İçeriğe atla

Bulgaristan'daki Dünya Mirasları listesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Bulgaristan'daki Dünya Mirasları'nın konumu. Kırmızı noktalar kültürel alanlar, yeşil noktalar ise doğal alanlardır.

1972 yılında imzalanan UNESCO Dünya Mirası Sözleşmesi ile Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO), kültürel veya doğal miras açısından önem taşıyan yerler olan Dünya Mirasları kavramını tanımladı.[1][2] Doğal özellikler (fiziksel ve biyolojik oluşumlardan oluşur), jeolojik ve fizyografik oluşumlar (tehdit altındaki hayvan ve bitki türlerinin yaşam alanları dahil) ve bilim, koruma veya doğal güzellik açısından önemli olan doğal alanlar doğal miras olarak tanımlanır.[3] Bulgaristan'ın, Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunmasına İlişkin Sözleşme'yi 7 Mart 1974'te onaylamasıyla ülkedeki alanlar listeye dahil edilmiştir.[4]

Bulgaristan'daki 10 alan Dünya Mirası listesinde, 16 alan ise ise geçici listede bulunur.[4] Listeye eklenen ilk yer 1979'da Dünya Miras Komitesinin 3. oturumunda kayıt altına alınan Boyana Kilisesi, Madara Süvarisi, Kazanlık Trak Mezarı ve İvanovo Kaya-Oyma Kiliseleri'ydi.[5] En son olarak 2017'de Karpatlardaki ve Avrupa'nın Diğer Bölgelerindeki İlkel Kayın Ormanları'nın Bulgaristan kısmı listeye dâhil edildi.[4] 10 yer arasında yedisi kültürel önemi ve üçü ise doğal önemi nedeniyle listelenmiştir. Karpatlardaki ve Avrupa'nın Diğer Bölgelerindeki İlkel Kayın Ormanları ise 17 Avrupa ülkesi ile paylaşılır.[4]

Dünya Mirasları listesi

[değiştir | kaynağı değiştir]

UNESCO, alanları on kritere göre listelemektedir; Her alan kriterlerden en az birini karşılaması gerekir. i'den vi'ye kadar olan kriterler kültüreldir ve vii'den x'e kadar olan kriterler doğaldır.[6]

