jpg

Carpinus caroliniana (Amerika gürgeni), Betulaceae (huşgiller) familyasından bir ağaç türü.

Genel özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Oldukça düzensiz, neredeyse yuvarlak bir tacı olan orta boy ağaçtır. Gri kabuğun bazen mavi bir parlaklığı vardır. Mavi-yeşil yaprakla birlikte ağaca Amerikan ismi Blue Beech adı verilmiştir. Yaprak sonbaharda koyu turuncu-kırmızıya döner. Bu, genellikle sarıya dönüşen diğer türlerle tezat oluşturur. Uzun, dişi kedicikler çiçek açarken çok dekoratiftir. Toprakla ilgili çok az talebi vardır ve nemi tolere edebilir. Ağaç ayrıca kısa bir süre için ıslak toprağı tolere edebilir.[1]

Taksonomik notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Carpinus caroliniana, alt türler olarak ele alınan, oldukça iyi işaretlenmiş iki coğrafi ırktan oluşur. Bunlar, Long Island'dan Atlantik kıyısı boyunca kıyı Virginia ve Kuzey Karolina boyunca ve daha sonra batıya doğru kuzey Güney Karolina, Georgia, Alabama, Mississippi ve Louisiana'da uzanan bir bantta melezleşir veya karışır. Ara özelliklere sahip bitkiler, Missouri ve Arkansas'ın dağlık bölgelerinde de bulunur. J. J. Furlow (1987b), bu kompleksin varyasyonunu ayrıntılı olarak anlatmıştır.[2]

IUCN kırmızı listesi[değiştir | kaynağı değiştir]

NatureServe, bu türü küresel olarak güvenli olarak sıralıyor, ancak Quebec'teki alt popülasyon savunmasızdır. Bu türün geniş bir dağılımı vardır ve dağılımının çoğunda yaygındır. Küresel olarak tehdit altında olduğu düşünülmemektedir ve bu nedenle IUCN Kırmızı Listesinde En Az Endişe olarak değerlendirilmektedir.[2]

Coğrafi dağılım bilgileri[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu tür doğu Amerika Birleşik Devletleri'nin çoğuna özgüdür ve güneybatı Quebec ve güneydoğu Ontario'da Kanada'ya kadar uzanır. Batı sınırı, kuzey-orta Minnesota'dan Missouri Nehri'ne kadar Mississippi Nehri'nin hemen ötesindedir ve güneybatıya doğru Ozark ve Ouachita Dağları ile doğu Teksas'a kadar uzanır. Güneyin büyük bir bölümünde yetişir, ancak Missouri'nin güneyindeki Mississippi Nehri dip topraklarında, en alt Körfez Kıyı Ovası'nda ve Florida'nın güney üçte ikisinde yoktur. Doğu kıyısı boyunca kuzeye doğru New Jersey çam çoraklıklarında, Long Island'ın çoğunda, Cape Cod'da, kuzey ve doğu Maine'de ve Beyaz ve Adirondack Dağları'nda bulunmaz.[2]

Habitat ve Ekoloji bilgileri[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu tür, küçük, yavaş büyüyen ve kısa ömürlü bir ağaçtır ve çoğunlukla karışık sert ağaç ormanlarının zeminini işgal eder. Bu tür ara sıra üst katta bulunur veya bir meşcerede baskındır. Bu tür çok çeşitli koşulları tolere edebilir, sert ağaç bataklıkları gibi daha ıslak alanlarda iyi yetişir, ancak taşkın yatakları ve turba topraklı bataklıklar gibi en ıslak alanlarda yoktur veya nadirdir. Tepelik arazide en sık kuzey yönlerinde bulunur, ancak aynı zamanda arazinin su altında kalmasının toprak nemini iyileştirdiği sırtların üst kısımlarında ve güney yönlerinde de yetişir. Tür ayrıca Amerika'nın Kuzeydoğusundaki bazı orman dışı vejetatif türlerin önemli bir üyesidir. Bu tür nemli eski tarlalarda saf meşcereler oluşturur ve tepelerde ve daha açıkta kalan tepelerde eski meralarda kalıcı çalı topluluklarında yetişir.[2]

Dağılımının büyük bir bölümünde Amerika gürgeniyle ilişkilendirilen zemin altı ağaç türleri arasında Ostrya virginiana, Cornus florida, Hamamelis virginiana, Amelanchier spp. ve Alnus rugosa bulunur. Acer pensylvanicum ve Acer spicatum. Morus rubra, Asimina triloba ve Cercis canadensis, güneye doğru Orta Devletler'den yaygın olarak bulunur. Güneyde, ilişkili türler arasında Oxydendrum arboreum, Ilex decidua, Ilex opaca, Ulmus alata), Magnolia virginiana, Planera aquatica, Crataegus marshallii, Crataegus opaca, Diospyros virginiana ve Prunus caroliniana. Acer saccharum ve/veya Fagus grandifolia birçok durumda baskındır ancak bunların yerini Tsuga canadensis, Betula alleghaniensis, Acer rubrum, Ulus americana alabilir. Acer saccharinum ve Fraxinus nigra ile birlikte ıslak alanlarda bulunur. Dağılımının orta kısmında, meşçerelerin küçük bir bileşenidir. Kuzey meşcerelerdeki baskın türler, Quercus alba, Quercus velutina, Quercus rubra, Quercus coccinea, Quercus palustris ve Quercus muehlenbergii, Carya cordiformis, Nyssa sylvatica, Liquidambar styraciflua, Liriodendron tulipifera, Betula nigra ve Tilia americanadır.[2]

Tehdit bilgileri[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu türü etkileyen geniş bir yelpazede tehdit yoktur. Bu türü Tehdit Altında (2011) olarak değerlendiren Meksika Bulut Ormanı Ağaçlarının Kırmızı Listesinde yer alan değerlendirmenin Carpinus tropicalis'e atıfta bulunduğu düşünülmektedir.[2]

Kullanım ve Ticaret bilgileri[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu türün odunu, ağaçların küçük boyutundan dolayı çok az ekonomik öneme sahiptir. Bununla birlikte, odun sert, yoğun ve yakın tanelidir ve yerel olarak yakacak odun, alet kulpları, kaldıraçlar, kamalar ve tokmaklar için kullanılır. Bu tür, güneydeki sert ağaçlarda bulunan gri sincapların önemli bir besinidir. Tohumlar, tomurcuklar veya kedicikler, bir dizi ötücü kuş, fırfırlı orman tavuğu, halka boyunlu sülün, hindi ve tilki ve gri sincap tarafından yenir. Yapraklar, dallar ve daha büyük gövdeler pamukkuyruklar, kunduz ve ak kuyruklu geyikler tarafından tüketilir. Tür, kunduz tarafından yoğun bir şekilde kullanılır, çünkü tipik kunduz habitatında kolayca bulunur. Yerli Amerikalılar Carpinus caroliniana'yı akıntı, bulanık idrar, ishal ve kabızlığı tedavi etmek, tonik ve doğumu kolaylaştırmak için tıbbi olarak kullandılar.[2]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Carpinus caroliniana". Van Den Berk. Erişim tarihi: 27 Eylül 2021. 
  2. ^ a b c d e f g Stritch, L.; Shaw, K.; Roy , S.; Wilson, B. (2014). "Carpinus caroliniana". The IUCN Red List of Threatened Species. doi:10.2305/IUCN.UK.2014-3.RLTS.T194277A2308692.en.