  Ulusötesi alan
Ad Fotoğraf İl Seçildiği yıl UNESCO kriterleri Kaynak
Boyana Kilisesi Fresklerle süslü kilise iç mekanı Sofya 1979 42; ii, iii
(kültürel)		 Sofya'nın eteklerindeki Bulgar Ortodoks Boyana Kilisesi üç binadan oluşan bir topluluktur. İlk bölüm 10. yüzyılda, ikincisi 13. yüzyılda, üçüncüsü ise 19. yüzyılın başlarında inşa edildi. Tüm dönemlere ait duvar resimleri tamamen veya parçalar halinde korunarak 21. yüzyılda özenle restore edilmiştir. Kaloyan Sebastokrator tarafından yaptırılan, 13. yüzyılın ortalarından kalma freskler, kompleksin en sanatsal değeri olarak değerlendiriliyor.[7]
Madara Süvarisi Binicinin kaya kabartması Şumnu 1979 43; i, iii
(kültürel)		 Madara Süvarisi, at üstünde aslana karşı zafer kazanan bir şövalyeyi, yanında bir kuş ve bir köpeğin eşlik ettiği bir kaya kabartmasıdır. Madara köyü yakınlarında, 23 m (75 ft) yükseklikte, 100 m (330 ft) yüksekliğinde bir kayalığa oyulmuştur. Madara'nın Birinci Bulgar İmparatorluğu'nun kutsal yeri olduğu 8. yüzyılın başlarına kadar uzanır. Rölyefin yakınında, erken Bulgar devletinin ve hanlarının olaylarını anlatan Orta Çağ Yunancasıyla yazılmış yazıtlar bulunmaktadır.[8][9]
Kazanlık Trak Mezarı Yuvarlak şekilli, insan ve at figürlerinin resmedildiği boyalı tavan Eski Zağra 1979 44; i, iii, iv
(kültürel)		 Mezar, M.Ö. 4. yüzyılın sonlarında Helenistik döneme tarihlenmektedir. Dar bir koridoru ve yuvarlak bir mezar odası olan bir arı kovanı mezarıdır (tholos). Mezardaki freskler Trakya kültürünü ve ölü gömme ritüellerini tasvir ediyor. Mezar, Kral Seuthes III'ün başkenti olan antik Trakya kenti Seuthopolis'in yakınında bulunan daha büyük bir nekropolün bir parçasıdır. 1944'te fresklerin oldukça iyi korunmuş olduğu yeniden keşfedildi.[10]
İvanovo Kaya-Oyma Kiliseleri İncil'den bir sahneyi tasvir eden fresk Rusçuk 1979 45; ii, iii
(kültürel)		 12. yüzyılda münzeviler, Ivanovo köyü yakınlarındaki Rusenski Lom nehrinin yukarısındaki kayalıklarda kiliseler, hücreler ve manastırlar oymaya başladı. İkinci Bulgar İmparatorluğu dönemine ait 14. yüzyıldan kalma freskler, Paleolog üslubunun en güzel örneklerinden bazılarıdır ve kompozisyon ve motifler açısından eski Bizans ikonografisinden bir ayrılığı temsil etmektedir.[11]
Rila Manastırı Fresklerle süslü kilise, önünde turistlerin bulunduğu avlu Köstendil 1983 216; vi (kültürel) Manastır 10. yüzyılda Rilalı Aziz John tarafından kurulmuş ve yüzyıllar boyunca Bulgaristan'ın önemli bir manevi ve kültürel merkezi olmuştur. Özellikle Bulgaristan'daki Osmanlı yönetimi sırasında bir Hristiyan merkezi olarak önem taşıyordu. Manastır, 19. yüzyılın başlarında çıkan bir yangında tahrip olmuş ve 1834 ile 1862 yılları arasında, Bulgar Ulusal Uyanışı sırasında yeniden inşa edilmiştir.[12]
Nesebar Antik Kenti Tuğla Ortodoks kilisesi Burgaz 1983 217; iii, iv
(kültürel)		 Kıyı kenti Nessebar, bir Trakya yerleşimi olarak başladı ve MÖ 6. yüzyılda bir Yunan Karadeniz kolonisi haline geldi. Akropolis ve Apollon tapınağı da dahil olmak üzere kalıntıların çoğu Helenistik döneme aittir. Kent, Orta Çağ'da önemli bir Bizans Hristiyan merkeziydi; Bu dönemden kalma bir bazilika ve bir kale bulunmaktadır. 19. yüzyılda Bulgar Ulusal Uyanışı tarzında ahşap evlerin inşası görüldü.[13]
Srebarna Doğa Koruma Alanı Kıyıdaki sazlıklar, bazı kuşlar Silistre 1983 219bis; x
(doğal)		 Srebarna Gölü ve Tuna nehri yakınındaki çevredeki sulak alanlar, gerek üreme alanı, kışlama alanı, gerekse göç yolu üzerinde durak olarak kuşlar için önemli yaşam alanlarıdır. Bölgede, nesli tükenmekte olan veya küresel olarak tehdit altında olanların da aralarında bulunduğu 178 tür kaydedilmiştir. Göl, Bulgaristan'daki en büyük Dalmaçyalı pelikan kolonisine ev sahipliği yapıyor. 2008 yılında küçük bir sınır değişikliği yapıldı.[14]
Pirin Millî Parkı Dağların, ormanın ve gölün yukarıdan görünümü Blagoevgrad 1983 225bis; vii, viii, ix
(doğal)		 Pirin Dağları'ndaki milli park, en yüksek zirvesi 2,914 m (9,560 ft) olan çam ormanları, dağ çayırları ve yüksek dağlar gibi farklı dağ habitatlarından oluşur. Boz ayı ve kurdun da aralarında bulunduğu birçok bitki ve hayvan türüne ev sahipliği yapıyor. Site sınırları 2010 yılında genişletildi.[15]
Sveştari Trak Mezarı Kadın figürlerini temsil eden taş kabartmaların bulunduğu bir mezarın iç görünümü Razgrad 1985 359; i, iii
(kültürel)		 Trak mezarı M.Ö. 3. yüzyıla tarihlenmektedir ve 1982 yılında yeniden keşfedilmiştir. Dekorasyonu son derece iyi korunmuştur ve Trakya mimarisinin nadir bir örneğidir. Helenizm'den ilham alan Gets'in yerel sanatını temsil ediyor. Mezarın öne çıkan özelliği yarısı kadın, yarısı bitki olan 10 karyatiddir.[16]
Karpatlardaki ve Avrupa'nın Diğer Bölgelerindeki İlkel Kayın Ormanları[a] Kayın ormanı Birden çok alan 2017 1133ter; ix
(doğal)		 İlkel Kayın Ormanları, Avrupa kayınının (Fagus sylvatica) Kuzey Yarımküre'deki çeşitli ortamlara ve ormandaki çevreye yayılmasını incelemek için kullanılır. Site diğer 17 Avrupa ülkesi ile paylaşılmaktadır. Site ilk olarak 2007 yılında Romanya ve Ukrayna'da listelendi, ilk olarak 2011'de genişletildi, ardından 2017'de Bulgaristan'daki Orta Balkan Milli Parkı içindeki dokuz mülkün eklenmesiyle tekrar genişletildi ve son olarak 2021'de listeye eklendi[17]

Geçici liste

[değiştir | kaynağı değiştir]

Dünya Mirası listesinde yer alan alanlara ek olarak, üye devletler aday göstermeyi düşünebilecekleri geçici alanların bir listesini de tutabilirler. Dünya Mirası listesine aday göstermeler, yalnızca alanın daha önce geçici listede yer alması durumunda kabul edilir.[18] Bulgaristan, 2020 itibarıyla geçici listesine 16 alan kaydetti.[4]

Ad Fotoğraf İl Seçildiği yıl UNESCO kriterleri Kaynak
İç mekanları, ev eşyaları ve gereçleri tamamen korunmuş iki Neolitik yerleşim Müze binası Eski Zağra 1984 iii, iv
(kültürel)		 [19]
Bronz Çağı'na ait çizimlerin bulunduğu Magoura mağarası İnsanları ve hayvanları tasvir eden duvar resimleri Vidin 1984 (kültürel) [20]
Nicopolis ad Istrum Antik Kenti Ruins of a gate and a street Veliko Tırnovo 1984 iii, iv
(kültürel)		 [21]
Silistre'nin geç antik dönem mezarı Taştan yapılmış küçük bir bina Silistre 1984 i, iii
(kültürel)		 [22]
Baçkovo Manastırı Manastırın iç avlusu Filibe 1984 i, iv, vi
(kültürel)		 [23]
Melnik Kenti ve Rojen Manastırı Arka planda tepelerin bulunduğu Rojen Manastırı Blagoevgrad 1984 i, iv
(kültürel)		 [24]
The Rusenski Lom Doğa Parkı Kanyonun üzerindeki orman Rusçuk 1984 (doğal) [25]
Antik Filibe Kısmen yeniden inşa edilmiş Roma tiyatrosu, sahneden görünüm Filibe 2004 ii, iv, vi
(kültürel)		 [26]
Aleksandrovo köyü yakınlarındaki duvar resimleriyle süslü Trakya mezarı Yaban domuzu avını tasvir eden fresk Hasköy 2004 i, ii, iii
(kültürel)		 [27]
Vratsa Karstı Doğa Koruma Alanı Kayalık manzara İvraca 2011 vii, viii, ix, x
(doğal)		 [28]
Belogradçik Kayaları Kaya oluşumları Vidin 2011 vii, viii
(doğal)		 [29]
Orta Balkan Millî Parkı Önde ağaçlar, arkada karla kaplı dağlar Lofça, Gabrova, Sofya (il), Filibe ve Eski Zağra 2011 vii, viii, ix, x
(doğal)		 [30]
Pobiti Kamani Doğa Anıtı Kaya oluşumları Varna 2011 vii, viii
(doğal)		 [31]
Trakya kenti Seuthopolis'in kraliyet nekropolü-Kazanlık Trakya mezarının bir uzantısı olan seri bir yerleşim yeri Mezar girişi, taştan yapılmış Eski Zağra 2016 i, ii, iii, iv
(kültürel)		 [32]
Roma Trakya Eyaleti, Filippopolis'teki Piskopos Bazilikası ve Geç Antik Dönem Mozaikleri Çeşme başında kuşları tasvir eden mozaik Filibe 2018 ii, iii, iv, vi
(kültürel)		 [33]
Roma İmparatorluğu'nun Surları - Donaulimes (Bulgaristan)[b] Harabeler, tuğla kemer Birkaç site 2020 ii, iii, iv
(kültürel)		 [34]

Notlar

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ↑ 17 Avrupa ülkesi ile paylaşılır.
  2. ↑ Almanya, Avusturya ve Slovenya ile paylaşılır.

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ↑ "The World Heritage Convention". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 27 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Haziran 2026.
  2. ↑ "Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 1 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2026.
  3. ↑ "Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 1 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Nisan 2026.
  4. 1 2 3 4 5 "Bulgaria". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 7 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Haziran 2026.
  5. ↑ "3rd session of the World Heritage Committee". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 20 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Haziran 2026.
  6. ↑ "UNESCO World Heritage Centre – The Criteria for Selection". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 12 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Haziran 2026.
  7. ↑ "Boyana Church". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2021.
  8. ↑ "Madara Rider". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 23 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2021.
  9. ↑ Slavi (1981). The Madara Horseman (PDF). 23–24. ICOMOS. ss. 41-46. 23 Şubat 2017 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2021.
  10. ↑ "Thracian Tomb of Kazanlak". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 17 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2021.
  11. ↑ "Rock-Hewn Churches of Ivanovo". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 21 Haziran 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2021.
  12. ↑ "Rila Monastery". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2021.
  13. ↑ "Ancient City of Nessebar". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 8 Şubat 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2021.
  14. ↑ "Srebarna Nature Reserve". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 1 Aralık 2005 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2021.
  15. ↑ "Pirin National Park". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 22 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2021.
  16. ↑ "Pirin National Park". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 13 Eylül 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2021.
  17. ↑ "Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 2 Mart 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Eylül 2017.
  18. ↑ "UNESCO World Heritage Centre – Tentative Lists". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 20 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Haziran 2026.
  19. ↑ "Two neolithic dwellings with their interior and household furnishings and utensils completely preserved". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 22 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Haziran 2026.
  20. ↑ "The Magoura cave with drawings from the bronze age". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 22 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Haziran 2026.
  21. ↑ "The ancient town of Nicopolis ad Istrum". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 4 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Haziran 2026.
  22. ↑ "The late ancient tomb of Silistra". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 19 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Haziran 2026.
  23. ↑ "The Bachkovo Monastery". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 25 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Haziran 2026.
  24. ↑ "The town of Melnik and the Rozhen Monastery". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 25 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Haziran 2026.
  25. ↑ "The Roussensky Lom National Park". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 10 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Haziran 2026.
  26. ↑ "The Ancient Plovdiv". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 26 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Haziran 2026.
  27. ↑ "Thracian Tomb with Wall Paintings beside Alexandrovo village". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 31 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Haziran 2026.
  28. ↑ "Vratsa Karst Nature Reserve". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 18 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Haziran 2026.
  29. ↑ "Rocks of Belogradchik". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 29 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Haziran 2026.
  30. ↑ "Central Balkan National Park". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 11 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Haziran 2026.
  31. ↑ "Pobiti Kamani Natural Monument". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 26 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Haziran 2026.
  32. ↑ "The royal necropolis of the Thracian city of Seuthopolis – a serial site, extension of the Kazanlak Thracian tomb". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 19 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Haziran 2026.
  33. ↑ "Bishop's Basilica and Late-Antique Mosaics of Philippopolis, Roman Province of Thrace". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 18 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Haziran 2026.
  34. ↑ "Frontiers of the Roman Empire – The Danube Limes (Bulgaria)". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 18 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Haziran 2026.

Dış bağlantılar

[değiştir | kaynağı değiştir]
Wikimedia Commons'ta Bulgaristan'daki Dünya Mirasları listesi ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Bulgaristan%27daki_Dünya_Mirasları_listesi&oldid=37365058" sayfasından alınmıştır